XII C 1181/17

<p>Sygnatura akt XII C 1181/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Poznań, dnia 17 października 2019 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie:</strong> </p> <p>Przewodniczący:SSO Ewa Hoffa</p> <p>Protokolant:Starszy sekretarz sądowy Krystyna Wojciechowska-Trawka</p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 17 października 2019 r. w Poznaniu na rozprawie </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z powództwa <span class="anon-block">E. P.</span> /<span class="anon-block">PESEL: (...)</span>/, <span class="anon-block">R. P.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->/<span class="anon-block">PESEL: (...)</span>/</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> /KRS: <span class="anon-block"> (...)</span> </strong> </p> <p>o zapłatę</p> <p>I. Oddala powództwo <span class="anon-block">E. P.</span>.</p> <p>II. Oddala powództwo <span class="anon-block">R. P.</span>.</p> <p>III. Obciąża powodów kosztami sądowymi w takim zakresie w jakim dotąd je ponieśli, oraz zasądza od nich na rzecz pozwanego kwotę 5417 zł /pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.</p> <p>/-/ E. Hoffa</p> <p>Sygn akt XII C 1181/17/3</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powódka, <span class="anon-block">E. P.</span> , wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 85.000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia 25 marca 2017 r. do dnia zapłaty.</p> <p>Domagała się też od pozwanego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 10.817 zł /k.1/.</p> <p>Powód, <span class="anon-block">R. P.</span>, wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kwoty 80.000 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z ustawowymi odsetkami od dnia 25 marca 2017 r. do dnia zapłaty.</p> <p>Domagał się też od pozwanego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 10.817 zł /k.1/.</p> <p>Pozwany, <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span>, wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k.188/.</p> <p>Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</p> <p>Dnia 14 lipca 2001 r. /18 lat temu/ syn powódki, a pasierb powoda, wraz z innymi osobami, jechał, jako pasażer, samochodem marki „<span class="anon-block">F. (...)</span>” prowadzonym przez <span class="anon-block">B. T.</span>.</p> <p>Na <span class="anon-block">drodze nr (...)</span> w pobliżu miejscowości <span class="anon-block">G.</span> wyjeżdżający z drogi podporządkowanej samochodem <span class="anon-block">B. T.</span> nie udzielił pierwszeństwa przejazdu poruszającemu się po drodze głównej samochodowi <span class="anon-block"> (...)</span> kierowanemu przez <span class="anon-block">M. W.</span> i doprowadził do wypadku.</p> <p>Na drodze głównej obowiązywała w tym miejscu prędkość maksymalna 70 km na godzinę i gdyby <span class="anon-block">M. W.</span> prowadziła samochód maksymalnie z tą prędkością mogłaby uniknąć zderzenia.</p> <p>Prowadząc <span class="anon-block"> (...)</span> z prędkością 127 km na godzinę, czyli z prędkością niebezpieczną przyczyniła się znacznie do zaistnienia wypadku</p> <p>Zasadniczą przyczyną wypadku było jednak zachowanie <span class="anon-block">B. T.</span>, który wyjeżdżał z drogi podporządkowanej, musiał z pewnością zauważyć światła samochodu <span class="anon-block"> (...)</span> poruszającego się po drodze głównej i powinien poruszać się na skrzyżowaniu w taki sposób, żeby przy włączaniu się do ruchu skutecznie ustąpić pierwszeństwa przejazdu pojazdom poruszającym się po drodze głównej /k.15- kserokopia notatki służbowej Policji z 14 lipca 2001 r. k.17- 41- kserokopia opinii rzeczoznawców policyjnych z 7 września 2001 r. zawierająca analizę wypadku w szczególności k.18 i 19/.</p> <p> <span class="anon-block">K. P.</span>, mający wówczas 18 lat, zginął na miejscu wraz ze współpasażerami.</p> <p>Sprawca wypadku <span class="anon-block">B. T.</span> był ubezpieczony u pozwanego od odpowiedzialności cywilnej.</p> <p>W sprawie <span class="anon-block">(...)</span> został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności w zawieszeniu z zakazem prowadzenia pojazdów przez 6 lat za nieumyślne spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym /k.13- 14- kserokopia wyroku, oraz akta <span class="anon-block">(...)</span>Sądu Okręgowego w Poznaniu/.</p> <p>Powodowie zawarli małżeństwo 6 kwietnia 1991 r. po uprzednim około 3- letnim życiu w konkubinacie.</p> <p> <span class="anon-block">Dnia (...) urodził się</span> im syn <span class="anon-block">A. P.</span> /k.2 i 3 akt <span class="anon-block">(...)</span>Sądu Okręgowego w Poznaniu/.</p> <p>Powodowie wspólnie wychowywali <span class="anon-block">K. P.</span> i jego brata, a powód traktował pasierba jak własnego syna i nadał mu swoje nazwisko.</p> <p>Biologiczny ojciec chłopca nie interesował się nim.</p> <p> <span class="anon-block">K. P.</span> uczył się w <span class="anon-block">T. S.</span>i od września 2001 r. miał rozpocząć naukę w V klasie tego Technikum. Nie sprawiał istotnych kłopotów wychowawczych, nie uchylał się od pomocy we wspólnym gospodarstwie domowym.</p> <p>Jego tragiczna i niespodziewana śmierć była ciosem dla powodów.</p> <p>Powódka po śmierci syna podjęła leczenie u lekarza psychiatry, bowiem zachorowała na depresję, a przez około rok po śmierci syna występowały u niej objawy depresyjne o średnim nasileniu.</p> <p>Żałoba po synu była u powódki szczególnie pogłębiona i przebiegała w sposób powikłany mimo prawidłowej osobowości /k.293 i 234- opinia psychiatryczno- psychologiczna biegłych <span class="anon-block">J. K.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> z dnia 11 listopada 2018 r./.</p> <p>Następnie powódka stała się bardziej podatna na kolejne, nawracające epizody depresyjne min. okresie wieloletnich problemów w małżeństwie powodów</p> <p>/k.1 i 1v akt <span class="anon-block">(...)</span>i k.2, 3 i k.11- 12 akt <span class="anon-block">(...)</span>tut. Sądu- uzasadnienia pozwów o rozwód składanych przez powódkę i protokół rozprawy z informacyjnym przesłuchaniem stron/.</p> <p>Powtarzające się zdrady małżeńskie męża i jego zachowania wskazywane przez powódkę jako podstawa faktyczna rozkładu małżeństwa miały istotny wpływ na pojawianie się epizodów depresyjnych, ich natężenie i trwanie.</p> <p>Skutkiem przewlekłej depresji są trwałe zmiany w zakresie zdrowia psychicznego powódki, czyli trwały uszczerbek na zdrowiu psychicznym wynoszący 10% /k.341- opinia uzupełniająca z dnia 15 maja 2018 r./.</p> <p>Powód traktował <span class="anon-block">K. P.</span> jak syna, wspólnie spędzali czas wolny wykonywali naprawy i rozmaite prace w domu i jego otoczeniu, brali udział w polowaniach, wspólnie muzykowali.</p> <p> <span class="anon-block">K. P.</span> miał grono kolegów i znajomych, ale chętnie spędzał czas z ojczymem</p> <p>Powód przeżył żałobę po pasierbie i w okresie około roku, czyli w okresie zwyczajowej żałoby poradził sobie z tym traumatycznym przeżyciem i utratą bliskiego członka rodziny /k.296 i k.297- 298- opinia psychiatryczno- psychologiczna biegłych <span class="anon-block">J. K.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> z dnia 11 listopada 2018 r./.</p> <p>Dnia 9 czerwca 2003 r. powódka zwróciła się do pozwanego o wypłatę odszkodowania w kwocie 50.000 zł za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej na skutek śmierci syna i o zwrot kosztu zakupu leków antydepresyjnych w kwocie 281 zł.</p> <p>Obwiązujące wówczas przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a> nie umożliwiały odrębnego zasądzania zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w takiej sytuacji, ani zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku z utratą bliskiego członka rodziny.</p> <p>Doznana krzywda i zmiana sytuacji rodzinnej, były oceniane w ramach stosowania przy wyrokowaniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 3)">art. 446§3 k.c.</a> jako tzw. przepisu szczególnego.</p> <p>Pozwany wypłacił powódce odszkodowanie w łącznej kwocie 25.000 zł, z tym, że 15.000 zł wypłacił powódce w lipcu 2003 r., a 10.000 zł – w styczniu 2004 r.</p> <p>Bezpośrednio przed wypadkiem powódka była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Pracowała też sezonowo. Sumarycznie w 2001 r. zarabiała około 400 zł miesięcznie, a w kolejnych latach od 600- 700 zł miesięcznie.</p> <p>Wypłacone wówczas odszkodowanie stanowiło mniej więcej 40- krotność jej miesięcznych wynagrodzeń.</p> <p>Bezsporne jest, że toczyła się, w Sądzie Okręgowym w Poznaniu, pod sygnaturą <span class="anon-block">(...)</span>sprawa przeciwko pozwanemu, zainicjowana przez powódkę.</p> <p>Sąd przyznał powódce dodatkowe odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w kwocie 50.000 zł.</p> <p>Łącznie powódka otrzymała więc z tego tytułu kwotę 70.000 zł /kserokopia uzasadnienia w sprawie<span class="anon-block">(...)</span>w aktach szkodowych, wyliczenie wypłaconych powódce kwot na początku akt szkodowych/.</p> <p>Obecnie powodowie mieszkają w jednym domu z młodszym synem <span class="anon-block">A. P.</span> i jego rodziną.</p> <p>Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie w/w kserokopii dokumentów, których prawdziwości strony nie kwestionowały, a nie było podstaw, aby kwestionować je z urzędu.</p> <p>Ze względu na znaczny upływ czasu, 10- letni okres archiwizowania większości akt cywilnych o zapłatę sąd miał możliwość przeprowadzenia dowodu wyłącznie z oryginałów akt spraw o rozwód między powodami, które są przechowywane 30 lat i akt sprawy karnej, której akta nie zostały zniszczone mimo upływu czasu archiwizowania. W aktach szkodowych znajduje się kserokopia wyroku wydanego w sprawie<span class="anon-block">(...)</span>której strony nie kwestionowały, a sąd zaliczył w poczet dowodów.</p> <p>Sąd uwzględnił opinię psychiatryczno- psychologiczną biegłych <span class="anon-block">J. K.</span> i <span class="anon-block">K. Z.</span> z dnia 11 listopada 2018 r /k.285-298/, która, wraz opinią uzupełniającą z dnia 30 marca 2019 r./k.392/, jest konkretna, oparta na wszechstronnej analizie dostępnych danych i precyzyjnie odpowiadająca na pytania zawarte w tezie dowodowej. Wnioski biegłych są przemyślane i logicznie, a opinia jest w pełni zrozumiała.</p> <p>W tym stanie rzeczy nie było potrzeby przesłuchania biegłych zwłaszcza, że strony o takie przesłuchanie nie wnosiły.</p> <p>Powodowie cofnęli wnioski o dowód z zeznań świadków <span class="anon-block">M. S.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> /k.2 i k.258/, bowiem pozwany przyznał okoliczności na które świadkowie zostali zawnioskowani.</p> <p>Zeznaniom powodów, niewątpliwie zainteresowanych korzystnym dla siebie wynikiem sprawy, /k.259- 261- zeznania <span class="anon-block">E. P.</span>, k.261- 262- zeznania <span class="anon-block">R. P.</span>/ sąd dał wiarę w takiej części w jakiej były zgodne z pozostałym materiałem dowodowym przyjętym za podstawę ustaleń.</p> <p>Ze względu na wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przesłuchanie pozwanego było zbędne.</p> <p>Sąd zważył co następuje:</p> <p>Sprawca wypadku ponosił odpowiedzialność na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 436;art. 436 § 1)">art. 436§1 k.c.</a> w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 435;art. 435 § 1)">art. 435§1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446)">art 446 k.c.</a> </p> <p>Pozwany odpowiadał i odpowiada na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 822)">art. 822 k.c.</a> jako ubezpieczyciel sprawcy wypadku mimo przyczynienia się innej osoby prowadzącej pojazd do zaistnienia wypadku</p> <p>Przed dniem 3 sierpnia 2008 r. osoby pośrednio poszkodowane śmiercią bezpośrednio poszkodowanego mogły uzyskać rentę, lub/i odszkodowanie w razie znacznego pogorszenia sytuacji życiowej po śmierci poszkodowanego.</p> <p>Oceniając zakres tego znacznego pogorszenia się sytuacji życiowej sąd oceniał zarówno materialne jak i niematerialne /np. pogorszenie stanu zdrowia, osamotnienie, trudności adaptacyjne, osłabienie aktywności życiowej/skutki śmierci poszkodowanego dla jego bliskich.</p> <p>Ustalając dodatkową kwotę odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie<span class="anon-block">(...)</span>wziął pod uwagę i depresję powódki i pogorszenie jej stanu zdrowia. Z uzasadnienia wyroku wynika, że w postępowaniu został przeprowadzony dowód z opinii biegłego psychiatry <span class="anon-block">R. G.</span> na te okoliczności/.</p> <p>Z dniem 3 sierpnia 2008 r. wszedł w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446§4 k.c.</a> wskazujący, że sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.</p> <p>Ponieważ zmiana dotyczyła postępowań wszczętych po tej dacie i prowadziła do zróżnicowania sytuacji prawnej osób pośrednio poszkodowanych skutkami wypadków zaistniałych np. na początku 2008 r. i osób poszkodowanych wypadkami zaistniałymi w okresie po 3 sierpnia 2008 r. sądy zaczęły stosować przepisy o ochronie dóbr osobistych, aby te nieuzasadnione różnice wyeliminować.</p> <p>W niniejszej sprawie powodowie przez kilkanaście lat po wypadku <span class="anon-block">K. P.</span> niewątpliwie kultywują jego pamięć, ale zaistniałe na skutek wypadku i tragicznej śmierci <span class="anon-block">K. P.</span> naruszenie dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnej z dzieckiem z upływem 16 lat do daty złożenia niniejszego pozwu uległo stopniowemu zatarciu.</p> <p>Powodowie mają wspólne dziecko- <span class="anon-block">A. P.</span>, który do chwili obecnej z nimi mieszka i po założeniu rodziny z powodami pozostał zajmując piętro ich domu /k.259- zeznania powódki/. Układy rodzinne z <span class="anon-block">A. P.</span> powodowie oceniają bardzo pozytywnie, akceptują też synową i wnuka /k.261- zeznania powoda/.</p> <p>Powódka otrzymała w przeszłości odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej wynoszące łącznie 70.000 zł, które to odszkodowanie obejmowało też szkodę niematerialną /krzywdę/ odpowiednio do linii orzeczniczej przed w/w zmianą przepisów.</p> <p>W opinii psychiatryczno- psychologicznej wydanej w niniejszej sprawie biegli wskazali, że powódka, po około rocznej depresji doznawanej po śmierci syna /k.293/, przeżywała kolejne epizody depresyjne w związku z problemami w małżeństwie powodów /k.294/.</p> <p>Z pozwów złożonych przez powódkę w sprawach rozwodowych wynika, że powódka domagała się rozwodu z winy męża ze względu na jego niewierność i inne przewinienia. Sytuacje te nie są skutkiem wypadku i pozwany nie odpowiada za tę krzywdę powódki i epizody depresyjne z nią związane.</p> <p>Normalnym następstwem żałoby w rodzinie i choroby jednego z małżonków jest skonsolidowanie się rodziny, wzajemne zrozumienie, wsparcie i pomoc.</p> <p>Odmienna sytuacja w małżeństwie powodów z realną możliwością rozpadu małżeństwa i rodziny, oraz wynikającego z tego naruszenia dóbr osobistych jej członków i pogłębienia depresji u powódki nie jest następstwem śmierci <span class="anon-block">K. P.</span>, bowiem tych sytuacji nie wiąże adekwatny związek przyczynowy.</p> <p>Pozwany wypłacił już powódce odpowiednie odszkodowanie obejmujące też szkodę niematerialną /krzywdę/.</p> <p>Powód wystąpił z niniejszym roszczeniem po 16 latach po śmierci pasierba i nie udowodnił, ani w znacznym zakresie nie uprawdopodobnił, że szkoda niematerialna trwa do czasu wystąpienia z pozwem i czasu orzekania, a naruszenie dóbr osobistych w postaci utraty więzi rodzinnej z pasierbem wywołuje u niego nadal obiektywne poczucie pokrzywdzenia.</p> <p>Zgodnie z przepisem szczególnym, czyli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 446;art. 446 § 4)">art. 446§4 k.c.</a> sąd <strong> <!-- -->może</strong> przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.</p> <p>Również w przypadku naruszenia dóbr osobistych w odległej przeszłości na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 23)">art. 23 k.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 24)">24 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 448)">art. 448 k.c.</a>, czyli na podstawie przepisów ogólnych może przyznać takie zadośćuczynienie w związku z w/w przepisem szczególnym, ale powinien również rozważyć i ocenić skutki naruszenia dóbr osobistych i sytuację osób pośrednio poszkodowanych obecnie, czyli w czasie orzekania.</p> <p>Jak wykazano powyżej powódce zostało wypłacone odpowiednie odszkodowanie obejmujące też rekompensatę za doznaną krzywdę.</p> <p>Wiosną 2008 r. powodowie reaktywowali swe małżeństwo, więc odbudowali zerwane więzi rodzinne i kontynuowali pożycie, oraz wspólne gospodarstwo domowe wspierając się osobiście i materialnie.</p> <p>Ten stan rzeczy trwa do chwili obecnej, powodowie nie są osamotnieni, a doznana krzywda przez kilkanaście lat uległa naturalnemu, postępującemu w czasie, ograniczeniu.</p> <p>Mając powyższe na względzie sąd oddalił oba powództwa.</p> <p>Koszty sądowe obejmują opłaty od pozwu w łącznej kwocie 8250 zł /4250+4000/ zł i koszty opinii biegłych w kwocie 2126 zł /k.299/.</p> <p>Ze względu na łączne dochody powodów na poziomie 4500 zł miesięcznie, a także brak oszczędności i majątku przynoszącego dochody postanowieniem z dnia 10 października 2017 r. sąd zwolnił powodów od kosztów sądowych częściowo.</p> <p>Powódka uiściła więc 2000 zł tytułem części opłaty od pozwu /k.183/, a powód 1000 zł /k.184/. Ponadto powodowie wpłacili 3000 zł zaliczki /k.269/.</p> <p>Ponieważ brak było podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialna powodów uległa poprawie w stopniu uzasadniającym zmianę postanowienia z dnia</p> <p>10 października 2017 r. zostali oni obciążeni kosztami sądowymi w wysokości kosztów dotąd poniesionych, mimo przegrania sprawy.</p> <p>Należne pozwanemu koszty zastępstwa procesowego z doliczeniem opłaty skarbowej za pełnomocnictwa wynoszą 5417 zł /§2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych- Dz. U. poz.1804 ze zm./ i obciążają one powodów w całości.</p> <p>Podstawą prawną orzeczenia o kosztach postępowania jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a> </p> <p>/-/ E. Hoffa</p> </div>