II GZ 462/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 370/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić K. S. termin do wniesienia skargi. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 370/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Sąd pierwszej instancji uznał, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie uwiarygodnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Z uzasadnienia wniosku wynikało bowiem, że złożenie skargi po terminie (tj. w dniu 28 kwietnia 2012 r.) wynikało z tego, że skarżący wskazał swojemu pełnomocnikowi błędnie zapamiętaną datę doręczenia mu decyzji organu odwoławczego (30 marca 2012 r. zamiast 27 marca 2012 r.), przy czym omyłka ta miała związek z chorobą skarżącego. Z dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia [...] października 2012 r. wynika bowiem, że "[...] w okresie od marca do kwietnia z powodu nawrotu objawów j.w. pacjent poddany był ostrej terapii uspokajającej [...]". Zdaniem Sądu, wspomniane zaświadczenie jest na tyle niezrozumiałe, że na jego podstawie nie sposób ustalić okoliczności, które pozwalałyby na przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Nie jest czytelne rozpoznanie schorzenia i nie wiadomo, czy w okresie tym skarżący miał w znacznym stopniu wyłączoną świadomość, uniemożliwiającą normalne funkcjonowanie, szczególnie, że pomylenie dat zdarza się osobom zupełnie zdrowym psychicznie. Sąd wskazał ponadto, że z przedłożonego zaświadczenia wynika, że w poradni zdrowia psychicznego skarżący leczy się od lat. Jednakże fakt wieloletniego okresu trwania problemów zdrowia psychicznego tym bardziej czyni nieprawdopodobnym, że uchybienie terminu konkretnej czynności procesowej nastąpiło bez winy skarżącego, skoro jest on czynnym przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie przewozu drogowego. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazującej na brak winy w uchybieniu terminu, co skutkowało odmową przywrócenia tego terminu na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej powoływana jako "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. S. Zarzucił naruszenie art. 86 § 1 zdanie 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a., które miało polegać na zaniechaniu przywrócenia terminu do wniesienia skargi pomimo ziszczenia się wszystkich koniecznych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia tejże skargi, w tym w szczególności uprawdopodobnienia przez skarżącego okoliczności wskazującej na brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, włącznie z orzeczeniem o kosztach postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Sąd pierwszej instancji postawił przed nim wymóg nie tyle uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, co wymóg udowodnienia (wykazania) tej okoliczności. Wbrew stanowisku Sądu, skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie powoływał się na okoliczność "niemożności normalnego funkcjonowania" w okresie od marca do kwietnia 2012 r., czy też "w znacznym stopniu wyłączonej świadomości" w tym okresie, lecz na dokładnie określone problemy z pamięcią spowodowane nawrotem objawów schorzeń psychicznych podanych w załączonym do wniosku zaświadczeniu lekarza psychiatry. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że problemy z pamięcią polegają na zakłóceniu odtwarzania zapamiętanych przez skarżącego zdarzeń, co ujawnia się w szczególności w okresach nawrotu choroby. Skarżący stwierdził, że wbrew twierdzeniom Sądu przedłożone zaświadczenie lekarskie zawiera dokładnie określone rozpoznanie podane według klasyfikacji ICD-10, to jest "F07/F41" (zaburzenia osobowości i zachowania spowodowane chorobą, uszkodzeniem lub dysfunkcją mózgu/inne zaburzenia lękowe). Z zaświadczenia tego wynika, że nawrót choroby miał miejsce w okresie, gdy miała zaistnieć podnoszona przez skarżącego okoliczność wyłączająca jego winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący jako przesłankę braku winy w uchybieniu temu terminowi wskazał błędne poinformowanie swojego pełnomocnika o dacie odebrania decyzji organu odwoławczego, które było spowodowane nawrotem schorzenia psychicznego, na jakie skarżący od wielu lat cierpi i leczy się u psychiatry, polegającego na problemach z odtwarzaniem zapamiętanych przez skarżącego zdarzeń. Na uprawdopodobnienie tych twierdzeń skarżący przedstawił zaświadczenie podpisane przez lekarza psychiatrę. Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe okoliczności nie uprawdopodabniały braku winy w uchybieniu terminu, bowiem przedłożone zaświadczenie jest niezrozumiałe i nieczytelne, a także nie wskazuje okoliczności, które pozwalałyby na przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny przesłanek braku winy w uchybieniu terminu. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przywrócenie terminu wynika, że przekroczenie terminu do złożenia skargi o dwa dni miało związek z błędnym zapamiętaniem przez skarżącego daty odebrania zaskarżonej decyzji. Skarżący stwierdził, że błąd ten był spowodowany nawrotem w marcu i kwietniu 2012 r. schorzenia psychicznego na jakie cierpi i związanym z nim intensywnym leczeniem. W ramach uprawdopodobnienia tych okoliczności skarżący dołączył do wniosku zaświadczenie lekarza psychiatry [...] z dnia [...] października 2012 r., z którego wynika, że K. S. od wielu lat leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego w [...] przy SPZOZ [...] z rozpoznaniem F07/F41 i że w okresie marca oraz kwietnia z powodu nawrotu choroby pacjent poddany był ostrej terapii uspokajającej. Zgodnie z Międzynarodową klasyfikacją chorób i problemów zdrowotnych (ICD-10) kod F07 oznacza "Zaburzenia osobowości i zachowania spowodowane chorobą, uszkodzeniem lub dysfunkcją mózgu", zaś kod F41 – "Inne zaburzenia lękowe". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności uprawdopodabniają brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Doręczenie skarżącemu decyzji organu odwoławczego miało miejsce w czasie nawrotu schorzenia psychicznego wskazanego w zaświadczeniu podpisanym przez lekarza psychiatrę. Lekarz stwierdził ponadto, że w okresie tego nawrotu choroby skarżący był poddany "ostrej terapii uspokajającej". Przyjąć zatem należy, że zaświadczenie to potwierdza oświadczenia skarżącego zawarte w wniosku o przywrócenie terminu. Zatem podnoszona przez skarżącego okoliczność, że omyłkowe podanie pełnomocnikowi daty, od której liczony jest termin do wniesienia skargi wynikało z nawrotu schorzenia psychicznego i związanej z nim ostrej terapii uspokajającej – stanowi w niniejszej sprawie wystarczające uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Z uwagi na powyższe, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi – była nieprawidłowa, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie, mając na uwadze względy ekonomiki procesowej oraz fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty i oświadczenia są wystarczające do oceny czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać złożony w tym zakresie wniosek skarżącego. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Z akt sprawy i oświadczeń strony wynika, że każda ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu została spełniona. Przyczyna uchybienia terminu ustała, gdy pełnomocnik skarżącego – w następstwie wniosku skierowanego do Sądu – odebrał w dniu 26 września 2012 r. przesyłkę zawierającą kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji. W ustawowym terminie (3 października 2012 r.) pełnomocnik skarżącego złożył – za pośrednictwem organu – wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając do składanego wniosku tę skargę. Jak wskazano wyżej, skarżący uprawdopodobnił również brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast samo uchybienie terminowi powodowało ujemne dla strony skutki procesowe, bowiem skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu i w efekcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił stronie termin do wniesienia skargi. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie jest zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, jako kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.), może zostać zasądzony w przedmiotowej sprawie dopiero w razie wydania jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. PG