III SA/Wa 3334/17

SENTENCJA ...6/12/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 6/12/2017 r. po rozpoznaniu wniosku I. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/07/2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r i 2015 r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie UZASADNIENIE IIISA/WA3334/17 UZASADNIENIE Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30/8/2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", w szczególności w art. 246 § 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. I. Sp. z o.o., dalej jako "Skarżąca", działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, na formularzu PPPr z 6/11/2017 r, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję dotyczącą ewidencjonowania faktur nie dokumentujących rzeczywistej działalności. Załączyła plik dokumentów finansowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, co jest związane z postępowaniem egzekucyjnym; - konta bankowe są zajęte; - od Spółki wyegzekwowano kwotę 460 tys. zł, lecz egzekucja jest prowadzona; - organ dochodzi należności w kwocie 1 mln., stąd Skarżąca nie posiada środków pozwalających jej na uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 tys zł; - posiada aktywa (nieruchomości), lecz jest to majątek trudno zbywalny; - wartość środków trwałych to [...] , wysokość zysku/straty za ostatni rok to [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z (m.in. o wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki, wysokości w jakiej będzie uczestniczyć w kosztach sądowych, szczegółów wynagrodzenia za obsługę prawną; - i in.), spółka poinformowała o tym, że: - jest w stanie uiścić wpis w wysokości nie większej niż 10 tys zł; - zawarła z organem układ ratalny w ramach którego rozłożona na raty zaległość podatkową; - zaciągnęła pożyczkę w celu finansowania potrzeb spółki; - ostatnia faktura za obsługę prawna nie została uiszczona; - nie zabezpieczyła środków na potrzeby postępowania przed organami władzy publicznej. Skarżąca przekazała, m.in., listę księgowań na kontach analitycznych wynagrodzeń pracowników, faktury dokumentujące nieopłacone i opłacone koszty obsługi prawnej, listę księgowań na kontach analitycznych kosztów obsługi księgowej, kosztów wynagrodzenia prezesa i in. Nadto zadeklarowała przekazanie część dokumentacji finansowej, takich jak wyciągi z rachunku bankowego, rachunku zysków i strat, deklaracji podatkowej i in. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi w kwocie 100 tys zł. Jak wskazano, spór w sprawie dotyczy tego, czy faktury, z których Skarżąca korzystała, dokumentują rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. Ocena zdolności do ponoszenia kosztów postępowania jest w sprawie poczyniona, w założeniu, z poszanowaniem dorobku prawnego, tj. orzecznictwa, piśmiennictwa, tradycji prawniczej jak też zasad postępowania o prawo pomocy. Z uwagi na realizację zasady domniemania rzetelności działań podatnika referendarz sądowy nie podziela – na potrzeby postępowania o prawo pomocy – poglądów organów podatkowych o swoistej "fikcyjności" obrotu gospodarczego. Dlatego też przyjmuje proporcjonalną do wartości sporu określoną przez organ podatkowy, tj. [...] zł – wysokość obrotu i przychodu w okresie, którego dotyczył spór. Znajduje to potwierdzenie w złożonych dokumentach księgowych i podatkowych (bilans 31-12-2016, CIT-8), w których przychód za 2016 r. oznaczono na kwotę [...] zł, zaś aktywa trwałe na [...] zł, a aktywa obrotowe [...] zł. Uznaje też na potrzeby postępowania o prawo pomocy – za rzeczywiście dokonany – obrót dokumentowany fakturami VAT wymienionymi w zaskarżonej decyzji - i to pomimo tego, że zdaniem organów podatkowych, kontrahenci nie faktury nie przedstawiają odzwierciedlonych w nich czynności. Przede wszystkim należy zauważyć, że wbrew poglądowi Skarżącej, prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co precyzyjnie (ab ovo usque ad mala) wyjaśniły Sądy Administracyjne w wielu orzeczeniach (por. postanowienie NSA z dnia 9/04/2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 7/01/2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 5/03/2014r., sygn. II FZ 260/14, CBOSA). Zbyteczne zatem – wobec dysponowania przez stronę profesjonalną pomocą prawną – jest rozwijanie tej myśli. Zarazem referendarz sądowy zauważa, że przedmiotem sporu z organami podatkowymi jest domniemane organów podatkowych, że posiadane przez Skarżącą faktury, wystawione przez – lub na rzecz - jej kontrahentów nie dokumentują rzeczywistych transakcji. Transakcje te, jak wynika z akt sprawy, miały dużą wartość i zostały dokonane – jak wskazano w aktach administracyjnych – w 2014 r. oraz w 2015 r. W okresie tym spółka prowadziła działalność gospodarczą w większym rozmiarze, na co wskazuje tak wartość przedmiotu zaskarżenia, jak wysokość obrotu wynikająca z akt administracyjnych i dysponowała większą możliwością akumulowania środków na poczet przyszłych sporów sądowych, których miała obowiązek przewidywania. Spółka ponosiła wydatki w większym rozmiarze i nic nie zwalniało jej od przeznaczania (zabezpieczania) środków na koszty związane bezpośrednio z realizacją warunku prowadzenia postępowania przed sądem. Obowiązek uwzględnienia możliwości sporu jest tym bardziej istotny, że już w 2015 r. toczyło się względem spółki postępowanie kontrolne w przedmiocie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania (por postanowienie z [...] /12/2015 r. [...] , doręczone 9/12/2015 r.). Co więcej: z deklaracji zawartych w piśmie z 23/11/2017 r. wynika, że Spółka przewidziała konieczność poniesienia (pewnych) wydatków związanych ze sprawą (np. części kosztów obsługi prawnej), ponieważ wydatki te, jak zadeklarowała, pokryła w (pewnej) części. Nie mogą zatem znaleźć zrozumienia argumenty Strony, że nie posiada środków na poczet kosztów sądowych (kosztów wpisu), których uiszczenie warunkuje przecież rozpoznanie sprawy przez Sąd. Referendarz sądowy nie kwestionuje również faktu ponoszenia przez Skarżącą innych wydatków, wynikających z przedłożonych dokumentów (faktur, dokumentów księgowych). Ugruntowany jest pogląd w orzecznictwie – a urzędnik sądowy z racji zajmowanego stanowiska i pełnionej funkcji jest zobowiązany uwzględniać ten pogląd - iż dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa strony na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie. Dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (postanowienie NSA z dnia 5/06/2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z dnia 15/09/2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 26/02/2013 r., sygn. akt I FZ 26/13, CBOSA). I dlatego właśnie, ważąc z jednej strony – m.in. - wysokość wymagalnych kosztów sądowych (100 tys zł), kondycję finansową Strony na przełomie lat, realizację postulatu zabezpieczenia środków na poczet prowadzenie sporów począwszy od daty wszczęcia postępowania, strukturę wydatków w 2017 r., a z drugiej Strony deklaracje Skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy – urzędnik sądowy zadecydował jak w sentencji. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. ]