I OW 115/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Paweł Miładowski Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta Skoczowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Skoczowa a Prezydentem Miasta Katowice w przedmiocie rozpoznania wniosku H. K. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego postanowił: wskazać Prezydenta Miasta Katowice jako organ właściwy do rozpoznawania przedmiotowego wniosku. UZASADNIENIE Burmistrz Miasta Skoczowa pismem z dnia 15 września 2008 r. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta Katowice dotyczącego wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku H. K. o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Katowicach uznał się za niewłaściwy w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych H. K., zamieszkałej w Powiatowym Domu Pomocy Społecznej w Skoczowie. Wnioskodawca - nie zgadzając się z tym postanowieniem - wskazał, że stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Opiekunem prawnym H. K. został ustanowiony zamieszkały w Katowicach J. K., a zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta Katowice podniósł, że H. K. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną jednak miejsce jej zamieszkania - warunkujące organ właściwy do ustalenia jej prawa do świadczeń rodzinnych - nie może być ustalane wyłącznie w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego, z pominięciem art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie bowiem do tego przepisu w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wychodząc z założenia, że przepisy art. 3 pkt 11 i art. 23 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych są lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - co potwierdza dyspozycja art. 32 ust. 2 tej ustawy - a w tym przypadku decydującą przesłanką przesądzającą o właściwości miejscowej jest przesłanka zamieszczona w tych przepisach, tj. miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne, co wyklucza stosowanie normy generalnej, o której mowa w przepisach k.p.a. i do której mają zastosowanie art. 25-28 k.c., w tym art. 27 k.c., na który powołuje się Wnioskodawca. Podmiotem świadczenia, osoba ubiegającą się o nie i jego adresatem jest bowiem świadczeniobiorca, a nie jego opiekun prawny pełniący tylko rolę jego reprezentanta - w tym przypadku osoba ubiegającą się faktycznie o świadczenie jest H. K. mieszkająca na terenie Skoczowa. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: W niniejszej sprawie Burmistrz Miasta Skoczowa domagał się rozstrzygnięcia sporu pomiędzy dwoma, niemającymi wspólnego organu wyższego stopnia, organami jednostek samorządu terytorialnego w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wniosek ten w istocie dotyczył sporu o właściwość, a nie jak określił to wnioskodawca - sporu kompetencyjnego. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o takie świadczenie. Podobne regulacje przyjęte zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz.992 ze zm.), w myśl, której organem właściwym w sprawie świadczeń rodzinnych, a zatem także zasiłku pielęgnacyjnego, jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej takie świadczenie (art. 23 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 2 i art. 3 pkt 11). Powyższe ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm. - dalej k.c.). Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd co do tego, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. Tak określone miejsce zamieszkania dotyczy jednak osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Jeżeli zaś chodzi o osoby ograniczone w tej zdolności lub jej nieposiadające Kodeks cywilny przyjmuje w tym zakresie inne rozwiązanie. Z art. 27 k.c. jednoznacznie wynika bowiem, iż miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W niniejszej sprawie z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla H. K. wystąpił jej opiekun prawny J. K. Wprawdzie zasiłek pielęgnacyjny ma być przyznany na rzecz H. K., to jednak postępowanie w sprawie powinien prowadzić organ właściwy ze względu na miejsce zamieszania opiekuna, bowiem zgodnie z treścią art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania jej opiekuna. Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z art. 28 k.c. można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Jeżeli więc miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna, to osoba ta nie może mieć drugiego miejsca zamieszkania np. w domu pomocy społecznej. Skoro zatem miejscem zamieszkania J. K. są Katowice, to Prezydent tego miasta jest organem zobowiązanym do rozpoznania wniosku w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego dla H. K. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.