IV SA/Wa 1568/17

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. i K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. R. i K. R. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego postanawia: odmówić przyznania A. R. oraz K. R. prawa pomocy w żądanym zakresie. UZASADNIENIE A. R., K. R. (dalej skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego. Po wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z synem. Posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 5,25 ha, dom o powierzchni 54m2, stodołę z oborą, garaże oraz mieszkanie o powierzchni 54 m2. Jako wartościowe przedmioty wymienili kultywator, pług, beczkę ascenizacyjną natomiast przedmioty należące do syna to dwa samochody (bus i osobowy) oraz ciągnik. Miesięczne dochody netto zostały określone na łączną kwotę 11 325 zł (900 zł – renta K. R., 425 zł lub 725 zł renta A. R., 10 000 zł dochód z gospodarstwa), zaś zobowiązania i stałe wydatki to kredyt - 36 000 zł w [...], 7 000 zł w [...], 5 000 zł [...]. Ponadto skarżący w pkt 7.2.3 wniosku wymienili wierzytelność w kwocie ok. 45 000 zł. Z uwagi, iż złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących, referendarz sądowy wezwał K. R. jako skarżącą oraz jako pełnomocnika skarżącego A. R. do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżących K. R., A. R. wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy - ewentualnie oświadczenia o braku posiadania rachunku bankowego; b) wyciągów z posiadanych przez syna skarżących M. R. wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy - ewentualnie oświadczenia o braku posiadania rachunku bankowego (wyjaśniając, iż wezwanie powyższe wynika z faktu wskazania syna skarżących M. R. jako osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym razem z wnioskodawcami); c) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanych przez skarżących rent (np. odcinka wypłaty renty albo kopii decyzji właściwego organu rentowego określającej aktualną wysokość tego świadczenia); d) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanych przez M. R. dochodów (np. zaświadczenie z zakładu pracy); ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że wyżej wymieniony jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, e) dokumentów (rachunki, faktury) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu: media (np. woda, szambo, gaz, energia elektryczna), opał, środki czystości a także oświadczenia dotyczącego wysokości innych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem (wyżywienie, odzież); f) kopii umów kredytów, które zostały przez skarżących wymienione w rubryce 11 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z harmonogramem spłat (kredyt [...] 36 000 zł, [...] 7 000 zł, [...] 5 000 zł); g) wyjaśnienia czy wskazana w pkt 7.2.3 wierzytelność – dług w kwocie ok. 45 000 zł dotyczy wymienionych w pkt 11 kredytów; h) oświadczenia, czy skarżący w latach 2016-2017 otrzymywali płatności bezpośrednie i/lub inne świadczenia wypłacane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (wraz z podaniem ich wysokości) – ewentualnie oświadczenia, iż skarżący nie otrzymywali płatności bezpośrednich lub innych świadczeń z ww. Agencji. W odpowiedzi na powyższe skarżący przedstawili wyciągi z dwóch rachunków bankowych potwierdzające, że K. R. otrzymuje świadczenie z KRUS w kwocie ok. 900 zł, zaś jej mąż w kwocie ok. 796 zł (emerytura za październik 2017 r.); zaświadczenie, z którego wynika, że skarżący nie korzystają ze świadczeń pomocy społecznej; polecenia przelewu dotyczące płatności bezpośrednich z 15 listopada 2016 r. na kwotę 4097,75 zł oraz z 1 marca 2017 r. na kwotę 1756,18 zł. Ponadto skarżący przedstawili harmonogramy spłat dotyczące kredytu: a) w [...] – kwota pozostała do spłaty na dzień 15 grudnia 2017 r. – 6512,35 zł (rata miesięczna ok. 450 zł), b) [...] kwota pozostała do spłaty 5034,67 zł (jednorazowa rata z terminem płatności 29 grudnia 2017 r.), c) [...] kwota pozostała do spłaty 26 724,25 zł (rata stała miesięczna w kwocie 701,80 zł, ilość rat pozostałych do spłaty – 46). Ponadto poinformowali, że wydzierżawili gospodarstwo rolne synowi, załączyli oświadczenie syna, iż nigdzie nie pracuje i nie posiada zgromadzonych środków na rachunku bankowym. Wyjaśnili, że syn nie otrzymał wyciągu z rachunku bankowego ponieważ nie posiada na nim środków. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa (postanowienia NSA: z dnia 1 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 770/17, z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 242/17, z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 713/09). Podstawową zaś zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu (art. 199 p.p.s.a.). Wobec powyższego strona, z której inicjatywy prowadzone jest postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów tego postępowania, przerzucanie tego obowiązku na Skarb Państwa stanowi wyjątek (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 150/14). W ocenie referendarza sądowego wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykonali w pełni wezwania referendarza sądowego, nie przedstawili wyciągów z posiadanych przez syna rachunków bankowych, nie przedstawili dokumentu potwierdzającego wysokość osiąganego przez syna dochodu ewentualnie zaświadczenia potwierdzającego, że jest zarejestrowany jako bezrobotny, dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu: media, opał, środki czystości, a także oświadczenia dotyczącego wysokości innych wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem (wyżywienie, odzież), nie przedstawili umów kredytów, które wymienili w rubryce 11 formularza wniosku a jedynie harmonogramy spłat. Ponadto nie wyjaśnili czy wskazana w pkt. 7.2.3 wierzytelność w kwocie 45000 zł dotyczy wymienionych w pkt 11 kredytów. Podkreślenia wymaga, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, iż osiągają miesięczny dochód netto z gospodarstwa rolnego w wysokości 10 000 zł, jest to kwota która znacznie przekracza koszty niniejszego postępowania. Z przedstawionych harmonogramów spłat nie wynika aby skarżący zalegali ze spłatami rat kredytów. Oświadczenie zaś złożone przez syna skarżących, iż nie posiada środków zgromadzonych na koncie bankowym nie może zostać uznane za wykonanie wezwania dotyczącego przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy. Brak podania przez skarżących wysokości wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem uniemożliwia dokonanie oceny czy kwota jaką skarżący dysponują miesięcznie jest wystarczająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Podkreślić bowiem należy, iż ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na skarżących. Zdaniem referendarza sądowego skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.