I OSK 1363/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 88/11 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w B. na czynność Prezydenta Miasta Białegostoku nr [...] w przedmiocie dokonania wpisu określającego rodzaj i przeznaczenie pojazdu w dowodzie rejestracyjnym oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o. o. w B. wystąpiła do Prezydenta Białegostoku o rejestrację pojazdu MAN [...], nr [...]. Organ wydał dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu o serii i numerze [...], a także tablice rejestracyjne nr [...], które Skarżąca odebrała 5 listopada 2010 r. W dowodzie rejestracyjnym rodzaj pojazdu został określony jako "samochód ciężarowy" o przeznaczeniu "przewóz kontenerów". Następnie Spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, wnosząc o zmianę w dowodzie rejestracyjnym wpisu określającego rodzaj pojazdu "samochód ciężarowy" o przeznaczeniu "przewóz kontenerów" na wpis określający rodzaj pojazdu "samochód specjalny" przeznaczenie "inny", zgodnie z klasyfikacją obowiązującą na dzień I rejestracji przedmiotowego pojazdu, tj. na dzień [...] czerwca 1999 r. W odpowiedzi organ wskazał, że określenie rodzaju i przeznaczenia pojazdu zawarte w dowodzie rejestracyjnym jest prawidłowe. Następnie ww. Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o zmianę w dowodzie rejestracyjnym wpisu określającego rodzaj pojazdu "samochód ciężarowy" przeznaczenie "przewóz kontenerów" na wpis określający rodzaj pojazdu: "samochód specjalny" przeznaczenie: "inny" ustalony zgodnie z klasyfikacją obowiązującą na dzień pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu, tj. na dzień [...] czerwca 1999 r. bądź o uchylenie czynności organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzucając naruszenie § 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawach szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2007 r., Nr 192, poz. 1878), zwanego dalej "rozporządzeniem", poprzez nieuprawnioną zmianę przeznaczenia pojazdu określoną przy pierwszej rejestracji z samochodu specjalnego na samochód ciężarowy, naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji wyrażającego zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej poprzez zawężającą wykładnię § 15 rozporządzenia. W motywach skargi powtórzono argumentację zawartą w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto wskazano, że według stanowiska Instytutu Transportu Samochodowego w Warszawie pojemniki służące do przewozu śmieci są pojemnikami nieznormalizowanymi międzynarodowo, nie są to kontenery, stąd pojazdy te powinny być klasyfikowane jako pojazdy specjalne. Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z § 15 rozporządzenia, wpisy w dowodzie rejestracyjnym dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują swoją ważność. Przepis ten wyraża zasadę ochrony praw nabytych i organy rejestracyjne winny się do niej stosować. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując, że pojazd przeznaczony do przewozu kontenerów nigdy nie był zakwalifikowany do rodzaju "pojazd specjalny". Posiada przeznaczenia przewidziane w podziale zasadniczym określonym w załączniku nr 4, tabela nr 2 rozporządzenia z dnia 27 września 2003 r. i nieuzasadniona jest zmiana wpisu na "inny". Nieuzasadnione jest również, powoływanie się na § 15 rozporządzenia. Korzystając z tego przepisu organ rejestracyjny nie wzywał wcześniej strony do zmiany zapisów w posiadanym dowodzie rejestracyjnym. Jednakże wydając nowe dokumenty dopuszczające pojazd do ruchu, na organie rejestrującym ciąży obowiązek dokonania w nich wpisów wymaganych aktualnie obowiązującymi przepisami prawa. WSA w Białymstoku wyrokiem z 19 kwietnia 2011 r. - II SA/Bk 88/11 skargę oddalił, nie podzielając stanowiska skarżącej, że zgodnie z § 15 ww. rozporządzenia przysługuje jej prawo do przepisania wpisów dotyczących pojazdu, określonych w pierwszym dowodzie rejestracyjnym. Wg Sądu prawidłowe rozumienie zapisu § 15 ww. rozporządzenia prowadzi do wniosku, że aktualność zachowują tylko wpisy zawarte w dowodzie rejestracyjnym. Zatem konieczność zmiany dowodu rejestracyjnego może powodować zmianę wpisu, jeśli zmianie uległy przepisy bądź parametry pojazdu. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja zaistniała, zaś wpisy zawarte w ostatnim dowodzie rejestracyjnym nie mają odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. WSA w Białymstoku przywołał w tym zakresie stanowisko zawarte w wyroku WSA w Gdańsku z 3 grudnia 2009 r. - III SA/Gd 460/09, NSA z 13 lutego 2008 r. - I OSK 13/07 i WSA w Białymstoku z 16 sierpnia 2010 r. II SA/Bd 93/07 i z 9 września 2010 r. II SA/Bk 424/10. Sąd wskazał także, że ten sam pojazd był rejestrowany czasowo. Spór dotyczył tego samego zagadnienia i został ostatecznie rozstrzygnięty w sprawie o sygn. II SA/Bk 425/10 (skarżąca od tego wyroku nie wywiodła kasacji). Przed dokonaniem rejestracji czasowej pojazd był poddany dodatkowym badaniom technicznym w świetle przepisu art. 81 ust. 11 pkt 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym, gdyż dane zawarte w poprzednim dowodzie rejestracyjnym nie miały odzwierciedlenia w obowiązującej klasyfikacji pojazdów. Wg Sądu argumentem za dokonaniem wpisu do dowodu rejestracyjnego o treści "samochód specjalny" przeznaczenie "inny" nie może być okoliczność, że w poprzednich dowodach rejestracyjnych figurowały takie wpisy pomimo zmiany regulacji prawnej. Zmiana właściciela pojazdu powoduje, że przepis § 15 powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. nie ma zastosowania. Zatem powielanie poprzednich wpisów w nowym dowodzie rejestracyjnym pozostawałoby w niezgodności z prawem obecnie obowiązującym. Sąd nie podzielił również zarzutu, iż doszło do naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez nierówne traktowanie podmiotów. W ogólnym ujęciu zasada równości wobec prawa wyrażona w tym przepisie rozumiana jest jako obowiązek równego traktowania wszystkich przez władze publiczne. Oznacza ona obowiązek równego traktowania podmiotów o podobnych cechach oraz znajdujących się w podobnej sytuacji prawnej i faktycznej, co oznacza, że wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą w równym stopniu, mają być traktowane jednakowo. Mając na uwadze takie rozumienie przepisu art. 32 ust. 1 Konstytucji nie sposób zgodzić się z zarzutem jego naruszenia. W przedmiotowej sprawie zmiana właściciela pojazdu oraz fakt zwrócenia się o rejestrację w nowym stanie prawnym zadecydowały o rozstrzygnięciu organu rejestracyjnego w takiej sytuacji nie można mówić o naruszeniu zasady równości we wskazanym powyżej rozumieniu. Składając skargę kasacyjną pełnomocnik Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucił wyrokowi: naruszenie § 15 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do utrzymania niepoprawnego wpisu określającego rodzaj pojazdu "samochód ciężarowy" przeznaczenie "przewóz kontenerów", podczas, gdy prawidłowy wpis winien określać rodzaj pojazdu jako: "samochód specjalny" przeznaczenie: "inny", ustalony zgodnie z klasyfikacją obowiązującą na dzień pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu, tj. na dzień [...].06.1999 r., naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji wyrażającego zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej poprzez zawężającą wykładnię § 15 rozporządzenia oraz naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi z dnia 12 stycznia 2011 r. na czynność Prezydenta Miasta Białegostoku, mimo iż doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 7 Kpa, art. 11 Kpa, art. 77 § 1 Kpa, art. 80 Kpa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, przesłanki nieważności postępowania wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 174 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast zgodnie z przepisem art. 184 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. Sytuacja taka ma miejsce właśnie w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Białymstoku przez Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w B. była czynność Prezydenta Miasta Białegostoku polegająca na dokonaniu wpisu określającego rodzaj i przeznaczenie pojazdu marki MAN [...] Nr [...] w dowodzie rejestracyjnym o serii i numerze [...]. Materialnoprawne przepisy określające zasady i warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu na drogach publicznych zawarte są w ustawie z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z Nr 108 z 2005 r., poz. 908 z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 137 z 2007 r., poz. 968 z późn. zm.) wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 76 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 72 ust. 1 przywołanej ustawy określa dokumenty, na podstawie których dokonuje się rejestracji pojazdu, zaś § 7 powołanego rozporządzenia w § 1 ustala klasyfikację pojazdów, stanowiącą załącznik nr 4 do rozporządzenia a w § 2 stanowi, iż ta klasyfikacja jest dokumentem źródłowym do ustalenia rodzaju i przeznaczenie pojazdu w przypadku, gdy nie jest to możliwe na podstawie przedstawionych do rejestracji dokumentów lub gdy zastosowano w nich inną klasyfikację lub inne nazewnictwo. Z przedłożonego w niniejszej sprawie pierwotnego dokumentu rejestracyjnego wynikało, iż ostatnio w rubryce rodzaj pojazdu wpisano samochód specjalny, a w rubryce przeznaczenie wpisano "inny". Natomiast obowiązująca w chwili obecnej rejestracji klasyfikacja pojazdów zawierająca określenia rodzajów, podrodząjów i przeznaczeń pojazdów, stanowiąca załącznik nr 4 do rozporządzenia z 27 września 2003 r. niej pokrywała się z klasyfikacją, na podstawie której dokonano uprzednio wpisu w dowodzie rejestracyjnym. Regulacje zawarte w załącznikach do rozporządzenia z 2003 r. stanowią bowiem, że w ramach określenia "samochód ciężarowy" wyszczególniono m.in. podrodzaj "pojemnik", do którego należy zakwalifikować pojazd należący do skarżącego (przewóz kontenerów). Nie ma więc prawnej możliwości, aby przedmiotowy pojazd zakwalifikować jako "specjalny" z przeznaczeniem ,,inny", zwłaszcza w kontekście przeprowadzonych w dniu 23 lutego 2010 r. badań diagnostycznych samochodu, gdzie ustala się przeznaczenie, rodzaj i dane techniczne. W poprzednich klasyfikacjach (tzw. stara klasyfikacja opisana w załączniku nr 4 do Ministra Komunikacji z dnia 19.12.1983 r. - Dz.T. i Z.K. nr 23, poz. 159) pojazdy przeznaczone do przewozu kontenerów były klasyfikowane jako samochody ciężarowe specjalizowane, które na skutek zmiany przepisów uznane zostały za samochody ciężarowe ze specjalnym przeznaczeniem. Analiza załącznika nr 4 prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, iż w świetle § 7 ust. 2 omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w decyzji o rejestrację pojazdu skarżącego należało zastosować klasyfikację pojazdu określoną w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Jako nietrafny ocenić należy zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, to jest § 15 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach. Przepis ten stanowi, że wpisy w dowodach rejestracyjnych zachowują swoją ważność. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten oznacza jednak, wbrew temu co przyjmuje skarżący wyłącznie, że zmiana dotycząca klasyfikacji poszczególnych pojazdów nie może skutkować zmianą wpisów w istniejących, ważnych dowodach rejestracyjnych. Chroni on zatem skutecznie prawa nabyte właścicieli pojazdów, którzy zarejestrowali je pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów prawa. Konstrukcja ochrony praw nabytych nie znajduje natomiast zastosowania w odniesieniu do sytuacji prawnej osób, które nabyły pojazdy i zwróciły się o ich rejestrację już w nowym stanie prawnym tj. po wejściu w życie rozporządzenia z 27 września 2003 r. To bowiem ten właśnie nowy stan prawny kształtuje od początku sferę ich uprawnień w zakresie stosunków prawnych nawiązanych w okresie jego obowiązywania. Jeśli zatem rozporządzenie z 2003 r. obowiązywało wówczas, gdy strona skarżąca nabyła samochód, jak i złożyła wniosek o jego zarejestrowanie, to wynikający z niego system klasyfikacji pojazdów powinien znaleźć zastosowanie także i w postępowaniu rejestracyjnym dotyczącym tego samochodu. Powyższy pogląd prawny znajduje oparcie w stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 93/07 wydanym w bardzo podobnych okolicznościach faktycznych, czy w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 3 grudnia 2009 r. - III SA/Gd 460/09. Nie można natomiast zgodzić się odmiennym stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wyrażonym w wyroku z dnia 17 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Bk 688/08, na który powołuje się strona skarżąca w rozstrzygnięciu tym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt szeroko potraktowano bowiem zasadę ochrony praw nabytych, której treść wyjaśniono wielokrotnie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Zasada ta chroni niewątpliwie dotychczasowych właścicieli pojazdów zarejestrowanych pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów i korzystających z przywilejów właściwych dla pojazdów specjalnych nadal - bez ograniczeń czasowych - pomimo tego, że obecna klasyfikacja wyłączyła pojazdy asenizacyjne tej kategorii. Prawną realizację omawianej zasady jest właśnie przepis § 15 rozporządzenia. Jednakże zasada ta nie chroni właścicieli tych pojazdów, których prawo do pojazdu powstało dopiero pod rządami aktualnie obowiązującego rozporządzenia, skoro żaden stosunek prawny dotyczący pojazdu, który podlegał rejestracji nie istniał z udziałem tych właśnie pojazdów w czasie obowiązywania poprzednich przepisów. W świetle powyższego zupełnie chybionym są dalsze zarzuty skargi kasacyjnej dot. naruszenia wskazanych w niej kolejnych przepisów, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej interpretacji przepisów wskazanych w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu i zebrany materiał dowodowy z pełnym poszanowaniem przepisów Kpa pozwalał na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.