I GPP 21/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany (spr.) sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 16 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi E. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 708/17 w sprawie ze skargi E. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania UZASADNIENIE W dniu 25 kwietnia 2018 r. E. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego we Wrocławiu – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 708/17 zainicjowanej jej skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2017 r. Z akt sprawy wynika, że skarga E. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 10 października 2017 r. Zarządzeniem z dnia 11 października 2017 r. (k. 1 akt) sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Wr 708/17, nadano symbol, wskazano strony i przedmiot postępowania, wyznaczono sędziego sprawozdawcę oraz zarządzono: pouczyć skarżącą o treści art. 47 § 1, art. 70 § 1 i art. 210 § 1 p.p.s.a., doręczyć odpis skargi uczestnikowi postępowania i wyznaczyć referendarza sądowego do rozpoznania wniosku skarżącej w przedmiocie prawa pomocy. Zarządzenie zostało wykonane w dniu 16 października 2017 r. (k. od 15 do 17 akt). Tego samego dnia, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, skarżącej przesłano urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), jednocześnie wzywając skarżącą do jego wypełnienia oraz przesłania lub złożenia osobiście do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w terminie siedmiu dni od doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W dniu 22 listopada 2017 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu (PPF). W związku z faktem, iż oświadczenia strony zawarte w złożonym wniosku okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 23 listopada 2017 r. (wykonanym 27 listopada 2017 r. k 26 akt) wezwał E. do przedłożenia enumeratywnie wymienionych w treści zarządzenia dokumentów i informacji. W wykonaniu zarządzenia E. przesłała w dniu 14 grudnia 2017 r. pismo zawierające polemikę z treścią zarządzenia referendarza sądowego formułując swoje spostrzeżenia na temat właściwości sądu, istotności dla jej sprawy pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 23 października 2014 r., możliwości przeglądania akt sprawy, a także ponowiła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jednocześnie sformułowała w swym piśmie wniosek o zawieszenie postępowania sądowego "do czasu wyjaśnienia zgodności obecnego stanu rzeczy z Konstytucją i zasadami ochrony prywatności". Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 grudnia 2017 r. sprawę wniosku o zawieszenie postępowania skierowano na posiedzenie niejawne i udzielono skarżącej odpowiedzi na pytania skierowane do Sądu w szczególności w zakresie właściwości sądu, Pisma Rzecznika Praw Obywatelskich, możliwości przeglądania akt sprawy oraz poinformowano skarżącą o przekazaniu jej wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarzowi sądowemu. Następnie postanowieniem z dnia 4 stycznia 2018 r. referendarz sądowy odmówił E. zawieszenia postępowania. W dniu 2 lutego 2018 r. do Sądu wpłynął sprzeciw skarżącej na powyższe postanowienie oraz ponowny wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. Ponowny wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania został rozpoznany postanowieniem z dnia 13 lutego 2018 r. odmawiającym zawieszenia postępowania sądowego, zaś wniesiony sprzeciw postanowieniem z dnia 29 marca 2018 r. utrzymującym w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W międzyczasie (8 marca 2018 r.) skarżąca skierowała do Sądu m.in. wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata celem wypełnienia formularza PPF, wyjaśnienie kto może przeglądać akta, wyjaśnienie konstytucyjności sposobu postępowania z gromadzonymi przez Sąd informacjami oraz konstytucyjności wezwania skierowanego przez Sąd do skarżącej. Wniosła także o "zawieszenie terminu do przedkładania informacji w sprawie". Do swojego pisma skarżąca załączyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF). Zarządzeniem z dnia 29 marca 2018 r. Sąd udzielił skarżącej odpowiedzi na pytania sformułowane w jej piśmie (zarządzenie wykonano 4 kwietnia 2018 r. k 68 akt), zaś akta przedłożono referendarzowi sądowemu. Z kolei zarządzeniem Sądu z dnia 17 kwietnia 2018 r. zarządzono wszczęcie przez Pocztę Polską S.A. postępowania reklamacyjnego celem ustalenia daty doręczenia stronie, uczestnikowi oraz organowi odpisu postanowienia z dnia 13 lutego 2018 r. W tych okolicznościach, skarżąca w dniu 30 kwietnia 2018 r. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r. poz. 75 - dalej: "ustawa"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania), oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Mając na uwadze powyższe nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności sądowe, zarówno związane z wnioskami o przyznanie prawa pomocy, jak i z wnioskami o zawieszenie postępowania sądowego podejmowane były sprawnie i zmierzały do jak najszybszego rozpoznania sprawy, a wydłużenie postępowania nastąpiło jedynie z uwagi na czynności podejmowane przez skarżącą. Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie można uznać, aby działania Sądu doprowadziły do przewlekłości postępowania. Podkreślić przy tym należy, że nie zawsze długi czas trwania postępowania może być utożsamiany z przewlekłością postępowania. Jedynie nadmierne odstępstwo od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych może być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Nie można bowiem uznać, że działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu były podejmowane nieprawidłowo i przewlekle. Odstępy czasu między poszczególnymi czynnościami Sądu mieściły się w granicach zwykłego procedowania nad sprawą. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia