II SA/Ke 637/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Banach,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Referent stażysta Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi R. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych "..." R. G. w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. UZASADNIENIE Główny Inspektora Transportu Drogowego decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD) z 27 kwietnia 2017 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10.000,00 zł, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 22, art. 72, art. 79, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.) i lp. 1.5 załącznika nr 3 do tej ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiło niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub w części. Następnie wskazał, że na podstawie upoważnienia WITD z 15 lutego 2017 r. inspektorzy transportu drogowego próbowali przeprowadzić kontrolę przedsiębiorstwa R. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych "..." R. G. [...]. W dniu 15 lutego 2017 r. organ I instancji zawiadomił stronę o zamiarze wszczęcia kontroli w przedsiębiorstwie od 10 marca 2017 r. Zawiadomienie zostało doręczone 21 lutego 2017 r. pod adres wskazany jako siedziba przedsiębiorcy. W dniu 3 marca 2017 r. podczas rozmowy telefonicznej strona oświadczyła, że w dniu rozpoczęcia kontroli tj. 10.03.2017 r. doręczy dokumenty do siedziby organu w K., co zostało potwierdzone w notatce służbowej z 13 marca 2017 r. Przedsiębiorca we wskazanym w rozmowie telefonicznej dniu nie zgłosił się do siedziby organu. W dniu 13 marca 2017 r. o godzinie 10:00 pracownicy organu I instancji stawili się w siedzibie przedsiębiorcy, celem dokonania czynności kontrolnych. Na miejscu nie zastano przedsiębiorcy, ani osoby przez niego upoważnionej, z wyjątkiem siostry przedsiębiorcy, która wyjaśniła, że R. G. nie ma w domu, a także, że nie wie gdzie on jest. Ponadto siostra przedsiębiorcy wskazała, że nie jest jego pracownikiem i że nie zatrudnia on żadnych pracowników. Organ odwoławczy na podstawie pisma ze Starostwa Powiatowego z 15 marca 2017 r. zauważył, że stronie została udzielona licencja na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, z ważnością do 11 stycznia 2026 r. Dalej organ II instancji podkreślił, że z protokołu kontroli w przedsiębiorstwie z 13 marca 2017 r., z pism strony, z ww. notatki służbowej oraz z pisma Starosty Powiatowego wynika, że przedsiębiorca pomimo prawidłowego zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli od dnia 10 marca 2017 r. nie poddał się w całości kontroli w siedzibie przedsiębiorcy. Zdaniem organu odwoławczego zarzut wskazujący, że strona przebywała na zwolnieniu lekarskim zarówno w dniu, w którym miała dostarczyć dokumenty do kontroli w siedzibie organu, tj. 10 marca 2017 r. oraz w dniu, w którym organ podjął próbę przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy tj. 13 marca 2017 r. - jest niezasadny. Organ zaznaczył, że strona przedstawiła cztery zwolnienia lekarskie potwierdzające niezdolność do pracy w następujących okresach: 22 – 31.03.2017 r.,1 – 9. 04.2017 r., 10-18.04.2017 r. i 19-27.04.2017 r., co oznacza, że strona zarówno w okresie podejmowania próby przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy, jak i w okresie zaplanowanej wizyty przedsiębiorcy w siedzibie WITD celem dostarczenia dokumentów - nie przebywała na zwolnieniu lekarskim. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim nawet jeżeli działalność gospodarcza jest wykonywana osobiście, nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku poddania się kontroli. Odnośnie możliwości zastosowania z urzędu podstaw egzoneracyjnych zawartych w art. 92c u.t.d. organ odwoławczy uznał, że nie zaistniały okoliczności stanowiące przesłanki do jego zastosowania. Strona w odwołaniu nie wskazała bowiem okoliczności oraz dowodów uzasadniających zastosowanie tego przepisu, pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego. Ponadto strona nie podniosła dodatkowych okoliczności oraz dowodów wskazujących, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia a także, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję R. G. wskazał, że w dniu, w którym miał dostarczyć dokumenty do kontroli w siedzibie organu był chory tj. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Także w dniu, w którym inspektorzy pojawili się – bez jakiegokolwiek uprzedzenia - celem dokonania kontroli pod adresem, pod którym zarejestrowana jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza, przebywał na zwolnieniu lekarskim. Dodał, że w korespondencji prowadzonej z organem I instancji informował o fakcie swojej choroby oraz o okoliczności, że nie zatrudnia pracowników oraz nie był w stanie wyznaczyć osoby, która miałaby go reprezentować podczas kontroli. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej skarżący złożył wydruk e-mail, który wysłał do pracownika organu, wyjaśniając, że wprawdzie dotyczy on przesłuchania z innej daty niż data kontroli w niniejszej sprawie, ale do niego załączył skan zwolnienia lekarskiego obejmującego okres kontroli. Z tego zaświadczenia lekarskiego wynika również, że w dacie kontroli w niniejszej sprawie od 2 do 12 marca 2017 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Skarżący okazał nadto laptopa ze skanem zwolnienia lekarskiego wystawionego 13 marca 2017 r. stwierdzającego niezdolność do pracy od 13 do 21 marca 2017 r. Dodał, że nie był w stanie wskazać osoby upoważnionej do przeprowadzenia kontroli, ponieważ prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w przedsiębiorstwie. Podstawę prawną decyzji stanowiły wskazane przez organy przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. obowiązujący w czasie wydania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2016 r. 1907 ze zm.), dalej "u.t.d." i lp.1.5, załącznika nr 3 do tej ustawy oraz przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2016. 1829), dalej "ustawa". Przepisy rozdziału 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczą kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorców, której mają oni obowiązek się poddać i o której winni być uprzednio zawiadomieni przez organ kontrolujący (art. 77-84d). Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej. Z kolei z art. 80 ust. 3 wynika, że kontrolowany jest obowiązany do pisemnego wskazania osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w czasie jego nieobecności. Z kolei art. 72 u.t.d. stanowi, że kontrolowany jest obowiązany umożliwić inspektorowi dokonanie czynności kontrolnych, a art. 92a ust. 1 i ust. 2 u.t.d. przewiduje, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie oraz że suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Z punktu 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. wynika, że niepoddanie się lub uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli w całości lub w części podlega karze 10.000 zł. W opinii Sądu organy administracyjne obu instancji trafnie oceniły stan faktyczny przyjmując, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, a zatem zgodnie z przywołanymi przepisami, zaistniały podstawy do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Zawiadomienie o kontroli zostało dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 79 ustawy, a skarżący zgodnie z treścią art. 72 u.t.d. obowiązany był umożliwić dokonanie czynności kontrolnych. Z akt sprawy wynika, że pisemne zawiadomienie o planowanym terminie wszczęcia kontroli zostało skarżącemu prawidłowo doręczone. Strona skarżąca miała więc informację o planowanej kontroli i została ona jej doręczona z odpowiednim wyprzedzeniem. O terminie rozpoczęcia kontroli 10 marca 2017 r., strona skarżąca dowiedziała się bowiem już 21 lutego 2017 r. Natomiast 3 marca 2017 r. skarżący w rozmowie telefonicznej poinformował organ I instancji, że w dniu rozpoczęcia kontroli doręczy dokumenty do siedziby organu, jednak 10 marca 2017 r. nie zgłosił się do siedziby i żadnych dokumentów nie przedstawił. Następnie 13 marca 2017 r. pracownicy organu I instancji stawili się w siedzibie przedsiębiorcy, celem dokonania czynności kontrolnych. Na miejscu nie zastano jednak ani przedsiębiorcy, ani osoby przez niego upoważnionej. Podkreślić należy, że zarówno w dniu podjęcia próby przeprowadzenia kontroli w siedzibie przedsiębiorcy tj. 13 marca 2017 r., jak i w okresie zaplanowanej wizyty przedsiębiorcy w siedzibie organu tj. 10 marca 2017 r., organ I instancji nie dysponował zwolnieniem lekarskim skarżącego obejmującym te daty. Wprawdzie na rozprawie sądowej skarżący przedstawił nie poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię zwolnienia lekarskiego od 2 do 12 marca 2017 r., ale została ona przedstawiona organowi, jak sam to przyznał skarżący do innej sprawy. Ponadto, fakt przebywania od 2 marca 2017 r., na zwolnieniu lekarskim, nie przeszkodził skarżącemu 3 marca 2017 r. w telefonicznym poinformowaniu organu, że 10 marca 2017 r. (a więc również w trakcie trwania omawianego zwolnienia), doręczy dokumenty do siedziby organu. Skoro więc mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim skarżący planował stawić się w organie, to mógł również uczestniczyć w wyznaczonej kontroli. Z kolei odnośnie – przedstawionego na rozprawie skanu - zwolnienia lekarskiego skarżącego od 13 do 21 marca 2017 r., to z akt administracyjnych nie wynika, aby zwolnienie to skarżący przedstawił organowi 13 marca 2017 r. przed godziną 10.00, kiedy to pracownicy organu stawili się w siedzibie jego przedsiębiorstwa, a zatem pracownicy ci nie mogli o tym zwolnieniu wiedzieć. Niezależnie jednak od powyższych rozważań stwierdzić należy, że zwolnienie lekarskie skarżącego przedsiębiorcy nie zwalnia go z obowiązku poddania się kontroli. Przedsiębiorca ma bowiem obowiązek takiego zorganizowania pracy firmy, aby kontrola mogła się odbyć w określonym ustawą terminie. Dlatego też sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim, nie może być okolicznością decydującą o uznaniu, że przedsiębiorca nie uniemożliwiał przeprowadzenia kontroli (por. wyrok NSA z 13 czerwca 2017 r., II GSK 2278/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast w przypadku jeżeli stan zdrowia przedsiębiorcy, rzeczywiście uniemożliwia mu jego obecność w siedzibie przedsiębiorstwa w dniu kontroli, to przedsiębiorca ma obowiązek zawiadomienia o tym organu. Uznanie, że zwolnienie lekarskie samo przez się zwalnia przedsiębiorcę z obowiązku poddania kontroli prowadzonej przez niego firmy, bez poinformowania o tym fakcie organu kontrolującego, prowadziłoby praktycznie do sparaliżowania działalności kontrolnej podmiotów gospodarczych. Ponadto przedkładając zwolnienia lekarskie za każdym razem, gdy będzie wyznaczony dzień kontroli, skarżący jest w stanie całkowicie uniemożliwić jej przeprowadzenie. Nie ma w sprawie także znaczenia okoliczność, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i dlatego nie mógł wskazać osoby upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, gdyż z regulacji zawartej w art. 80 ustawy nie wynika, że osobą tą musi być pracownik przedsiębiorcy. Sformułowanie "osoba upoważniona przez kontrolowanego" posiada szeroki zakres podmiotowy i obejmuje wszelkie osoby legitymujące się ważnym pełnomocnictwem, zarówno ogólnym, rodzajowym, jak i pełnomocnictwem do udziału w kontroli. Istotnym jest również to, że pracownicy organu nie mają obowiązku badania faktycznego stosunku łączącego przedsiębiorcę z osobą upoważnioną. W konsekwencji bierność skarżącego w zakresie ustanowienia osoby upoważnionej dodatkowo należy uznać za uniemożliwienie przeprowadzenia przez organ czynności kontrolnych w przedsiębiorstwie należącym do skarżącego. Jednocześnie wobec nieuwzględnienia argumentów skarżącego w niniejszej sprawie nie doszło do ziszczenia się dyspozycji art. 92c u.t.d., a więc do zaistnienia sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. Na skarżącym ciążył obowiązek umożliwienia organowi przeprowadzenia czynności kontrolnych, a jak już wyżej wspomniano sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim w dacie terminu kontroli nie stanowił wystarczającej przesłanki usprawiedliwiającej przedsiębiorcę. Kończąc należy jeszcze dodać, że punkt 1.5 załącznika nr 3 do u.t.d., będący swoistego rodzaju "taryfikatorem" kar pieniężnych za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego, ustala kary pieniężne w sposób sztywny. Wysokość kar jest niezależna od uznania organu, decyzja administracyjna o nałożeniu kary pieniężnej nie może więc wskazywać innej wysokości kary niż ta, która wynika z poszczególnych punktów załącznika nr 3 do u.t.d. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016.718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.