I SA/Gd 1125/16

SENTENCJA Dnia 29 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz dokonania zabezpieczenia na majątku postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." oddalił skargę P. M. – dalej jako "Skarżący" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 lipca 2016 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz dokonania zabezpieczenia na majątku. Od powyższego wyroku Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wywiódł skargę kasacyjną. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 15 maja 2017 r. w oparciu o art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. wezwał pełnomocnika Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 18 maja 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 102 akt sądowych). W dniu 26 maja 2017 r. Skarżący uiścił wpis sądowy w kwocie 250 zł (elektroniczne polecenie przelewu – k. 103 akt sądowych). Pismem z dnia 2 czerwca 2017 r. pełnomocnik Skarżącego zwrócił się do tut. Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu pełnomocnik wyjaśnił, że zły stan zdrowia, zaburzenia pamięci oraz podeszły wiek Skarżącego uniemożliwiły mu normalne funkcjonowanie i wykonanie nałożonego zobowiązania w terminie. Pełnomocnik wyjaśnił, że o problemach z zapamiętywaniem Skarżącego dowiedział się niedawno i nie mógł wcześniej przedsięwziąć środki umożliwiające wykonanie opłaty bankowej z rachunku kancelarii. Pełnomocnik wskazał, że otrzymał zapewnienie od Skarżącego, że opłata została wykonana w terminie. Do wniosku pełnomocnik dołączył kopię polecenia przelewu z dnia 26 maja 2017 r. Zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2017 r. Przewodniczący Wydziału w oparciu o art. 66 p.p.s.a. zwrócił pełnomocnikowi Skarżącego wniosek o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na to, że Skarżący uiścił wpis sądowy od skargi kasacyjnej po terminie. Wskutek rozpoznania wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt I FZ 199/17 oddalił zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 12 czerwca 2017 r. w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i uchylił zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 czerwca 2017 r. o zwrocie pisma z dnia 2 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W związku z tym, że NSA w postanowieniu z dnia 13 września 2017 r. uznał, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej został złożony prawidłowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nadał wnioskowi bieg, jednakże uznał, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 i 87 p.p.s.a., uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też – w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego – odrzuceniu przez Sąd. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu powołał się na zły stan zdrowia Skarżącego oraz brak wiedzy pełnomocnika w tym zakresie. W ocenie Sądu przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 295/10, LEX nr 670948 i NSA z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 226/10, LEX nr 658416). Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okolicznością taką nie jest w ocenie Sądu twierdzenie pełnomocnika strony skarżącej, że zły stan zdrowia uniemożliwiał dopilnowanie terminu. Jak już wyżej podkreślono, warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, przy czym winę pojmuje się w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. Od strony postępowania należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez Skarżącego. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Sąd stanął na stanowisku, że twierdzenie pełnomocnika strony skarżącej, iż z uwagi na stan zdrowia nie był w stanie dopilnować terminu, nie może mieć wpływu na bieg terminów sądowych. W ocenie Sądu wskazane okoliczności dotyczące złego stanu zdrowia nie mogą stanowić o braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik Skarżącego złożonego wniosku nie uzasadnił w sposób należyty. Nie przedstawił też żadnych okoliczności pozwalających na dokonanie oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło na skutek braku winy Skarżącego. Pełnomocnik we wniosku wskazał jedynie, że z uwagi na podeszły wiek i problemy z zapamiętywaniem Skarżący nie był w stanie dopilnować terminu. Pełnomocnik nie przedłożył tymczasem żadnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego, że Skarżący leczy się ze wskazanych zaburzeń. Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia Skarżącego, jednakże zwraca uwagę na fakt, że opisanych schorzeń nie można uznać za nagłą chorobę, której niespodziewane wystąpienie uniemożliwiło Skarżącemu działanie. Pełnomocnik w żaden sposób nie wykazał braku winy w niezachowaniu terminu oraz nie uzasadnił należycie wniosku o jego przywrócenie. W szczególności nie wykazał, czy w okresie, kiedy miało miejsce uchybienie terminu bezpośrednio powodem tego uchybienia były problemy zdrowotne wskazane w przedłożonym wniosku, czy pozostawał na zwolnieniu lekarskim, a także nie wykazał, czy w tym czasie mógł posłużyć się inną osobą. W ocenie Sądu już sam fakt, że Skarżący ustanowił w sprawie profesjonalnego pełnomocnika świadczy o tym, że mógł się posłużyć tym pełnomocnikiem. Zdaniem sądu pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił w sposób przekonywający, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej było przez niego niezawinione. Należy podkreślić, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09). Jeżeli podmiotem, który uchybił terminowi, jest profesjonalny pełnomocnik, można mówić o wyłączeniu winy w przypadku powstania przeszkody nadzwyczajnej np. nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Z pewnością nie należy do niej sądzenie, że Skarżący uczyni zadość wezwaniu w zakreślonym terminie. Z całą stanowczością należy więc podkreślić, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy, zwłaszcza gdy, tak jak w niniejszej sprawie, dotyczy to profesjonalisty. Stwierdzić należy także, że pełnomocnik nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Ponieważ niedochowanie przez pełnomocnika terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu sprawy, uznać należy, iż nie zachodzą ważne powody do przywrócenia uchybionego terminu. Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Zatem, konsekwencje działań i zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę (por. wyroki NSA z 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95; z 19 grudnia 1997 r., I SA/Gd 1144/97; z 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95; postanowienia NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/07; z 16 stycznia 2008 r., I OZ 1008/07). Bez znaczenia jest okoliczność, że stronie nie można przypisać winy w wyborze pełnomocnika, gdyż nie ma on możliwości weryfikacji jego umiejętności zawodowych. Nawet bowiem staranne wybranie pełnomocnika nie oznacza, że strona nie ponosi konsekwencji procesowych za jego błędy i zaniechania (por. postanowienie NSA z 2 czerwca 2011 r., I OZ 384/11). Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z 2 września 2014 r., II OZ 811/14 i II OZ 813/14). Mając na względzie, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.