I ACa 1160/18

<p>Sygn. akt I ACa 1160/18</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 23 października 2019 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="214"/> <col width="498"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący :</p> </td> <td> <p>SSA Ewa Jastrzębska</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie :</p> </td> <td> <p>SA Tomasz Ślęzak (spr.)</p> <p>SO del. Jacek Włodarczyk</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant :</p> </td> <td> <p>Katarzyna Noras</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. w Katowicach</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">T. K.</span>, <span class="anon-block">F. K.</span>, <span class="anon-block">G. P.</span> i <span class="anon-block">A. K.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Spółce Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach</p> <p>z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II C 696/18</p> <p>1)  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II. w ten sposób, że:</p> <p>a)  zasądza od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">G. P.</span> 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 r.,</p> <p>b)  zasądza od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">G. P.</span> 7 384 (siedem tysięcy trzysta osiemdziesiąt cztery) złote z tytułu kosztów procesu;</p> <p>2)  zasądza od powódki <span class="anon-block">G. P.</span> na rzecz pozwanego 1 637 (tysiąc sześćset trzydzieści siedem) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>SSA Tomasz Ślęzak SSA Ewa Jastrzębska SSO del. Jacek Włodarczyk</p> <p>I A Ca 1160/18</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 26 września 20118 roku Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego <span class="anon-block"> (...) Spółki Akcyjnej</span> w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz powoda <span class="anon-block">T. K.</span> kwotę 30.000 zł., na rzecz powodów <span class="anon-block">F. K.</span> i <span class="anon-block">A. K.</span> kwoty po 60.000 zł., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 r., oddalając powództwa w pozostałym zakresie i orzekając o kosztach procesu. Sąd ten zasądził także od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">G. P.</span> kwotę 55727,24 zł., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 50.000 zł., od dnia 19 września 2017r. i od kwoty 5727,24 zł., od dnia 18 czerwca 2018r. oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">G. P.</span> kwotę 8204,00 zł., tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt II wyroku).</p> <p>Z istotnych, z punktu widzenia zakresu zaskarżenia, motywów Sądu pierwszej instancji wynika, że powódka <span class="anon-block">G. P.</span> domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 50.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 roku tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią swojej siostry <span class="anon-block">H. D.</span> w wypadku komunikacyjnym, sprawcą którego był kierowca kierujący pojazdem ubezpieczonym w zakresie OC u pozwanego oraz kwoty 5727,24 zł z tytułu zwrotu kosztu zakupu biletów lotniczych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 czerwca 2018 roku. Wobec tego, iż powódka <span class="anon-block">G. P.</span> mieszka w <span class="anon-block">U.</span>, na pogrzeb siostry przyleciała samolotem. Koszt biletu wyniósł 1870 dolarów, co po przeliczeniu daje kwotę 5727,24 zł. Roszczenie zapłaty odszkodowania powódka wywodziła z brzmienia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 § 1 k.c.</a>, zgodnie z którym, jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.</p> <p>W ocenie Sądu Okręgowego, biorąc pod uwagę więzi, jakie łączyły <span class="anon-block">G. P.</span> ze zmarłą siostrą należy uznać, iż jej udział w uroczystości pogrzebowej był w pełni uzasadniony, niezależnie od odległości, jaka dzieliła ją od miejsca ceremonii. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż koszy przelotu powódki należy zaliczyć do kosztów pogrzebu.</p> <p>W apelacji od tego wyroku pozwany zaskarżając go w zakresie 5.727,24 zł, powyżej kwoty 50.000,00 zł, zasądzonej na rzecz powódki <span class="anon-block">G. P.</span> jako zwrot kosztów zakupu biletów lotniczych wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 § 1 kodeksu cywilnego</a> poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zwrot kosztów zakupu biletów lotniczych w kwocie 5.727,24 zł przez powódkę należy zaliczyć do kosztów pogrzebu.</p> <p>W oparciu o ten zarzut pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w części objętej zaskarżeniem oraz zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów wg norm przepisanych ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.</p> <p>Powódka <span class="anon-block">G. P.</span> wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.</p> <p>Sąd Apelacyjny zważył co następuje.</p> <p>Apelacja zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że koszty przelotu powódki na pogrzeb siostry należy zaliczyć do kosztów tego pogrzebu podlegających zwrotowi w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 § 1 kodeksu cywilnego</a>.</p> <p>Jest oczywiste, że udział powódki w uroczystości pogrzebowej jej siostry był uzasadniony tyle tylko, że w świetle poglądów zarówno doktryny jak i judykatury wydatki związane z przybyciem na pogrzeb nie mieszczą się w zakresie odpowiedzialności podmiotu zobowiązanego do zwrotu kosztów pogrzebu. Granice obowiązku zwrotu kosztów pogrzebu wyznaczają bowiem zwyczaje przyjęte w danym środowisku. Te zwyczaje należy rozumieć jako zwykle ponoszone wśród określonego kręgu osób koszty związane z pochowaniem zmarłego. Kierować się należy kryteriami obiektywnymi, oczywiście odniesionymi do pewnego kręgu podmiotów i nie można utożsamiać określenia „zwyczaje przyjęte w danym środowisku" z kosztami poniesionymi przez konkretną osobę w konkretnym przypadku (por. wyrok SN z dnia 9 marca 2007 r., V CSK 459/06). Orzecznictwo Sądu Najwyższego dostarcza wielu przykładów wydatków związanych z pogrzebem bezpośrednio (jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu i in.), jak również zwrot wydatków, odpowiadających zwyczajom danego środowiska. Do tych wydatków zalicza się też koszt postawienia nagrobka, wydatki na wieńce i kwiaty oraz wydatki na poczęstunek biorących udział w pogrzebie osób (wyrok SN z dnia 6 stycznia 1982 r., II CR 556/81; por. także wyrok SN z dnia 22 stycznia 1981 r., II CR 600/80 ). Do kosztów pogrzebu orzecznictwo zalicza ponadto umiarkowany wydatek poniesiony na zakup niezbędnej odzieży żałobnej, której noszenie zarówno w czasie pogrzebu, jak i przez dłuższy czas po zgonie osoby bliskiej jest zwyczajowo przyjęte w wielu środowiskach w naszym społeczeństwie (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1969 r., II PR 641/68, OSNCP 1970, nr 2, poz. 33).</p> <p>Dlatego uznać należało że koszty przelotu powódki na pogrzeb siostry nie podlegały zwrotowi. I nie ma znaczenia, że koszty te były znaczące, a powódka nie mogła ich zmniejszyć wybierając inny wariant podróży, była bowiem w sytuacji przymusowej. Chodzi tu jednak nie o wysokość tych kosztów lecz o zasadę. Przyjęcie bowiem, że osobie udział której w pogrzebie jest uzasadniony, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 1)">art. 446 § 1 k.c.</a> należny jest w ramach zwrotu kosztów pogrzebu zwrot kosztów przejazdu na pogrzeb z każdego miejsca byłoby zbyt daleko idące. Tego z pewnością nie wyznaczają zwyczaje przyjęte w danym środowisku.</p> <p>Z tych względów Sąd Apelacyjny, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części i zasądził od pozwanego na rzecz powódki <span class="anon-block">G. P.</span> wyłącznie nie kwestionowaną kwotę zadośćuczynienia wynoszącą 50 000 zł., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 r., oddalając w ten sposób jej powództwo w pozostałym zakresie tj. w zakresie kwoty 5727,24 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 czerwca 2018 r. oraz stosownie do wyniku procesu obniżając do 7 384 złotych należne powódce koszty procesu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>). O kosztach postępowania apelacyjnego, na które składają się opłata od apelacji i koszty zastępstwa procesowego poniesione przez pozwanego w tym postępowaniu, orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> </p> <p>SSA Tomasz Ślęzak SSA Ewa Jastrzębska SSO Jacek Włodarczyk</p> </div>