II FSK 3658/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA del. Mirosław Surma (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 688/16 w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z 16 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 688/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z 4 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z uchybieniem 7-dniowemu terminu o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, a zatem organ odwoławczy zasadnie stwierdził brak podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z 19 stycznia 2016 r., doręczonym skarżącemu 1 lutego 2016 r., organ I instancji wyjaśnił, że doręcza mu jedynie uwierzytelnioną kserokopię decyzji z 20 listopada 2015 r., która została prawidłowo doręczona – w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej - w dniu 27 listopada 2015 r. oraz podał podstawę prawną swojego stanowiska. Tym samym 1 lutego 2016 r. upadła przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, związana z brakiem wiedzy o wydaniu i doręczeniu decyzji, i rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia odwołania. W tych okolicznościach nie ma podstaw do uznania, że dopiero w dniu 26 kwietnia 2016 r. wraz z doręczeniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, skarżący dowiedział się, że jego odwołanie złożone 12 lutego 2016 r. zostało złożone po upływie terminu. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku B. K. wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że organ drugiej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania: 1. art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, 2. art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że skarżący nie dochował przewidzianego w tym przepisie 7-dniowego terminu. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę wyłącznie nieważność postępowania. W związku z tym w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2007 r., I OSK 1134/06, z 17 stycznia 2012 r., I FSK 388/11, z 3 października 2017 r., I GSK 1922/15 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreśla się, że Sąd ten nie może zastępować strony w poszukiwaniu naruszeń prawa, jakich dopuścił się wojewódzki sąd administracyjny poprzez badanie sprawy w jej całokształcie, niedopuszczalne jest też precyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej przez sąd kasacyjny. To strona, poprzez wskazanie podstaw kasacyjnych i w ich ramach uchybień prawu, zakreśla granice kontroli instancyjnej. Z tego względu istotne jest jednoznaczne, dokładne sformułowanie zarzutów i ich wyczerpujące uzasadnienie. W tej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest ograniczyć się do zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. Wymaga przy tym zaakcentowania, że stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na datę wszczęcia w rozpatrywanej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego (tj. datę wniesienia skargi na postanowienie) znajduje on zastosowanie w tej sprawie. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. 3.2. Zarzuty skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie oparte zostały o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli naruszeniu przepisów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te nie mogły odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Po pierwsze, kasator eksponując wadliwość ustaleń faktycznych, w zakresie ustalenia początku biegu 7 – dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, tj. dnia w którym skarżący dowiedział się o terminie wydania i doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, nie formułuje w tym kontekście żadnych zarzutów natury procesowej. Taki stan powoduje, że podstawą oceny zaskarżonego wyroku jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji. Po drugie, wbrew twierdzeniu kasatora, Sąd ten dokonał prawidłowej oceny zastosowania w ustalonym przez organ odwoławczy stanie faktycznym przepisów art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. 3.3. Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, a więc instytucję, która ma na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do podjęcia czynności procesowej, normuje Rozdział 7 Działu IV Ordynacji podatkowej. W przepisie art. 162 § 1 tej ustawy wskazano, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej). Z powyższego jednoznacznie wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić jedynie przy kumulatywnym spełnieniu trzech przesłanek, tj. 1) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, 2) dopełnienie czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie uchybienia terminu bez winy wnioskującego, zaś brak spełnienia którejkolwiek z nich skutkuje niemożnością zastosowania przez organ omawianej instytucji. Sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu podatkowym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią więc funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane stronom postępowania. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tejże instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki i okoliczności muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy proceduralne w tym zakresie nie przewidują odstępstwa. Dodać też należy, że instytucja przywrócenia terminu dla wniesienia odwołania ma charakter wyjątkowy, ponieważ służy wzruszeniu decyzji ostatecznych. 3.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, iż wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do twierdzenia, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nastąpiło z zachowaniem terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przyczynę uchybienia terminu w niniejszej sprawie stanowił brak wiedzy skarżącego o wydaniu i doręczeniu mu decyzji podatkowej przez organ pierwszej instancji, a nie, co eksponuje kasator, brak wiedzy o uchybieniu przez skarżącego terminu do złożenia odwołania, co znalazło potwierdzenie w postanowieniu organu odwoławczego z 25 kwietnia 2016 r. Nie ma zaś powodów by uznać, że skarżący powziął wiedzę o wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji w innej dacie, aniżeli 1 lutego 2016 r., kiedy doręczono mu pismo z 19 stycznia 2016 r. wraz z uwierzytelnioną kserokopią decyzji z 20 listopada 2015 r. W piśmie tym organ pierwszej instancji zawarł wyjaśnienia, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 27 listopada 2015 r. – w warunkach art.149 Ordynacji podatkowej. Tym samym, skarżący w dniu 1 lutego 2016 r. w sposób niewątpliwy powziął wiedzę o wydaniu i doręczeniu mu decyzji organu pierwszej instancji. W konsekwencji data ta wyznaczała początek biegu 7 dniowego terminu dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego, jak i skardze kasacyjnej nie kwestionowano wszak ww. daty powzięcia informacji o decyzji organu pierwszej instancji, a wskazano jedynie, że początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wyznaczać powinna data uzyskania informacji o uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny za trafną uznaje ocenę Sądu pierwszej instancji, że w tej sprawie siedmiodniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku należało liczyć od 1 lutego 2016 r. Skoro zaś data ta jest dniem w którym rozpoczął się bieg terminu określonego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, to wniosek z 4 maja 2016 r. został złożony po terminie określonym w powołanej normie prawnej. To zaś oznacza, że organ odwoławczy, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, zobowiązany był do stwierdzenia braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tym samym, nieuzasadnione są zarzuty wskazujące na naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z przepisem art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. 3.5. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).