I OZ 1052/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Szkoły Zdrowia w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 84/19 w pkt I. odmawiające przywrócenia [...] Szkole Zdrowia w K. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego; w pkt II odrzucające skargę [...] Szkoły Zdrowia w K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 110/16 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 110/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] Szkoły Zdrowia w K. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia [...] listopada 2015 r. Adm. [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 23 lutego 2017 r. Pismem z dnia 21 stycznia 2019 r. [...] Szkoła Zdrowia w K. złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem. Skarga była dotknięta brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu, albowiem nie dołączono do niej dokumentu pozwalającego stwierdzić, że osoby, które skargę podpisały, są umocowane do działania w imieniu skarżącej. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 31 stycznia 2019 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej został wezwany do usunięcia przedmiotowego braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone adresatowi w dniu 28 lutego 2019 r. Brak formalny skargi nie został w terminie usunięty. Pełnomocnik skarżącej przedłożył wprawdzie odpis KRS skarżącej, ale z ujawnionych tam danych nie wynika, że osoby, które podpisały skargę, są uprawnione do reprezentowania skarżącej. Pismem z dnia 20 marca 2019 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz przedłożyła uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2018 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wyjaśniła: "nie z naszej winy nastąpiło doręczenie do nas przesyłki sądu w dniu 19.03.2019r." Skarżąca dołączyła odpis pisma swojego pełnomocnika z dnia 1 marca 2019 r., w którym została poinformowana o treści wezwania sądu oraz o terminie upływającym w dniu 7 marca 2019 r. Pismo pełnomocnika skarżącej zostało nadane w dniu 1 marca 2019 r.; jak wynika z danych udostępnianych przez Pocztę Polską przesyłka była awizowana po raz pierwszy w dniu 5 marca 2019 r., a odebrana w dniu 19 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 84/19, w pkt I. odmówił przywrócenia [...] Szkole Zdrowia w K. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego; w pkt II odrzucił skargę [...] Szkoły Zdrowia w K. o wznowienie postępowania sądowego. Sąd wskazał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko wówczas, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie twierdzenie zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, że "nie z naszej winy nastąpiło doręczenie do nas przesyłki sądu w dniu 19.03.2019 r.", w żaden sposób nie uzasadnia przesłanek z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, że przesyłkę sądową zawierającą wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi doręczono prawidłowo pełnomocnikowi skarżącej. Wobec tego rzeczą pełnomocnika skarżącej było podjęcie stosownych działań w celu terminowego wykonania zarządzenia, choćby przez nawiązanie kontaktu ze skarżącą za pomocą innych środków komunikacji względnie zweryfikowanie aktualnych danych skarżącej w aktach rejestrowych. Sąd wskazał, że z drugiej strony także skarżąca, uruchamiając postępowanie sądowe, powinna z własnej inicjatywy nawiązać kontakt ze swoim pełnomocnikiem i przekazać mu niezbędne do prowadzenia sprawy informacje. Sąd zauważył także, że skarżąca odebrała pismo swojego pełnomocnika w dniu 19 marca 2019 r., choć mogła to uczynić już w dniu 5 marca 2019 r., jako że wtedy było ono po nieudanej próbie doręczenia awizowane. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie podnosząc, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi o wznowienie zostało skierowane do rąk pełnomocnika z urzędu. Podano, że zakres prawa pomocy określa w tym przypadku art. 177 § 3 i dalsze p.p.s.a. Wskazano, że w niniejszej sprawie prawo pomocy zostało skonsumowane wskutek złożenia opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. Wobec tego, wygasło tym samym upoważnienie pełnomocnika z urzędu do działania w sprawie. Wskazano ponadto, że w aktach sprawy znajduje się wniosek o zmianę pełnomocnika, co jest równoznaczne z wypowiedzeniem pełnomocnictwa. Wobec tego skarżąca Szkoła stwierdziła, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi zostało wadliwie skierowane na ręce dotychczasowego pełnomocnika, a zatem z formalnego punktu widzenia pozostaje bezskuteczne. Niezależnie od powyższego wskazano, że wezwanie, o którym mowa nie było precyzyjne, nie wskazywało bowiem, jaki dokument powinien zostać przedłożony w celu usunięcia braku. W ocenie skarżącej obowiązek złożenia dokumentu "określającego umocowanie" nie jest jednoznaczny z punktu widzenia art. 29 powołanej ustawy. Podniesiono, że jeśli Sąd uznał, że z nadesłanego dokumentu dotyczącego reprezentacji skarżącej Szkoły wynikało, że skargę podpisały osoby nieuprawnione, to powinien był wezwać skarżącą do opatrzenia skargi podpisami, zgodnie z danymi o reprezentacji ujawnionymi w KRS, które to dane są objęte domniemaniem prawnym w zakresie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. W odpowiedzi na zażalenie, Skarb Państwa – Sąd Apelacyjny w Krakowie wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazano, że pełnomocnikowi skarżącej nie nastręczało trudności, jakiego rodzaju dokument "określający umocowanie" ma zostać przesłany do Sądu – przesłał bowiem odpis z KRS-u, tyle, że z ujawnionych tam danych nie wynika, że osoby, które podpisały skargę są uprawnione do reprezentowania skarżącej. Wskazując na art. 29 p.p.s.a. podano, że dokument wskazujący umocowanie do działania za poszczególne podmioty, powinien być złożony już przy pierwszej dokonywanej w sprawie czynności, a zatem przy wniesieniu skargi. Podkreślono, że w orzecznictwie od lat ugruntowane jest stanowisko, że zaniechanie przedłożenia takiego dokumentu stanowi brak formalny. Wobec tego uznano, że zażalenie jest całkowicie bezzasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie natomiast do § 2 tego artykułu, przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Zgodnie natomiast z art. 39 pkt 1 ustawy, pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z mocy prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem. Wobec tego, pełnomocnik wyznaczony z urzędu reprezentuje stronę również w sprawie o wznowienie postępowania. Powyższe oznacza, że prawo pomocy obejmuje postępowanie główne do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy w obu instancjach, postępowanie egzekucyjne oraz zainicjowane skargą o wznowienie postępowania. Nie ma przy tym prawnego znaczenia okoliczność, że w niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, czy też okoliczność, że skarżąca ma inne stanowisko w sprawie. Wobec tego należy uznać, że nie są zasadne argumenty zażalenia w tej kwestii. Tym samym należy przyjąć, że w niniejszej sprawie pełnomocnikiem skarżącej Szkoły jest ustanowiony w sprawie pełnomocnik – adwokat M. N. Jak wynika z akt, odebrał on pismo z Sądu wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie i w odpowiedzi przesłał Sądowi wydruk odpisu z KRS-u. Jednakże z ujawnionych tam danych nie wynika, aby osoby które podpisały skargę były uprawnione do podpisania skargi. Wobec tego uznać należy, że w zasadzie uchybienie terminu nie nastąpiło, bowiem czynność, do której wzywał Sąd została wykonana, tyle, że w sposób nieprawidłowy (nieskuteczny). Nadmienić w tym miejscu należy, że także przedmiotowe zażalenie sporządził właśnie ów pełnomocnik skarżącej Szkoły – adw. M. N. Odnosząc się jednak do wniosku skarżącej Szkoły o przywrócenie terminu, wskazać należy, że stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Należy podkreślić, że zasadniczym celem przywrócenia terminu jest wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia, w sytuacji gdy do uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę, zobligowaną do dokonania pewnej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma więc ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W niniejszej sprawie, ani we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, ani w niniejszym zażaleniu, nie zostały podane okoliczności, które wypełniałyby przesłankę z art. 86 § 1 p.p.s.a. Przy czym należy mieć na uwadze – o czym była już mowa powyżej – że skarżąca Szkoła jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. Natomiast istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku Sądu Apelacyjnego w Krakowie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji.