II OZ 949/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 388/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Na rozprawie w dniu 24 lipca 2012 r. A. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Następnie skarżący w dniu 1 sierpnia 2012 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu na formularzu PPf. We wniosku skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwójką pełnoletnich synów. Zaznaczył, że pomaga również rodzicom. Skarżący wskazał, że źródłem utrzymania rodziny jest dochód z jego wynagrodzenia za pracę w wys. 6.400 zł miesięcznie oraz z wynagrodzenia żony w wys. 1.450 zł miesięcznie. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 243 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 5,52 ha, las o powierzchni 3,47 ha, samochód osobowy Dacia Logan, rok produkcji 2007, a także oszczędności w kwocie 20.000 zł przeznaczone na remont domu. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego przedstawiają się następująco: wyżywienie – 2.000 zł, energia elektryczna – 300 zł, zakup opału – 500 zł, woda i kanalizacja – 300 zł, środki czystości – 200 zł, kosmetyki – 100 zł, odzież – 300 zł, podatek od nieruchomości i podatek rolny – 100 zł, abonament RTV, lekarstwa i leczenie – 100 zł, wydatki na młodszego syna – 1.000 zł, utrzymanie rodziców – 300 zł, abonament telefoniczny i Internet – 150 zł, wydatki inwestycyjne na gospodarstwo rolne (remont budynków) – 450 zł, działalność społeczna – 500 zł, wydatki na kulturę – 100 zł. Dodatkowo wnioskodawca ponosi wydatki na dojazdy do pracy, ale nie określił ich wysokości. Nadto Skarżący podniósł, że w ostatnim okresie poniósł straty w gospodarstwie rolnym oraz wydatki inwestycyjne (remont budynków). Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012 r. odmówił skarżącemu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 21 sierpnia skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 sierpnia 2012 r. Po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, postanowieniem z dnia 25 września 2012 r., na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwójką pełnoletnich synów. Źródłem miesięcznego utrzymania jest dochód z wynagrodzeń za pracę w łącznej kwocie 7.850 zł. Podał również, że w skład jego majątku wchodzi dom o powierzchni 243 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 5,52 ha, las o powierzchni 3,47 ha, samochód osobowy Dacia Logan, rok produkcji 2007, a także oszczędności w kwocie 20.000 zł przeznaczone na remont domu. Przedstawione przez Skarżącego miesięczne wydatki zamykają się kwotą 7.420 zł. W kwocie tej mieszczą wydatki na leki i leczenie. Zdaniem Sądu z danych zawartych we wniosku bezsprzecznie wynika, że posiadanie przez Skarżącego stałych źródeł dochodów w kwocie 7.850 zł (wynagrodzenia za pracę) oraz poczynione przez wnioskodawcę oszczędności w kwocie 20.000 zł, w połączeniu z posiadanym majątkiem (domem, gospodarstwem rolnym, lasem) pozwalają skarżącemu na poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Tym bardziej, że skarżący otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie oraz posiada zgromadzone oszczędności w kwocie przewyższającej koszty sądowe. A. P. pismem z dnia 4 października 2012 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r. podnosząc, iż Sąd błędnie ocenił i nie rozważył wszystkich argumentów jak trudnej problematyki prawnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć skarżącego do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazał bowiem, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma pełnoletnimi synami osiągając dochód miesięczny w wysokości ok. 7850 zł. Zestawienie przychodów i wydatków skarżącego oraz jego oszczędności, dokonane na podstawie akt sprawy wskazuje, że nie można go zaliczyć do osób znajdujących się w trudnej sytuacji. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.