III SA/Wa 2930/17

SENTENCJA Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej wraz ze spółką odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - UZASADNIENIE W skardze na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, skarżący – M. W., zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia z 9 października 2017 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do: nadesłania kopii zeznań podatkowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r., udokumentowania wysokości wszystkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego oraz osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, nawet jeśli brak na nich środków, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, leczenie, kredyty i pożyczki i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (czytelne zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków), wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy (wpis w sprawie wynosi 500 zł). Z oświadczeń skarżącego złożonych na formularzu PPF wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Poza udziałami w spółce [...] , nie posiada żadnego majątku. Mieszka u syna. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości [...] zł (1/5 etatu), jego żona w wysokości [...] zł (1/5 etatu). Jako miesięczne zobowiązania Skarżący wskazał: koszty leczenia ok. 400 zł oraz koszty utrzymania ok. 400 zł. Do wniosku, wbrew oświadczeniom skarżącego, załączono jedynie zeznanie podatkowe jego żony za 2016 r. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) ponownie wezwano skarżącego do: nadesłania kopii zeznań podatkowych skarżącego za 2016 r., nadesłania zaświadczenia dochodach skarżącego i jego żony za ostatnie 3 miesiące, wskazania od jak dawna jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego żony jest dochód ze stosunku pracy w łącznej wysokości [...] zł netto, udokumentowania okoliczności pobierania wynagrodzenia "do rąk własnych", a nie na rachunek bankowy, udokumentowania wysokości opłat za czynsz i media, telefon komórkowy oraz formy opłacania tych rachunków (nadesłanie przykładowych faktur i rachunków z potwierdzeniem formy płatności), przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego i jego żony (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, leczenie, kredyty i pożyczki i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (czytelne zestawienie miesięcznych dochodów i niezbędnych wydatków). W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że w 2016 r. nie składał zeznań podatkowych, ponieważ był zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Skarżący podtrzymuje, że jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego żony jest praca obydwojga na 1/5 etatu w firmie pasierba. Skarżący oświadczył również, że ani on, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych. Wynagrodzenie kwitują podpisem na liście płac i KW. Skarżący nie posiada umowy na telefon. Z kolei środki na bieżące utrzymanie pochodzą z pomocy rodziny tj. syna i synowej oraz częściowo z wynagrodzenia. Dodatkowo skarżący oświadczył, że obecnie mógłby dokonać opłaty w wysokości 200 zł, z uwagi na zaoszczędzone środki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy zauważa, że z oświadczeń złożonych przez skarżącego, wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Miesięczny zadeklarowany dochód małżonków to [...] zł. Z kolei miesięczne zobowiązania określono na kwotę ok. 800 zł (koszty leczenia 400 zł, koszty utrzymania 400 zł). Ponadto skarżący twierdzi, że mieszka u syna i synowej i korzysta z ich wsparcia. Kierując wezwanie do skarżącego, referendarz sądowy chciał zweryfikować oświadczenia co do wysokości dochodów i wydatków skarżącego i jego żony, poprzez porównanie ich ze stosownymi w tym zakresie zaświadczeniami bądź przepływem środków na rachunkach bankowych, a dzięki temu uzyskać wiedzę, czy w istocie sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący natomiast poza zeznaniem podatkowym żony za 2016 r. nie nadesłał żadnych żądanych dokumentów. Nie udokumentował wysokości pobieranego wynagrodzenia, ani okoliczności pobierania tego wynagrodzenia "do rąk własnych". W tym zakresie wystarczyło z kolei nadesłać stosowne zaświadczenie od pracodawcy oraz kopie dowodów wypłaty (KW). Powyższe powinno być o tyle mało uciążliwe, bowiem pracodawcą skarżącego i jego żony jest bliski członek rodziny. Mimo dwukrotnego w tym zakresie wezwania skarżący uchylił się od udokumentowania powyższych okoliczności. Skarżący nie wyjaśnił również, jak długo z żoną utrzymują się z dochodu na poziomie 800 zł. Nie wiadomo również, w jaki sposób przy tak niskich dochodach skarżącemu udało się poczynić oszczędności w wysokości 200 zł, które deklaruje przeznaczyć na uiszczenie części wpisu sądowego w sprawie. Referendarz sądowy zauważa również, że jak wynika z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, skarżący jest [...] zarządu (i jedynym wspólnikiem) w "[...] Sp. z o.o. Spółka to po zawieszeniu działalności w 2015 r., wznowiła działalność w okresie od 7 stycznia do 4 października 2017 r. Okoliczność ta niewątpliwie ma znaczenie dla oceny sytuacji finansowej skarżącego. Wznowienie działalności musiało bowiem wiązać się poprawą sytuacji finansowej spółki i perspektywą uzyskiwania przychodów. To z kolei przekłada się na sytuację finansową jedynego wspólnika. Oceniając całokształt oświadczeń skarżącego oraz mając na uwadze niewykonanie wezwania, referendarz sądowy poddaje w wątpliwość zupełność informacji co do sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego i jego żony, złożonych w toku niniejszego postępowania. Z kolei w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak już było wyżej podnoszone, instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. – szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej (podkreślenie własne) kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). Skoro przedstawiony przez skarżącego opis tej kondycji budzi w niniejszej sprawie wątpliwości, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.