II S 429/19

<p>Sygn. akt II S 429/19</p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 27 listopada 2019 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Lucyna Rajchel</p> <p>Sędziowie: Zbigniew Zgud</p> <p>Anna Koźlińska</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2019 r. w Krakowie</p> <p>na posiedzeniu niejawnym</p> <p>sprawy ze skargi <span class="anon-block">L. S.</span> </p> <p>na naruszenie prawa strony do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postępowaniu sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Wadowicach pod sygn. I Ns 535/16</p> <p>przy udziale Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wadowicach</p> <p>postanawia:</p> <p>1. stwierdzić przewlekłość postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym w Wadowicach pod sygnaturą I Ns 535/16;</p> <p>2. przyznać skarżącej <span class="anon-block">L. S.</span> od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Wadowicach sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł (dwa tysiące złotych);</p> <p>3. oddalić skargę w pozostałej części;</p> <p>4. zwrócić skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem opłaty od skargi.</p> <p> <em> <!-- -->SSO Zbigniew Zgud SSO Lucyna Rajchel SSO Anna Koźlińska</em> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p> <span class="anon-block">L. S.</span> wniosła skargę na naruszenie jej prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postępowaniu sądowym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w Wadowicach pod sygn. I Ns 535/16. Wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania, wydania Sądowi Rejonowemu w Wadowicach zaleceń co do podjęcia odpowiednich czynności oraz wniosła o przyznanie kwoty pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz zwrot kosztów postępowania.</p> <p>Na uzasadnienie skargi podniosła, że w dniu 11 maja 2016 r. do Sądu Rejonowego wpłynął wniosek skarżącego i <span class="anon-block">L. S.</span> o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. Sąd zwrócił się do uczestników <span class="anon-block">L. K.</span> i <span class="anon-block">J. K.</span> o zajęcie stanowiska w sprawie, doręczając im odpis wniosku. Następnie pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> o przesłanie odpisu aktu własności ziemi. Na pierwszej rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego. W dniu 7 marca 2018 r. odbyły się pierwsze oględziny nieruchomości z udziałem biegłego. Odezwa do biegłego została wysłana w dniu 12 marca 2018 r. z terminem sporządzenia opinii do końca maja 2018 r. Następna rozprawa odbyła się w dniu 20 marca 2018 r. , a kolejne oględziny- w dniu 20 czerwca 2018 r. Opinia biegłego geodety została doręczona skarżącemu dopiero w dniu 2 listopada 2018 r. Następny termin rozprawy został wyznaczony na 24 października 2019 r. Zdaniem skarżącej postępowanie jest dotknięte przewlekłością, której przyczyna tkwi w wadliwej organizacji pracy Sądu, co szczególnie jest widoczne w zakresie sporządzenia opinii przez biegłego oraz długich przerw pomiędzy kolejnymi rozprawami, z których niemal wszystkie nie były merytoryczne i nie prowadziły do wyjaśnienia sprawy i jej finalnego zakończenia. Zdaniem skarżącej, sprawa nie wyróżnia się ponadprzeciętnym stopniem skomplikowania pod względem faktycznym i prawnym. Powyższa sytuacja sprawia, że wnioskodawczyni nie może uzyskać rozstrzygnięcia pozwalającego na realizacje przysługujących jej praw, co uzasadnia żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania i przyznania kwoty pieniężnej w wysokości 10.000 zł.</p> <p>W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa - Prezes Sądu Rejonowego w Wadowicach wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania i podejmowane kolejne czynności, podkreślając, że zarzut skarżącej dotyczący przewlekłości postepowania nie jest zasadny, a wydłużenie postępowania nastąpiło na skutek obiektywnych czynności.</p> <p> <em> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny:</em> </p> <p>W dniu 11 maja 2016 r. do Sądu Rejonowego wpłynął wniosek skarżącego <span class="anon-block">B. S.</span> i <span class="anon-block">L. S.</span> o stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W dniu 29 sierpnia 2016 r. zwolniono wnioskodawców od kosztów sądowych w części co do wydatków, a w pozostałym zakresie oddalono wniosek o zwolnienie. Orzeczenie to wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków wniosku zostało przesłane wnioskodawcom w dniu 13 września 2016 r. W dniu 22 września 2016 r. wnioskodawcy złożyli zażalenie na częściowe oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a w dniu 29 września 2016 r. - odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków wniosku. 4 października 2016 r. akta sprawy zostały przekazane do Sądu Okręgowego celem rozpoznania zażalenia. W dniu 4 listopada 2016 r. akta zostały zwrócone Sądowi Rejonowemu. W dniu 7 listopada 2016 r. zarządzono odnotowanie postanowienia Sądu Okręgowego, zaś w dniu 12 grudnia 2016 r. polecono doręczenie odpisu tego orzeczenia wnioskodawcom. W dniu 22 grudnia 2016 r. wnioskodawcy uiścili opłatę od wniosku. W dniu 16 stycznia 2017 r. przesłano uczestnikom odpis wniosku ze zobowiązaniem do złożenia pisma przygotowawczego, przedstawiającego wszystkie okoliczności faktyczne, zarzuty i dowody, zakreślając termin 14 dni pod rygorem zwrotu pisma. Korespondencja ta została zwrócona do Sądu Rejonowego w dniu 2 lutego 2017 r. z adnotacją „pod tym adresem adresat nieznany”. W dniu 17 lutego 2017 r. przesłano wnioskodawcom wezwanie do podania prawidłowych, aktualnych adresów zamieszkania uczestników w terminie 14 dni pod rygorem zawieszenia postępowania. W dniu 2 marca 2017 r. wpłynęła odpowiedź wnioskodawców na powyższe zobowiązanie. W dniu 21 marca 2017 r. ponowiono próbę doręczenia uczestnikom korespondencji sądowej. W dniu 10 kwietnia 2017 r. do Sądu Rejonowego wpłynęła odpowiedź uczestników na wniosek. W dniu 14 czerwca 2017 r. zwrócono się do wydziału ksiąg wieczystych o odpis zwykły księgi wieczystej lub zaświadczenie o stanie prawnym nieruchomości oraz do Starostwa Powiatowego w <span class="anon-block">W.</span> o przesłanie odpisu aktu własności ziemi. Zarządzenie to zostało wykonane w dniu 26 czerwca 2017 r. W dniu 3 października 2017 r. zwrócono się ponownie do wydziału ksiąg wieczystych o przedłożenie odpisu zwykłego księgi wieczystej oraz odpisu aktu notarialnego z 28 kwietnia 1961 r. i polecono dołączenie akt sprawy I Ns 759/11 i akt sprawy spadkowej po <span class="anon-block">B. C.</span>, a także wyznaczono termin rozprawy na dzień 13 grudnia 2017 r. Na tej rozprawie wnioskodawcy i uczestnicy podtrzymali swe dotychczasowe stanowiska, a Sąd Rejonowy dopuścił dowody, w tym z oględzin przedmiotu postępowania z udziałem biegłego geodety na okoliczność identyfikacji przedmiotu postępowania. Termin oględzin wyznaczono na 7 marca 2018 r. Po przeprowadzeniu oględzin Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność identyfikacji przedmiotu zasiedzenia z wykonaniem wstępnego podziału geodezyjnego działek, zakreślając biegłemu termin do końca maja 2018 r. Odezwa została przesłana biegłemu w dniu 12 marca 2018 r. W dniu 16 maja 2018 r. wpłynęło pismo biegłego, w którym biegły poinformował, że w dniu 20 czerwca 2018 r. dokona pomiaru gruntu w celu sporządzenia opinii. Z kolei w piśmie, które wpłynęło do sądu w dniu 18 maja 2018 r. biegły wyjaśnił, że do 12 kwietnia 2018 r. oczekiwał na ponowny wpis na listę biegłych i dopiero po tej dacie mógł wznowić czynności i wniósł o przedłużenie terminu wykonania opinii do 30 września 2018 r., na co Sąd wyraził zgodę. W dniu 9 października 2018 r. Sąd Rejonowy ponaglił biegłego o zwrot akt z opinią lub poinformowanie o przeszkodach w wykonaniu opinii w terminie 14 dni pod rygorem nałożenia grzywny. W dniu 17 października 2018 r. do Sądu Rejonowego wpłynęła opinia biegłego. W dniu 29 października 2018 r. przesłano wnioskodawcom i uczestnikom odpis opinii biegłego zobowiązując do złożenia ewentualnych pytań do biegłego w terminie 7 dni pod rygorem pominięcia później zgłoszonych. W dniu 13 listopada 2018 r. wydano postanowienie o przyznaniu biegłemu wynagrodzenia. W dniu 12 lutego 2019 r. przesłano wnioskodawcom informację o wypowiedzeniu pełnomocnictwa i ustanowieniu nowego pełnomocnika przez uczestników. W dniu 17 czerwca 2019 r. wyznaczono trzy kolejne terminy rozpraw na: 24 października 2019 r., 7 listopada 2019 r. oraz na 14 listopada 2019 r., wzywając na poszczególne terminy świadków. Na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. przesłuchano wezwanych świadków i odroczono rozprawę do 7 listopada 2019 r. celem kontynuowania postępowania dowodowego. W dniu 29 października 2019 r. do Sądu Rejonowego wpłynęło pismo wnioskodawców precyzujące żądanie wniosku. Na rozprawach w dniach 7 listopada 2019 r. oraz 14 listopada 2019 r. przesłuchano kolejnych świadków i celem kontynuowania postępowania dowodowego odroczono rozprawę z terminem na 16 grudnia 2019 r.</p> <p> <em> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył, co następuje:</em> </p> <p>Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20041791843" title="Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1843 (art. 2)">art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki</a>, strona (uczestnik postępowania) może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z tym przepisem, stwierdzenie, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, wymaga oceny terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przy uwzględnieniu jej charakteru, stopnia faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowania się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Zauważyć trzeba, że przewlekłość postępowania zachodzi zarówno wtedy, gdy sąd prowadzący postępowanie nie podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy wprawdzie je podejmuje, ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu sprawy.</p> <p>Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego instrumentu w postaci skargi na przewlekłość postępowania było skutkiem przyjętych przez państwo polskie zobowiązań międzynarodowych i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Rozpoznając niniejszą skargę i dokonując oceny naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, Sąd zobowiązany jest brać pod rozwagę standardy wypracowane w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.</p> <p>Opierając się na powyższych kryteriach oceny terminowości i prawidłowości prowadzenia postępowania, Sąd Okręgowy uznał, iż analizowane postępowanie istotnie dotknięte było przewlekłością. W trakcie trwania postępowania dochodziło do nadmiernego wydłużania okresów dzielących kolejne czynności zmierzające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (dotyczy to zwłaszcza czynności o charakterze administracyjnym, technicznym), a także do wadliwej organizacji toku postępowania oraz okresowych bezczynności.</p> <p>W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że pierwsza czynność polegająca na wydaniu postanowienia o częściowym zwolnieniu wnioskodawców od kosztów sądowych, miała miejsce ponad 3,5 miesiąca od dnia wpływu wniosku. Natomiast pierwszy termin rozprawy został wyznaczony dopiero 3 października 2017 r. (na dzień 13 grudnia 2017 r.), a więc przeszło 9 miesięcy od daty, w której wniosek został uzupełniony. Tymczasem możliwym było wyznaczenie terminu rozprawy wraz z poleceniem doręczenia uczestnikom odpisu wniosku, a jeżeli Sąd uważał, że celem prawidłowego zaplanowania i organizacji rozprawy, niezbędne było uprzednie zapoznanie się ze stanowiskiem uczestników, to należy zauważyć, że odpowiedź na wniosek wpłynęła do sądu 10 kwietnia 2017 r., a zatem około 4 miesięcy przed wydaniem zarządzenia o wyznaczeniu terminu rozprawy. Zauważyć też trzeba, że zarówno we wniosku, jak i w odpowiedzi na wniosek zgłoszone zostały wnioski o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków, którzy jednakże nie zostali wezwani na wyznaczony termin rozprawy. Następnie, po przeprowadzeniu oględzin, Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii biegłego geodety, wyznaczając termin sporządzenia opinii na koniec maja 2018 r. Pismem z dnia 17 maja 2018 r. biegły zwrócił się o przedłużenie terminu sporządzenia opinii do 30 września 2018 r., który to wniosek został uwzględniony. W dniu 9 października 2018 r. Sąd wystosował wobec biegłego ponaglenie o zwrot akt wraz z opinią, która ostatecznie wpłynęła do Sądu Rejonowego w dniu 17 października 2018 r., a w dniu 29 października 2018 r. jej odpis przesłano wnioskodawcom i uczestnikom ze zobowiązaniem do złożenia ewentualnych uwag co do opinii w terminie tygodniowym pod rygorem pominięcia. W ciągu kolejnych 7 miesięcy Sąd Rejonowy nie podjął żadnych czynności zmierzających do merytorycznego rozpoznania sprawy, w szczególności nie wyznaczył kolejnego terminu rozprawy, a działania Sądu dotyczyły kwestii zupełnie ubocznych względem zasadniczego toku postępowania. W następstwie tych zaniechań, pomiędzy wpływem opinii biegłego a kolejnym terminem rozprawy upłynął ponad rok.</p> <p>Podkreślić należy, że sąd winien przeciwdziałać przewlekaniu postępowania i dążyć do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W tym celu ustawodawca wyposażył sąd w szereg procesowych środków dyscyplinujących. W niniejszej sprawie powinność ta nie została dochowana. Świadczą o tym w szczególności nieuzasadnione przerwy w wyznaczaniu kolejnych terminów rozpraw oraz wadliwa organizacja toku postępowania dowodowego, o czym była mowa wyżej.</p> <p>Zauważyć też trzeba, że niniejsza sprawa należy do kategorii typowych o zasiedzenie i niewykazująca ponadprzeciętnego stopnia zawiłości, zarówno pod względem faktycznym ani prawnym. Jednak, pomimo upływu ponad 3,5 roku od wpływu wniosku, sprawa nadal nie została merytorycznie rozstrzygnięta.</p> <p>Biorąc pod uwagę powyższe, należało stwierdzić, że doszło do naruszenia prawa wnioskodawczyni do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w rozumieniu art. 2 w/w ustawy o skardze. W konsekwencji stwierdzenia przewlekłości, Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 1. sentencji niniejszego postanowienia na podstawie 12 ust. 2 ustawy o skardze.</p> <p>Konsekwencją uwzględnienia skargi (art. 12 ust. 4 ustawy o skardze) jest przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł, która jest adekwatna przy uwzględnieniu całokształtu sprawy i powyższych uwag. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, sąd może przyznać sumę pieniężną w wysokości od 2.000 złotych do 20.000 złotych, przy czym suma ta powinna wynosić co najmniej 500 złotych za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania. W niniejszej sprawie łączny czas trwania postępowania (na dzień złożenia skargi) wynosi 3 lata i 6 miesięcy. Skarżącej należy się zatem suma pieniężna w wysokości kwoty minimalnej 2000 zł. Sąd nie znalazł podstaw do przyznania wyższej sumy, a w samej skardze nie wskazano szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem wyższej (maksymalnej) kwoty.</p> <p>Sąd Okręgowy nie dostrzegł także potrzeby wydania odpowiednich zaleceń w trybie art. 12 ust. 3 ustawy, gdyż jak wynika z akt sprawy, w ostatnim okresie odbyły się trzy rozprawy (24 października 2019 r., 7 listopada 2019 r., 14 listopada 2019 r.), zaś na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. Sąd wyznaczył dwa kolejne terminy rozpraw na dni: 16 grudnia 2019 r. i 23 stycznia 2020 r. celem kontynuowania przesłuchania świadków oraz celem przesłuchania wnioskodawców i uczestników. W tym zakresie skarga podlegała zatem oddaleniu.</p> <p>O zwrocie uiszczonej przez skarżącego opłaty od skargi orzeczono stosownie do treści art. 17 ust. 3 ustawy o skardze.</p> <p> <em> <!-- -->SSO Zbigniew Zgud SSO Lucyna Rajchel SSO Anna Koźlińska</em> </p> </div>