VI SA/Wa 1166/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu wniosku M. G. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2018 r. nr [...], którą nałożył karę pieniężną w wysokości 1500 złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 189a § 2, art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 13 ust. 1 pkt 3 z zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068, ze zm.), zwanej dalej "u.d.p.", załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890, ze zm.) i art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58). Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. W dniu [...] grudnia 2017 r. o godzinie 09:23:45 urządzenie kontrolne (bramownica [...] zarejestrowało na odcinku drogi krajowej nr [...] – węzeł P. – węzeł L. przejazd ciągnika samochodowego (o numerze rejestracyjnym [...]), należącego do skarżącego. Wskazany odcinek drogi krajowej został wymieniony w pkt 13 lit. b załącznika nr I do w. w. rozporządzenia. W związku z powyższym, Główny Inspektor Transportu Drogowego pismem z [...] maja 2018 r., które doręczono skarżącemu 23 maja 2018 r., zawiadomił go o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie oceny naruszeń obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ wskazaną na wstępie decyzją z [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że z analizy włączonych w poczet materiału dowodowego dokumentów w postaci zapisu ewidencyjnego z systemu elektronicznego poboru opłat, z pisma K. Sp. z o.o. nr [...] z [...] czerwca 2018 r. oraz z załączonego do niego wykazu wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w dniu [...] grudnia 2017 r. po drodze ekspresowej [...] o godzinie 09:23:45 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłat był brak środków na koncie użytkownika. Środki zostały wyczerpane tego dnia o godzinie 09:05:53. Operator elektronicznego systemu poboru opłat poinformował, że skarżący nie składał reklamacji wobec działania urządzenia viabox czy też elektronicznego systemu poboru opłat, a operator systemu nie odnotował nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu ani działaniu bramownic w dniu przejazdu. Umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Użytkownik doładował konto kwotą 120 złotych 5 grudnia 2017 r. o godzinie 09:46:04, tj. po zarejestrowanym incydencie. Organ nie stwierdził również zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e k.p.a. i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa przez niedopuszczenie dowodu w postaci zapisu rozmowy telefonicznej z pracownikiem infolinii operatora systemu poboru opłat (Viatoll). Wniósł o uchylenie rzeczonej decyzji powołując się na uzyskaną w tej rozmowie informację o braku sankcji z tytułu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zarzucił ponadto naruszenie art. 8 pkt 3 ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2019 r., poz. 134), art. 3, art. 4 ust. 1, ust. 2, art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 6 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, pkt 3, ust. 4 pkt 3 ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ze zm.), art. 24 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 369) oraz art. 385 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko w sprawie wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302), obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystanie z dróg publicznych przez pojazdy samochodowe, w tym zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 3,5 tony podlega obowiązkowi poniesienia opłaty. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. poz. 1406 ze zm.), opłatę elektroniczną wnosi się w drodze przedpłaty albo płatności okresowej z zabezpieczeniem. Opłata pobierana jest automatycznie przez urządzenie, którego instalacja przez użytkowników dróg w pojeździe, którego poruszanie się po drodze wiąże się z naliczaniem opłaty elektronicznej, jest obowiązkowa. Wywiązywanie się z powinności uiszczania opłaty odbywa się w ramach systemu elektronicznego poboru opłat, wymagającego zawarcia przez użytkownika drogi umowy z operatorem tego systemu (§ 3 ust. 1 – 4 rozporządzenia w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych). Uiszczanie opłaty elektronicznej stanowi podstawowy obowiązek użytkowników dróg, którego naruszenie obciążone jest odpowiedzialnością karno-administracyjną, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 i 2 u.d.p. Przy czym, zgodnie z art. 13n u.d.p., możliwość wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary ograniczona jest sześciomiesięcznym terminem od dnia popełnienia naruszenia. Upływ tego terminu należy traktować jako bezwzględną przeszkodę wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego, opisywaną w nauce także jako ujemną przesłankę procesowę, blokującą dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego, a w przypadku jego uruchomienia – obligującą do umorzenia procesu (zob. M. Cieślak [w:] S. Waltoś (red.) Marian Cieślak. Dzieła wybrane, t. II, Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, Kraków 2011, t. 2, s. 353; T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2014, s. 176, A. Marciniak (w:) W. Broniewicz, I. Kunicki, A. Marciniak, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2016, s. 232 – 235, Z. Resich/J. Lapierre (w:) J. Lapierre, J. Jodłowski, Z. Resich, T. Misiuk-Jodłowska, K. Weitz, Postępowanie cywilne, Warszawa 2016, s. 70 – 74). W sprawie niniejszej postępowanie zostało wszczęte przed upływem sześciomiesięcznego terminu, o którym stanowi art. 13n u. d. p., bowiem pomiędzy dniem wykrycia naruszenia ([...] grudnia 2017 r.) doręczono skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania (23 maja 2018 r.). Nie było zatem przeszkód do prowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie. W sposób prawidłowy przeprowadzono wszystkie kolejne jego fazy. Zakres postępowania wyjaśniającego wyznaczony w sprawie został przez treść art. art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2 u. d. p. Nie można organowi przypisać wad w gromadzeniu bądź ocenie dowodów ani też dokonywaniu ustaleń faktycznych. Nie można mieć wątpliwości co do tego, że skarżący jest właścicielem pojazdu ciężarowego wraz z naczepą, w stosunku do którego zarejestrowano przejazd bez uiszczenia obowiązkowej opłaty elektronicznej. Ustalenia te poczyniono na podstawie przeprowadzonej [...] maja 2018 r. kontroli, danych uzyskanych z systemu elektronicznego systemu poboru opłat oraz innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, m. in. dowodu rejestracyjnego pojazdu i jego fotografii. Z kolei z danych pozyskanych od operatora systemu poboru opłat wynika, że pojazd skarżącego poruszał się [...] grudnia 2017 r. po drodze, z której korzystanie w świetle przepisów pkt 13 lit. b załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, obciążone jest obowiązkiem ponoszenia opłaty elektronicznej, bez uiszczenia tej opłaty. Z potwierdzenia dokonania przedpłaty wynika, że została ona uzupełniona kwotą 120 złotych już po zarejestrowaniu nieopłaconego przejazdu, bowiem wpłaty dokonano ponad 20 minut po tym fakcie. W dniu popełnienia naruszenia nie odnotowano uchybień w funkcjonowaniu systemu elektronicznego poboru opłat. Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej funkcjonuje w naszym systemie prawnym od lat. Obciąża wszystkich właścicieli pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 3,5 tony, które poruszają się po drogach wymienionych w rozporządzeniu w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. To, że niewywiązanie się z powyższego obowiązku obciążone jest sankcją administracyjną także jest okolicznością nienową. Kary administracyjne w tym zakresie obowiązują już bowiem od ponad dziesięciu lat. M. G. jest przedsiębiorcą i warunki prowadzenia transportu drogowego z wykorzystaniem samochodów ciężarowych powinny być mu znane, w tym w szczególności sankcje z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Nie zasługiwały z tej przyczyny na wiarę twierdzenia skarżącego o rzekomym wprowadzeniu w błąd przez pracownika organu. Okoliczności prowadzenia rozmowy telefonicznej, na którą powoływał się zarówno w skardze, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zostały nawet uprawdopodobnione. W świetle zasad doświadczenia życiowego trudno przyjąć, że skarżący prowadzący działalność w zakresie transportu drogowego, który zawarł umowę dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną i zainstalował w pojeździe urządzenie pozostawał w niezawinionej nieświadomości odpowiedzialności z tytułu nieuiszczenia opłaty. Organ rozważył także problem podlegania karze przez skarżącego oraz przeanalizował przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wykazując, że nie zostały one spełnione (art. 189fe – 189f k. p. a.). Nie zostały zatem naruszone przepisy regulujące nakładanie kar pieniężnych w postępowaniu administracyjnym. Nie zasługiwały na uwzględnienie także zarzuty skierowane przeciwko umowie zawartej z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat, to jest naruszenia przepisów art. 8 pkt 3 ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2019 r., poz. 134), art. 3, art. 4 ust. 1, ust. 2, art. 5 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 6 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 1, pkt 3, ust. 4 pkt 3 ustawy z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2070 ze zm.), art. 24 ust. 1, ust. 2 pkt 2 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 369) oraz art. 385 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145). Roszczenia wynikające z zobowiązań cywilnych (sprawy materialnie cywilne) poddane są bowiem – o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej – zgodnie z art. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1460) kognicji sądów powszechnych. Z tego powodu skierowane przeciwko wskazanej umowie zarzuty nie mogły zostać rozpoznane przez sąd administracyjny w sprawie ze skargi na decyzję organu wydanej w przedmiocie sankcji administracyjnej. W tej sytuacji, Sąd nie dostrzegając zasadności zarzutów skargi ani żadnych innych uchybień w zaskarżonej decyzji i poprzedzającym jej wydanie postępowaniu, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.