II OPP 1/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 1082/20 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2020 r., nr SO-III.621.67.2020.KS w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru ewidencji ludności postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Skarga J. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z 29 września 2020 r. nr SO-III.621.67.2020.KS w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru ewidencji ludności wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 2 listopada 2020 r. Skargę zarejestrowano pod sygn. III SA/Gd 1082/20, 6 listopada 2020 r. wysłano skarżącemu odpis odpowiedzi organu na skargę. Zawarty w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy zarejestrowano pod sygn. III SPP/Gd 179/20, 6 listopada 2020 r. wysłano skarżącemu formularz PPF celem jego wypełnienia. Po nadesłaniu przez skarżącego wypełnionego formularza, wobec tego, że informacje i oświadczenia tam zawarte nie były wystarczające do dokonania oceny jego aktualnego stanu majątkowego, 26 listopada 2020 r. wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych. Referendarz sądowy postanowieniem z 12 marca 2021 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na to, że skarżący nie zadośćuczynił wezwaniu i nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów. Co za tym idzie, nie było możliwe dokonanie pełnej oceny stanu majątkowego skarżącego. Postanowieniem z 22 kwietnia 2021 r. Sąd utrzymał to postanowienie w mocy. W dniu 18 maja 2021 r. wpłynęła skarga J. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie przyznania mu prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II OPP 4/21 Naczelny Sąd Administracyjny tę skargę odrzucił. W dniu 15 lipca 2021 r. skarżący wniósł kolejne pismo dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2021 r. pismo to zostało pozostawione w aktach sprawy bez nadawania mu dalszego biegu. Dnia 17 sierpnia 2021 r. skarżący nadesłał trzecie pismo dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie prawa pomocy. Pismo to, podobnie jak poprzednie, zostało pozostawione w aktach bez nadawania mu dalszego biegu (zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2021 r.). Wobec tego, że postanowienie oddalające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, w tym zwolnienie z kosztów sądowych (wpisu od skargi), zostało utrzymane w mocy postanowieniem z 22 kwietnia 2021 r. i stało się prawomocne, skarżący został wezwany – zarządzeniem z 26 kwietnia 2021 r. – do uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. Sprawę zainicjowaną tym wnioskiem zarejestrowano pod sygn. III SPP/Gd 101/21. 21 maja 2021 r. wysłano skarżącemu do wypełnienia formularz PPF. Po nadesłaniu przez skarżącego wypełnionego formularza, wobec tego, że informacje i oświadczenia tam zawarte nie były wystarczające do dokonania oceny jego aktualnego stanu majątkowego, 8 lipca 2021 r. (po zwrocie akt z NSA – wysłanych w celu rozpoznania skargi o przewlekłe prowadzenie postępowania, II OPP 4/21), wezwano go do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z 5 sierpnia 2021 r. odmówiono skarżącemu prawa pomocy, albowiem nie wykazał, że doszło do zmiany okoliczności faktycznych, które stanowiły podstawę wydanego wcześnie postanowienia III SPP 179/20. Ponadto również i w tym postępowaniu nie nadesłał wszystkich żądanych przez Sąd dokumentów. W dniu 18 sierpnia 2021 r. wpłynął sprzeciw skarżącego od ww. postanowienia, a także skarga na przewlekłe prowadzenie ww. postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniem z 27 września 2021 r. sygn. akt II OPP 7/21 Naczelny Sąd Administracyjny ponownie odrzucił skargę J. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy - III SPP/Gd 101/21. Po zwrocie akt z NSA, postanowieniem z 27 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Następnie akta zostały przekazane ponownie do NSA w związku z kolejnym pismem skarżącego dotyczącym przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 9 grudnia 2021 r. ww. pismo pozostawiono w aktach sprawy bez nadawania mu dalszego biegu. W dniu 13 stycznia 2022 r. wpłynęło kolejne (trzecie) pismo skarżącego dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie prawa pomocy (sygn. akt III SPP/Gd 101/21). Pismo to, podobnie jak poprzednie, zostało pozostawione w aktach bez nadawania mu dalszego biegu. W związku z utrzymaniem w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego o odmowie skarżącemu prawa pomocy (postanowienie WSA z dnia 27 listopada 2021 r.), skarżący został wezwany w dniu 1 grudnia 2021 r. do wykonania zarządzenia z 26 kwietnia 2021 r. i uiszczenia wpisu od skargi. W odpowiedzi na to wezwanie nadesłał kolejny (trzeci) wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 4 stycznia 2022 r. wysłano mu do wypełnienia formularz PPF. Wobec tego, że skarżący po raz kolejny zawarł w wypełnionym formularzu wniosku PPF informacje niewystarczające do oceny jego stanu majątkowego, referendarz sądowy wezwał go do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych (zarządzenie z 7 lutego 2022 r.). Postanowieniem z 15 marca 2022 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy – z tożsamych względów, jak w postanowieniu z 5 sierpnia 2021 r. Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 29 lipca 2022 r. zmienił ww. postanowienie w ten sposób, że przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata – z uwagi na zmianę sytuacji skarżącego spowodowaną opuszczeniem zakładu karnego i koniecznością ponoszenia kosztów utrzymania. Zarządzeniem z 29 lipca 2022 r. sprawa została skierowana na rozprawę. W dniu 9 września 2022 r. do WSA w Gdańsku wpłynęło pismo Pomorskiej Izby Adwokackiej o wyznaczenia dla skarżącego adwokata z urzędu. Zarządzeniem z 20 września 2022 r. wyznaczono termin rozprawy zdalnej na 27 października 2022 r. Po przeprowadzeniu rozprawy, wyrokiem z 27 października 2022 r. WSA w Gdańsku oddalił skargę. W dniu 7 listopada 2022 r. wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. Dnia 22 listopada 2022 r. wysłano pełnomocnikowi skarżącego odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Dnia 28 grudnia 2022 r. do Sądu Wojewódzkiego wpłynęła opinia pełnomocnika skarżącego o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od tego wyroku. Następnego dnia, tj. 29 grudnia 2022 r. wysłano skarżącemu odpis tej opinii wraz z pouczeniem o prawie wniesienia skargi kasacyjnej do NSA. Dnia 3 stycznia 2023 r. do Sądu Wojewódzkiego wpłynęła skarga J. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie o sygn. III SA/Gd 1082/20. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 20 000 zł. Podniósł, że skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego złożył we wrześniu 2020 r., Sąd oddalił tę skargę 27 października 2022 r. W ocenie skarżącego w sprawie zaszła nieuzasadniona zwłoka w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 8 grudnia 2022 r. Akta sprawy zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 11 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) dalej zwanej "ustawą" o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 tej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25 marca 2021 r. sygn. akt II GPP 1/21, z 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, z 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11). Postępowanie w niniejszej sprawie toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku od dnia wpływu skargi do Sądu (2 listopada 2020 r.) do daty wyroku (27 października 2022 r.) oraz wpływu opinii pełnomocnika skarżącego o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej (28 grudnia 2022 r., odpis opinii wysłano stronie 29 grudnia 2022 r.) trwało ponad 12 miesięcy. Podkreślić jednak należy, że na wydłużenie postępowania miało wpływ w głównej mierze zachowanie skarżącego, który w toku całego postępowania głównego składał bardzo liczne wnioski inicjujące postępowania incydentalne. Łącznie skarżący złożył trzy wnioski o przyznanie prawa pomocy oraz aż siedem skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania. We wszystkich wnioskach o przyznanie prawa pomocy skarżący podnosił tożsame okoliczności faktyczne. Pomimo licznych pouczeń (np. przy doręczaniu formularzy PPF), skarżący nie podawał wystarczających informacji do oceny stanu majątkowego, co generowało potrzebę każdorazowego wzywania go do uzupełnienia wniosków o dodatkowe dokumenty źródłowe. Ponadto skarżący, niezadowolony z rozstrzygnięć odmawiających przyznania prawa pomocy, składał liczne skargi na przewlekłe prowadzenie tych postępowań pobocznych, część z nich już po ich prawomocnym zakończeniu. Skutkowało to koniecznością przekazywania całości akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego i brakiem możliwości procedowania Sądu Wojewódzkiego w tym okresie. Ponadto podkreślić należy, że zarządzeniem nr 13 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie organizacji pracy sądów administracyjnych w związku z przywróceniem biegu terminów procesowych i sądowych (obowiązującym do 27 marca 2022 r.) oraz zarządzeniem nr 28/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 maja 2020 r. w sprawie zasad bezpieczeństwa w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w okresie stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego, wydanymi w związku z obowiązującym na terenie Polski stanem epidemii, ograniczono pracę w tym Sądzie, w tym ograniczono obsady kadrowe wydziałów orzeczniczych. Z uwagi na powyższe, wydłużeniu uległy terminy podejmowanych w sprawach czynności. Stąd też wydłużony termin badania złożonej w sprawie skargi kasacyjnej nie może zostać oceniony negatywnie. Biorąc pod rozwagę wszystkie opisane wyżej okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wszystkie podjęte w toku postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich w rozsądnych terminach, czym nie naruszono zasady sprawności postępowania. Skarga J. J. nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki.