VIII Ca 568/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VIII Ca 568/19 </strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- --> Dnia 23 października 2019 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy </strong> </p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="250"/> <col width="460"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący- Sędzia:</p> </td> <td> <p>Rafał Krawczyk (spr.)</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie:</p> </td> <td> <p>Włodzimierz Jasiński</p> <p>Jadwiga Siedlaczek</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>st. sekr. sąd. Natalia Wilk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. w Toruniu</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">Gminy M.</span> <span class="anon-block">T.</span> - Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w <span class="anon-block">T.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">B. V.</span> (poprzednio <span class="anon-block">R. O.</span>)</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>na skutek apelacji powódki</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu</p> <p>z dnia 29 maja 2019 r.</p> <p>sygn. akt I C 119/19</p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p>/Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Rafał Krawczyk/ /Sędzia Jadwiga Siedlaczek/</p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt VIII Ca 568/19</strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem wniesionym w dniu 9 października 2018 roku <span class="anon-block">Gmina M.</span> <span class="anon-block">T.</span> domagała się zasądzenia od pozwanego <span class="anon-block">R. O.</span> (dalej: <span class="anon-block">V. B.</span>) kwoty 3.618,75 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu i zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dochodzona kwota stanowiła odszkodowanie za używanie przez pozwanego lokalu należącego do powódki bez tytułu prawnego w okresie od 01.01.2015 r. do 30.09.2018 r.</p> <p>Wyrokiem z dnia 29 maja 2019 roku Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny zasądził od <span class="anon-block">V. B.</span> kwotę 3.148,91 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 października 2018 roku do dnia zapłaty. Co do pozostałej części żądania, orzeczono w punkcie II wyroku, powództwo w dalszym zakresie oddalając. Sąd nie obciążył pozwanego kosztami procesu.</p> <p>W uzasadnieniu wyroku, Sąd Rejonowy stwierdził, że żądanie zgłoszone w pozwie zostało udowodnione, jednak część roszczenia uległa przedawnieniu. Sąd powołując się na przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> oraz art. 5 ust. 2-4 ustawy o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104), stwierdził, że roszczenie powoda obejmujące okres od dnia 1 stycznia 2015 roku do dnia 8 lipca 2015 roku uległo przedawnieniu, bowiem nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">ustawy kodeks cywilny</a> i niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 roku. Przedawnione roszczenie obejmowało należności i odsetki w łącznej kwocie 469,84 złotych i w tym zakresie powództwo należało oddalić.</p> <p>Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone apelacją przez powódkę w zakresie, w którym sąd oddalił żądanie zgłoszone w pozwie, tj. co do punktu II wyroku. W apelacji skarżąca zarzuciła:</p> <p>- naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powoda z tytułu odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 18)">art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego</a>, za okres od 01.01.2015 r. do 08.07.2015 r. uległo przedawnieniu;</p> <p>- naruszenie prawa procesowego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 13;art. 13 § 1)">art. 13 § 1 k.p.c.</a> poprzez możliwe rozpoznanie sprawy według przepisów o postępowaniu odrębnym – uproszczonym, wbrew obowiązkowi sądu stosowania przepisów o postępowaniu procesowym zwykłym, gdyż sprawa nie należy do zakresu spraw podlegających rozpoznaniu w postępowaniu procesowym odrębnym – uproszczonym.</p> <p>Mając na uwadze wskazane zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanego <span class="anon-block">B. V.</span> na rzecz powoda kwoty 469,84 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz o zmianę kwalifikacji sprawy w postępowaniu apelacyjnym i rozpoznanie jej według przepisów o postępowaniu zwykłym, a nie uproszczonym. Ewentualnie, skarżąca wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca domagała się także zasądzenia od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego wg. norm przepisanych.</p> <p>Zdaniem skarżącej, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> w brzmieniu obowiązującym od 9 lipca 2018 r., jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe wynosi trzy lata, jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Roszczenie o zapłatę należności związanych z zajmowaniem lokalu są roszczeniami okresowymi, a zatem okres ich przedawnienia wynosi 3 lata. Według skarżącej, roszczenie w oddalonym zakresie dotyczące należności za okres od 1 stycznia 2015 r. do 8 lipca 2015 r., w świetle obowiązujących przepisów uległoby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 roku. Stanowisko to, apelująca uzasadnia tym, iż zgodnie z art. 5 ust. 4 powołanej ustawy „roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą”. Pozew natomiast został złożony w dniu <br/>4 października 2018 r., a zatem przed upływem terminu przedawnienia. <br/>W konsekwencji, do części roszczenia, które zostało przez Sąd Rejonowy uznane za przedawnione i oddalone, winny mieć zastosowanie nowe przepisy, a w szczególności nowe brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> i regulacja mówiąca o upływu terminu przedawnienia na ostatni dzień roku kalendarzowego.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</strong> </p> <p>Apelacja zasługiwała na oddalenie.</p> <p>Ustawa z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104) wprowadziła do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a> nowy przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2(1))">art. 117 § 2^{<!-- -->1} k.c.</a>, zgodnie z którym po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2(1))">art. 117 § 2^{<!-- -->1} k.c.</a> znajduje zastosowanie wyłącznie do roszczeń przysługujących przedsiębiorcy, wynikających ze stosunków prawnych powstałych w wyniku dokonania czynności prawnej z osobą fizyczną będącą konsumentem w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22^{<!-- -->1} k.c.</a> </p> <p>Normę wyrażoną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2(1))">art. 117 § 2^{<!-- -->1} k.c.</a> stosuje się do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej – tj. przed 9 lipca 2018 r. – i w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, o czym stanowi przepis art. 5 ust. 1 niniejszej ustawy. Reguła ta przewiduje automatyczny skutek zastosowania nowego brzmienia ustawy w odniesieniu do roszczeń istniejących, lecz nieprzedawnionych w dniu 9 lipca 2018 r. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy nowelizującej, roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie ustawy (do dnia 9 lipca 2018 r.) nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem <strong> <!-- -->skutkom</strong> przedawnienia określonym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2(1))">art. 117 § 2^{<!-- -->1} k.c.</a> <strong> <!-- -->Skutek</strong> przedawnienia polegający na przekształceniu przedawnionego roszczenia przeciwko konsumentowi <em> <!-- -->ex lege</em> w roszczenie z tzw. zobowiązania naturalnego, następuje zatem z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (por. <em> <!-- -->M. Mataczyński, M. Saczywko [w:] M. Gutowski (red.) Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, wyd. 2, Warszawa 2018, s. 1044-1045 </em>). Niemożność przymusowej realizacji roszczenia (niezaskarżalność) następuje zatem z mocy samego prawa, natomiast od konsumenta jako słabszej strona stosunku prawnego łączącego go z przedsiębiorcą, nie jest wymagane podniesienie zarzutu przedawnienia, bądź dokonywanie jakichkolwiek innych aktów staranności.</p> <p>Zgodnie z brzmieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a>, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Określone w art. 18 ust. 1 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego roszczenia odszkodowawcze przedawniają się w terminie trzyletnim, przewidzianym w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118)">art. 118 k.c.</a> dla roszczeń o świadczenia okresowe (por. <em> <!-- -->wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2014 r. IV CNP 33/13, Lex nr 1438649</em>).</p> <p>Przepis art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104) w odniesieniu do roszczeń przedawnionych przysługujących przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia stanowi, że <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->do skutków</span> </strong> przedawnienia tych roszczeń należy stosować zmienione przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a>. Podstawowym skutkiem upływu terminu przedawnienia jest powstanie po stronie zobowiązanej kompetencji do skutecznego uchylenia się od zaspokojenia roszczenia. Ponadto, zgodnie z nowym brzmieniem ustawy, stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 117 § 2(1))">art. 117 § 2^{<!-- -->1} k.c.</a>, szczególny <strong> <!-- -->skutkiem</strong> przedawnienia jest utrata przez wierzyciela możności domagania się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.</p> <p>Tymczasem przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118;art. 118 zd. 2)">art. 118 zdanie drugie k.c.</a>, na który w swej apelacji powołuje się skarżący, stanowi jedynie regułę uzupełniającą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 112)">art. 112 k.c.</a> i odnosi się nie do skutków, a do sposobu obliczania terminu końcowego przedawnienia roszczeń, których termin przedawnienia jest dłuższy niż 2 lata. Zastosowanie przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 118;art. 118 zd. 2)">art. 118 zdanie drugie k.c.</a> polega na przyjęciu ustalenia, że termin przedawnienia tych roszczeń nie kończy biegu w dacie wynikającej z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 112;art. 112 zd. 1)">art. 112 zdanie pierwsze k.c.</a>, ale biegnie dalej, aż do ostatniego dnia tego roku kalendarzowego i upływa wraz z tym dniem. Ostatni dzień roku kalendarzowego jest więc ostatnim dniem, w którym wierzyciel może dochodzić swojego roszczenia, nie narażając się na negatywne skutki upływu czasu. Przepis ten w ogóle nie reguluje zatem zagadnienia „skutku” przedawnienia – do którego wprost odnosi się art. 5 ust. 4 ustawy nowelizującej – ale określa termin końcowy przedawnienia. Nie ma on zatem zastosowania do roszczeń przeciwko konsumentom, powstałych przed wejściem w życie nowych przepisów o przedawnieniu.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>/Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Rafał Krawczyk/ /Sędzia Jadwiga Siedlaczek/</p> </div>