II SA/Bd 1071/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E. O. na czynność Burmistrza [...] z dnia [...] września 2020 nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, 2. zasądza od Burmistrza [...] rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE II SA/Bd 1071/20 Uzasadnienie E. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na czynność (pismo) Burmistrza Miasta z [...] września 2020 r., znak: [...], w przedmiocie zwrotu kosztów przewozu niepełnosprawnego ucznia do szkoły w okresie od [...] września 2020 r. do [...] czerwca 2021 r., zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 4 pkt 1 oraz art. 127 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że Szkoła Podstawowa nr [...] przy ul. [...] w B. nie spełnia kryterium szkoły najbliższej, a tym samym gmina nie ma obowiązku dowożenia ani zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnego dziecka Skarżącej do tej placówki; 2. błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego przez organ. W związku z powyższym, Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności skarżonej czynności i uznanie obowiązku Burmistrza Gminy K., określonego w art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe w roku szkolnym 2020/2021 oraz zobowiązanie go do jego spełnienia poprzez zawarcie stosownej umowy określającej zasady zwrotu kosztów przewozu dziecka wraz z opiekunem (skarżącą) pomiędzy miejscem jego zamieszkania a Szkołą Podstawową nr [...] w B. za okres od [...] września 2020 r. do [...] czerwca 2021 r., ewentualnie poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci we własnym zakresie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podała, że jej syn Wiktor posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane z uwagi na zdiagnozowany autyzm atypowy oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] lipca 2020r. Zespół orzekający w ramach ww. orzeczenia zalecił m.in. kształcenie specjalne ze względu na stwierdzony autyzm atypowy w szkole integracyjnej, która w najwyższym stopniu umożliwi realizację wskazanych form wsparcia i pomocy dla ucznia i jego rodziny oraz pozwoli na zapewnienie optymalnych szans dla rozwoju dziecka. Skarżąca podkreśliła, że szkoły w obrębie gminy K., w tym wskazana przez organ Szkoła Podstawowa nr [...] w K., nie stwarzają warunków dla prawidłowego rozwoju psychicznofizycznego syna. W konsekwencji Skarżąca, kierując się dobrem dziecka, zapisała syna do Szkoły Podstawowej nr [...] w B., jako najbliższej placówki, która była i jest w stanie spełnić wymienione w orzeczeniu. zalecenia i jest optymalnym miejscem kształcenia autystycznego dziecka. Placówka ta stwarza idealne warunki dla rozwoju dziecka i posiada wysoko wyspecjalizowaną kadrę. Skarżąca podniosła, że z opinii Wychowawcy o uczniu z [...] marca 2020 r. wynika, że syn poczynił w tej placówce duże postępy dydaktyczne, jak i w sferze społeczno-emocjonalnej. Skarżąca, zarzucając organowi naruszenie powołanych na wstępie przepisów podkreśliła, że zasadniczą kwestią w sprawie jest błędna interpretacja i wykładnia przez organ pojęcia "najbliższa szkoła" w odniesieniu do przedmiotowego stanu faktycznego. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych wskazała, że na "bliskość" składają się zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z niepełnosprawnością. Skarżąca wskazała ponadto, że istotną kwestią jest również to, że wcześniej Gmina K. zawarła z nią umowę zwrotu kosztów przejazdu syna z miejsca zamieszkania do Szkoły Podstawowej nr [...] w B. w okresie od września 2019 r. do [...] czerwca 2020 r. Nadto Skarżąca zarzuciła organowi, że ten nie podał podstawy prawnej odmowy, nie uzasadnił jej, a jedynie w sposób ogólny powołał się na dokonane ustalenia. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, wskazanie we wniosku jako miejsca kształcenia Szkoły Podstawowej Nr [...] w B. jako placówki najbliższej nie odpowiada przesłankom z przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe. Wskazana przez Skarżącą placówka nie spełnia kryterium "szkoły najbliższej", a zalecenia wynikające z orzeczenia mogą być realizowane w Szkole Podstawowej Nr [...] w K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej czynności jest art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia. W rozpoznawanej sprawie z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] wynika, że u syna Skarżącej zdiagnozowano autyzm atypowy. W orzeczeniu szczegółowo określono zalecane warunki i formy wsparcia, umożliwiające realizację indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz określono zalecane cele rozwojowe i terapeutyczne. Zespół orzekający zalecił z tego względu kształcenie specjalne w szkole integracyjnej lub szkole ogólnodostępnej. W tym kontekście należy wskazać, że na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie, w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (vide: wyrok WSA z 11.04.2019 r., III SA/Gd 897/18). Szkołą najbliższą jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu (wyrok NSA z 18.12.2014 r., I OSK 1961/14). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, że wskazana przez niego placówka w K. jest "szkołą najbliższą" w rozumieniu cytowanego powyżej przepisu. Odpowiedź organu z [...] września 2020 r. była lakoniczna i nie wyjaśniła w sposób wystarczający przyczyn odmowy zwrotu kosztów przewozu dziecka. W zaskarżonej czynności organ wskazał jedynie, że z informacji Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w K. z [...].09.2020 r. wynika, że placówka ta może zrealizować zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Organ stwierdził zatem, że szkoła w K. spełnia kryterium "szkoły najbliższej", zarówno pod względem położenia geograficznego jak i możliwości realizacji zaleceń wskazanych w orzeczeniu. Należy jednak wskazać, że prezentowane stanowisko nie odzwierciedla opinii dyrektora szkoły, który w piśmie z [...] września 2020 r. oświadczył, że szkoła jest w stanie zapewnić zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ale pod warunkiem zatrudnienia dla ucznia nauczyciela wspomagającego. Żadne jednak wyjaśnienia w tym przedmiocie nie zostały przez organ przedstawione, a te które stanowią treść dokumentu są niezwykle ogólnikowe. Z dokumentu tego nie wynika, że placówka w K. jest w stanie konkretnemu uczniowi, o konkretnych potrzebach i indywidualnych schorzeniach zapewnić opisaną, wyszczególnioną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego edukację i opiekę. Wskazane przez organ pismo z [...] września 2020r. Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] w K., z którego wynika, że placówka jest w stanie zapewnić realizację zaleceń i warunki określone w orzeczeniu, jedynie w sposób lakoniczny i zbiorczy odnosi się do przesłanych przez Burmistrza orzeczeń, pomijając występujące braki kadrowe. Z punktu widzenia niniejszej sprawy, z informacji uzyskanej od placówki w K. nie wynika, aby była w stanie zrealizować konkretne potrzeby syna Skarżącej, jak i przeprowadzić wszystkie wskazane zajęcia dla dziecka z jego typem niepełnosprawności. Konkretny zakres działań, jakich wymaga małoletni, zawarto we wskazanym orzeczeniu. Z informacji udzielonej Skarżącej nie wynika, czy wszystkie wymienione w tym orzeczeniu indywidualne potrzebny dziecka mogą być realizowane w Szkole w K.. Informacja ta ma charakter ogólnikowy i lakoniczny. Przede wszystkim jednak warunkiem realizacji zaleceń jest zatrudnienie dla ucznia nauczyciela wspomagającego a w tym zakresie organ nie zajął stanowiska. Zwrócić należy uwagę na to, że to do organu należy rzeczowe ustalenie na podstawie materiału dowodowego, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka. Podkreślenia przy tym wymaga, że odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej (por. wyrok NSA z 14.07.2020 r., I OSK 1604/19). Należy więc stwierdzić, że oświadczenie dyrektora Szkoły Podstawowej w K., przede wszystkim z uwagi na całkowicie ogólny, czyli abstrakcyjny charakter poza stwierdzeniem o konieczności zatrudnienia – nie mogło stanowić podstawy do wykazania przez organ, że ww. placówka jest w stanie zrealizować wszystkie zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącej. Ponadto, organ nie odniósł się, ani w piśmie z [...] września 2020 r., stanowiącym zaskarżoną czynność, ani w odpowiedzi na skargę, do okoliczności, że w poprzednim roku szkolnym zawarł ze Skarżącą umowę zwrotu kosztów przejazdu dziecka/ucznia niepełnosprawnego oraz jego rodzica do szkoły – zapewnianego przez rodziców prywatnym samochodem osobowym do Szkoły Podstawowej w B. (umowa z dnia [...] lipca 2020 r., MGZE.4464.10.2019). Organ w żaden sposób nie wyjaśnił, dlaczego w kolejnym roku szkolnym takie świadczenie przyznane być nie mogło. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 8 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256), w konsekwencji również art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe. Z uwagi zatem na pominięcie przez organ zebrania kompletnego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji tego – z powodu braku ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku i przeprowadzenia oceny prawnej w zakresie tych okoliczności - na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) należało stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności. Sąd nie był władny w oparciu i zebrany materiał dowodowy orzec na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 ww. ustawy o zobowiązaniu organu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Ponownie rozpoznając sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i w prawidłowy sposób ustali, jaka szkoła winna być uważana za najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, mając na względzie wykładnię tego przepisu zaprezentowaną przez Sąd. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) z uwzględnieniem uiszczonych przez Skarżącą- wpisu w kwocie [...]zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.