I SA/Sz 425/18

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 16 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz L. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. ("organ egzekucyjny") prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku L. M. ("zobowiązany") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...], wystawionego przez P. F. ("wierzyciela"), obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2010 r. do sierpnia 2015 r. Zawiadomieniem z dnia 25 lutego 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia zobowiązanego pobieranego u pracodawcy - B. M. w K.. Odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu zobowiązany otrzymał w dniu 1 marca 2016 r. Zobowiązany, pismem z dnia 7 marca 2016 r., na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") zgłosił do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał na nieistnienie obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym ze względu na niedochowanie przez [...] S.A. obowiązku wynikającego z przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, tj. niepowiadomienie użytkownika odbiorników RTV o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, czym naruszono przepisy tego rozporządzenia. Z kolei, w zakresie drugiego zarzutu dotyczącego niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. podniósł, że pozycja [...] części G tytułu wykonawczego (data nadania klauzuli) pozostawiona została bez wypełnienia, a to oznacza, że klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji nie została nadana. Zobowiązany zawnioskował o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz jego umorzenie po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, stosownie do uregulowań art. 35 § 1 u.p.e.a. Jednocześnie zawiadomieniem z dnia 9 marca 2016 r. organ egzekucyjny uchylił dokonane zajęcie egzekucyjne. Następnie, zgodnie z dyspozycją art. 34 § 1 u.p.e.a., organ ten zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel po przeprowadzonej analizie dokumentacji zgromadzonej w sprawie, postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2016 r., uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany złożył zażalenie. Następnie w wyniku rozpoznania zażalenia, postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 r. wierzyciel utrzymał w mocy wcześniejsze swoje rozstrzygnięcie. Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a., wydał postanowienie z dnia 9 lutego 2018 r., w którym orzekł o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany zaskarżył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zarzucając naruszenie art. 27 § 1 pkt 10, art. 29 § 2 i art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 6 i 8 K.p.a w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez dopuszczenie do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych na podstawie tytułu wykonawczego, któremu nie została skutecznie nadana klauzula o skierowaniu do egzekucji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem wydanym w trybie zażaleniowym z dnia 16 kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, nie znajdując podstaw do jego uchylenia. Na powyższe rozstrzygnięcie zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc zarzuty naruszenia: • art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez P. F. w B., • art. 27 § 1 pkt 10, art. 29 § 2 i art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 6 i 8 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuznanie za uzasadnione zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i nieumorzenie postępowania egzekucyjnego a dopuszczenie do prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych na podstawie tytułu wykonawczego, któremu nie została skutecznie nadana klauzula o skierowaniu do egzekucji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 9 lutego 2018 r. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację przedstawioną uprzednio w zażaleniu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: "p.p.s.a"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2. odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4. błąd co do osoby zobowiązanego; 5. niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Skarżący zgłosił zarzuty z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszone przez skarżącego zarzuty - nieistnienia obowiązku oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a., a zwłaszcza odnoszący się do nadania tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności, o której mowa w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. z uwagi na nieumieszczenie daty nadania tej klauzuli. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W miejscu tym należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji, to Sąd, rozpoznając skargę na postanowienie tego organu, musi dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podawało się egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312). Uprawnienia [...] S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm. – dalej: "u.o.a."), a zatem opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia przez Pocztę Polską S.A. egzekucji. Wskazać należy na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo, iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta Polska S.A. jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta Polska S.A. nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy. Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. konieczne było odwołanie się do przepisów u.o.a., które mają znaczenie dla oceny merytorycznej podniesionego w skardze zarzutu nieistnienia zobowiązania. Stosownie do art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) – (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08 (pkt 3.3.4. uzasadnienia). Z akt sprawy nie wynikało, kiedy doszło do zarejestrowania odbiornika RTV na nazwisko skarżącego, a zatem Sąd nie mógł zweryfikować tej okoliczności. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 ww. rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4. Z akt sprawy przedstawionych Sądowi nie wynikało, żeby skarżący został zawiadomiony w 2007 lub 2008 r. o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, choć wierzyciel wskazuje na taki fakt. Wierzyciel wskazał wprawdzie także, że 3 listopada 2008 r. odnotowano fakt uiszczenia wpłaty na indywidualny numer identyfikacyjny za wrzesień 2008 r., a potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia dowodu tej wpłaty została załączona do postanowienia wierzyciela z 29 sierpnia 2009 r., jednak dokumentu takiego w aktach sprawy brak. Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, a następnie nadania numeru identyfikacyjnego – to rolą organów jest wykazanie tego faktu w sposób nie budzący wątpliwości. Dopiero zatem w sytuacji, gdy Sąd będzie miał możliwość zweryfikowania, że wierzyciel dysponuje takimi dowodami, możliwe będzie wypowiedzenie w kwestii prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego. Z tych powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia, które zostało oparte na niepełnym materiale dowodowym, a zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów skarżącego w oparciu o stanowisko wierzyciela wraz z dokumentami, na których oparł on swoje rozstrzygnięcie. Sądowi bowiem nie jest wiadome, czy organ egzekucyjny dysponował kompletnym postanowieniem wierzyciela z 29 sierpnia 2016 r., tj. także dokumentami stanowiącymi załącznik do tego postanowienia. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzono na rzecz skarżącego kwotę w wysokości [...] zł tytułem zwrotu wpisu sądowego.