II SA/Bd 973/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę. UZASADNIENIE II SA/Bd 973/20 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2020r. r. [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 5 ust. 3,3b i 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2020 r., poz. 808- dalej jako : "ustawa") zatrzymał A. G. prawo jazdy kat. B,A nr [...] wydane przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] 2004r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu [...] 2017r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję o uznaniu A. G. za dłużnika alimentacyjnego. Następnie do organu wpłynął wniosek o zatrzymanie A. G. prawa jazdy wraz z ostateczną decyzją o uznaniu go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta obligowała organ do wydania decyzji o zatrzymaniu dłużnikowi prawa jazdy na podstawie przepisu art. 5 ust. 5 ww. W odwołaniu A. G. opisał okoliczności uchybienia przez niego obowiązkowi osobistego stawiennictwa w siedzibie [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych celem złożenia oświadczenia majątkowego. Wskazał, że jednocześnie z odwołaniem od decyzji złożył do organu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego oświadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] 2020r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 3b i ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2020r. poz. 256), dalej powoływanej w skrócie jako: "k.p.a.", utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W obszernym uzasadnieniu decyzji, przywoławszy stan faktyczny sprawy oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy potwierdził prawidłowość ustaleń Prezydenta Miasta [...] co do tego, iż w przedmiotowej sprawie zaszły ustawowe przesłanki wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. SKO wyjaśniło, że w sytuacji, gdy do organu wpłynął wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, to przepis art. 5 ust. 5 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie dopuszcza innego rozstrzygnięcia niż wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. SKO wskazało, że ww. decyzja o zatrzymania prawa jazdy ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ nie działa w oparciu o uznanie administracyjne, lecz treść orzeczenia jest ściśle zdeterminowana przepisami prawa. Tym samym organ nie był uprawniony do badania i oceny okoliczności, które legły u podstaw wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. G. zarzucił organowi naruszenie przepisu prawa materialnego polegającego na zastosowaniu art. 5 ust. 3b i ar.5 ust.5, którego niezgodność z Konstytucją RP potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 września 2009r. w sprawie o sygn. akt P 46/07. W ocenie skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze procedowało z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 8 k.p.a., art. 10, k.p.a. art. 11 k.p.a., co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżący zarzucił ponadto, że podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia nastąpiło pomimo wniesienia przez niego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia majątkowego. W konsekwencji takiej oceny wadliwości zaskarżonej decyzji skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta [...] i umorzenie postępowania z uwagi na fakt złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie uchybionych terminów do złożenia oświadczenia majątkowego oraz z uwagi na ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy , o której mowa w art. 5 ust 3 ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 356; ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że narusza on bądź przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisy dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a." sąd orzeka na podstawie akt sprawy, oraz stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności. Przedmiotem oceny sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2020r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydent Miasta [...] z dnia [...] 2020rr. o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2020r. poz.808 - zwanej dalej "ustawą"). Stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W myśl natomiast art. 5 ust. 3b ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr z 2019r. poz.1950 i 2128, z późn. zm.). Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. W ocenie Sądu przepis art. 5 ust. 3 b ustawy jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto podkreślić należy, że w wyroku z dnia 12.02.2014 r., w sprawie o sygn. Akt K 23/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. Odnosząc się w tym miejscu także do głównego zarzutu skargi wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie organy orzekały na podstawie przepisów art. 5 ustawy w brzmieniu nadanym jemu ustawą zmieniającą z dnia 19.08.2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 205, poz. 1212), która weszła w życie w dniu 1.01.2012 r., czego skarżący wydaje się nie dostrzegać. Wynikające obecnie z tego przepisu regulacje wprowadzone zostały w wykonaniu orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22.09.2009 r. (sygn. Akt P 46/07), co jednoznacznie wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej i w ocenie sądu nie są one obarczone wcześniejszymi wadami. W szczególności zaś, podzielając pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wyrażony w wyroku z dnia 23 października 2012 r. (sygn. akt II SA/Bk 645/12) stwierdzić należy, że nowe rozwiązania w procedurze zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym wyeliminowały automatyzm stosowania tej instytucji niezależnie od okresu zalegania z płatnością alimentów oraz wielkości zadłużenia, a także pozwoliły dłużnikowi alimentacyjnemu na podważanie przesłanek koniecznych do uznania go za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Automatyzm wydawania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy został złagodzony wprowadzeniem postępowania w sprawie uznania dłużnika za osobę uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Zatrzymanie prawa jazdy nie może nastąpić wobec dłużnika, który częściowo wywiązuje się ze zobowiązań, a postępowanie w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, konieczne dla wydania decyzji przesądzającej o powyższym statusie dłużnika, niezbędnej dla uruchomienia procedury zatrzymania prawa jazdy, nie będzie wszczęte wobec dłużnika, który pracuje, nie unika składania oświadczenia majątkowego, a jeśli jest bezrobotny, to rejestruje się w urzędzie pracy i nie odmawia propozycji odpowiedniego zatrudnienia czy udziału w aktywizacji zawodowej. Dopiero w sytuacji uchylania się od współpracy z organem właściwym dłużnika lub odmowy rejestracji jako bezrobotny albo odmowy podjęcia zatrudnienia, czy innych form aktywizacji zawodowej i po uzyskaniu przymiotu ostateczności przez decyzję o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, stosowany może być środek w postaci zatrzymania prawa jazdy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarzut niekonstytucyjności art. 5 ustawy po jego nowelizacji nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać w związku z tym należy, że z przytoczonych na wstępie rozważań przepisów ustawy wynika, że w przypadku, kiedy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Na podstawie wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 3b ustawy, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu niezbędne jest więc jednoczesne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która to decyzja musi stać się ostateczna. Natomiast drugą przesłanką jest wystąpienie przez organ właściwy dłużnika z wnioskiem do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy jest decyzją o charakterze związanym. Oznacza to, że organ wydając decyzję na podstawie ww. przepisu nie ma najmniejszego nawet luzu decyzyjnego i w sytuacji wystąpienia ww. przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającej w swej treści regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy. Organ w postępowaniu tym nie bada okoliczności uznania osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jest on bowiem związany ostateczną już decyzją o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. Z akt niniejszej sprawy bezspornie wynika, że ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2017r. nr [...] uznano skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Pismem z dnia [...] 2020r. Prezydent Miasta [...] wystąpił z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy kat. A i B dłużnikowi alimentacyjnemu A. G.. Ponadto pismem z dnia [...] 2020 r. skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Pismo to doręczone zostało skarżącemu w dniu [...] 2020r. Powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie, że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki wydania decyzji z art. 5 ust. 5 ustawy. Skarżący uznany został bowiem za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja w tym zakresie stała się ostateczna, a organ właściwy dłużnika skierował wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. W takiej sytuacji Prezydent Miasta [...] będąc związany ww. okolicznościami obowiązany był wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu. Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z naruszeniem przepisów procesowych wskazać należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można zwłaszcza uznać za usprawiedliwiony zarzut naruszenia ogólnych zasad postępowania przed organami administracji publicznej. Jak już wskazano powyżej decyzja, o której mową w art. 5 ust. 5 ustawy nie jest decyzją o charakterze uznaniowym i jej wydanie uzależnione jest od wystąpienia dwóch wymienionych powyżej przesłanek. W sytuacji, gdy organ stwierdzi ich wystąpienie obowiązany jest wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Nie jest natomiast rolą organu w tym postępowaniu badanie okoliczności, które wskazuje skarżący zarzucając organowi naruszenie tych zasad, okoliczności te nie stanowią bowiem przesłanki rozstrzygnięcia w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Z tego względu organy nie były uprawnione do badania, czy i kiedy skarżący złożył oświadczenie majątkowe, ani też z jakich powodów nie uczynił tego przed wydaniem przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...] 2017r. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Mogłyby one ewentualnie odnieść zamierzony przez skarżącego skutek w postępowaniu w przedmiocie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jednakże to postępowanie zakończone zostało wydaniem ostatecznej decyzji, a organ w niniejszym postępowaniu związany był jej treścią. Ponadto nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. z uwagi na powyżej poczynione wyjaśnienia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlegała oddaleniu.