I OPP 30/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K.J. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1225/21 ze skargi K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 12 lipca 2021 r., nr SKO-4111/929/2021 w przedmiocie zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE Pismem z 20 września 2022 r. (wpływ do WSA w Bydgoszczy: 27 września 2022 r.) K.J. (dalej również: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 1225/21. W złożonym środku zaskarżenia wskazał, że cyt.: "składa skargę na przewlekłość postępowania z uwagi na to iż od momentu złożenia podania o zasiłki rodzinne minęło już grubo ponad rok czasu." Środek zaskarżenia przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego przy piśmie z 3 listopada 2022 r. (data wpływu do NSA: 14 listopada 2022 r.). Z akt sprawy wynika, że pismem z 5 sierpnia 2021 r. (data wpływu: 26 sierpnia 2021 r.) skarżący złożył do Urzędu Miasta Bydgoszczy skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy (dalej również: "SKO", "Kolegium", "organ") z 12 lipca 2021 r., nr SKO-4111/929/2021. Pismem z 30 sierpnia 2021 r. powyższy środek zaskarżenia został przekazany do Kolegium, a następnie 27 września 2021 r. do WSA, gdzie skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bd 1225/21 (zarządzeniem z 28 września 2021 r.). W tym też dniu zarządzono wezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez wskazanie numeru PESEL, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi - art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa"). Wezwanie doręczono adresatowi 27 października 2021 r. Zarządzeniem z 18 listopada 2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne. Pismem z 15 listopada 2021 r. (nadanym 22 listopada 2021 r.; data wpływu do WSA: 29 listopada 2021 r.), skarżący złożył "wniosek o wznowienie postępowania", w treści wskazał własny nr PESEL. Załącznikiem do pisma było zaświadczenie lekarskie z 15 listopada 2021 r., z którego wynikało, że skarżący od 30 października 2021 r. do dnia wystawienia zaświadczenia przebywał w Klinice Psychiatrii. Zarządzeniem z 3 grudnia 2021 r. Sąd potraktował powyższe pismo, jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci wskazania nr PESEL, zobowiązując jednocześnie wnoszącego do wskazania ram czasowych, w których przebywał on w szpitalu, wraz z nadesłaniem stosownej dokumentacji na tę okoliczność oraz do podania: daty ustania przyczyny uniemożliwiającej nadanie korespondencji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i powodów jej powstania. Wezwanie doręczono 4 stycznia 2022 r. W odpowiedzi na powyższe, skarżący w piśmie z 9 stycznia 2022 r. (data nadania: 11 stycznia 2022 r., data wpływu do WSA: 17 stycznia 2022 r.) wskazał żądane daty, informując jednocześnie, że nr PESEL podawał w ramach prowadzonego postępowania. Dodatkowo zaktualizował adres korespondencyjny. Postanowieniem z 10 marca 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa odrzucił skargę, jako wniesioną z uchybieniem ustawowego terminu. Odpis postanowienia prawidłowo doręczono skarżącemu 14 lipca 2022 r. Pismem z 16 lipca 2022 r. (data nadania: 20 lipca 2022 r.) skarżący wywiódł zażalenie, zatytułowane: "Odwołanie od postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 29.6.22". Postanowieniem z 29 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 ppsa, umorzył postępowanie w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wobec wniesienia jej po terminie. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącemu 16 sierpnia 2022 r. 25 sierpnia 2022 r. do WSA wpłynęły dwa pisma (z 19 sierpnia 2022 r. i z 22 sierpnia 2022 r.), zarządzeniem z 31 sierpnia 2022 r. uznane za uzupełnienie argumentacji zażalenia na postanowienie z 29 lipca 2022 r. o umorzeniu postępowania z wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W tej również dacie stwierdzono wniesienie w terminie zażalenia na postanowienia z 10 marca 2022 r. (odrzucającego skargę) i z 29 lipca 2022 r. oraz wezwano stronę do uzupełnienia braków formalnych powyższych środków zaskarżenia – w terminie 7 dni, pod rygorem ich odrzucenia. Stosowne wezwanie doręczono skarżącemu 16 września 2022 r. 23 września 2022 r., skarżący nadał do WSA cztery pisma: z 15 września 2022 r. "Odwołanie od postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 29.7.22", z 19 września 2022 r. "Wniosek o wyłączenie z postępowania A.K.", z 21 września 2022 r. "Zażalenie na brak prawa do niezawisłego i niezależnego SSR" i z 22 września 2022 r. "Wniosek o przesłanie kopie pełnych akt sprawy". Zarządzeniem z 27 września 2022 r. sprawę skierowano na posiedzenia niejawne (kwestia uzupełnienia braku formalnego zażalenia na postanowienie z 29 lipca 2022 r.; dopuszczalność wniosku o wyłączenie sędziego). Zarządzono też sporządzenie i przesłanie kserokopii akt stronie oraz doręczenie odpisu zażalenia na postanowienie z 10 marca 2021 r. organowi. Kolejnym zarządzeniem (z 29 września 2022 r.) wezwano stronę wnoszącą do sprecyzowania wniosku o wyłączenie sędziego z 21 września 2022 r., poprzez wskazanie jego imienia i nazwiska oraz przyczyn wyłączenia – w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że pismo to nie stanowi wniosku o wyłączenie sędziego, a jedynie wypowiedź strony. Jednocześnie poinformowano skarżącego o odpowiedzialności za używanie w pismach zwrotów wulgarnych pod adresem Sądu. Postanowieniami z 10 października 2022 r. odrzucono wniosek o wyłączenie sędziego WSA Anny Klotz od orzekania w sprawie sygn. akt II SA/Bd 1225/21 oraz odrzucono zażalenie skarżącego na postanowienie WSA w Bydgoszczy z 29 lipca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt II SA/Bd 1225/21 nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75, ze zm., dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Koniecznym staje się więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że była ona nieuzasadniona. W myśl art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, w kontekście oceny terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena taka nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Z przepisów ustawy nie wynika wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Brzmienie art. 14 ustawy wskazuje jednak, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie z upływem 12 miesięcy, od daty wydania przez sąd orzeczenia, określonego w art. 12 ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu ustawy (zob.: postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z 13 sierpnia 2021 r., I OPP 48/21, czy z 3 sierpnia 2022 r., I OPP 12/22). Podkreślić tu należy, że dopiero z chwilą, gdy strona wnosząca uzupełni braki formalne środka zaskarżenia i zakończone zostaną wszystkie postępowania wpadkowe (w ocenianej sprawie: dotyczące złożonych wniosków o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi i wyłączenia sędziego), skarga może być merytorycznie rozpoznana przez wojewódzki sąd administracyjny. Od tego zatem momentu należy oceniać terminowość rozpoznania skargi (zob.: np. postanowienia NSA: z 12 lutego 2010 r., I OPP 4/10, czy z 23 listopada 2012 r., II OPP 19/12). Jak wskazano już wyżej, wniesiona skarga obarczona była brakiem formalnym (nie wskazano numeru PESEL), do którego uzupełnienia WSA wezwał skarżącego. Ponadto w sprawie składano liczne pisma i wnioski procesowe, wymagające rozpoznania – m.in. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz o wyłączenie sędziego. Podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozstrzygnięcia w zakresie odrzucenia skargi i umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu, zostały przez skarżącego zakwestionowane zażaleniami, których wstępna weryfikacja wykazała braki formalne wymagające wystosowania do wnoszącego odpowiednich wezwań oraz wydania odrębnych postanowień. Zauważyć w tym miejscu należy, że działania WSA w zakresie rozpoznawania kolejnych pism i wniosków podejmowane były bez nieuzasadnionej zwłoki. Mieć tu należy na uwadze, że przewlekłość postępowania to brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, zachodzący dłużej niż jest to konieczne. Z powyższego wynika, że dochodzi do niej jedynie wtedy, gdy zwłoka w czynnościach sądowych jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. W niniejszej sprawie stan taki nie występuje. Od daty wpływu skargi na decyzję SKO do Sądu (27 września 2021 r.) do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (26 września 2022 r.) upłynął wprawdzie prawie rok, jednak zauważenia wymaga, że postanowieniem z 10 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę. Postanowienie w tym przedmiocie kończy postępowanie przed Sądem I instancji. Wprawdzie jest ono nieprawomocne, gdyż skarżący złożył na nie zażalenie, jednak sytuacja ta pozostaje bez wpływu na przyjętą przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenę działań Sądu I instancji, w aspekcie terminowości czynności podejmowanych w trakcie prowadzonego postępowania. Mając na uwadze wyżej wymienione normy ustawy i przywołane działania WSA stwierdzić trzeba, że brak było podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji przewlekłości postępowania w sprawie, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były bez nieuzasadnionej zwłoki. W tej sytuacji skargę na przewlekłość postępowania sądowego należało ocenić jako pozbawioną podstaw. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.