II FSK 900/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2009 r.., o sygn. akt III SA/Wa 3545/08 w sprawie ze skargi K. [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę K. [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 29 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, iż skarga w tej sprawie została podpisana przez pełnomocnika. Dołączono do niej pełnomocnictwo podpisane przez prezesa zarządu strony skarżącej oraz aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynikało, iż do reprezentowania skarżącej uprawnieni są wszyscy członkowie zarządu samodzielnie, przy czym do składania oświadczeń woli dotyczących jej praw i obowiązków majątkowych konieczne jest współdziałanie prezesa lub w jego nieobecności –wiceprezesa z innym członkiem zarządu. Pismem z dnia 24 lutego 2009 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej w dniu 4 marca 2009 r., wezwano pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa uprawniającego go do działania i zgodnego z zasadami reprezentacji skarżącej. Wyjaśniono, że określenie wysokości podatku dochodowego od osób prawnych jest sprawą dotyczącą praw i obowiązków majątkowych skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołał dalej treść art. 37 § 1 i art. 46 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Stwierdził, iż w jego ocenie pełnomocnictwo złożone wraz ze skargą udzielone zostało niezgodnie z zasadami reprezentacji skarżącej wynikającymi z Krajowego Rejestru Sądowego. Niniejsza sprawa, jako dotycząca zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. niewątpliwie dotyczy obowiązków majątkowych skarżącej. W takim razie pełnomocnictwo winno być udzielone przez prezesa zarządu łącznie z innym członkiem zarządu. Skarżąca, mimo wezwania , nie złożyła prawidłowo udzielonego pełnomocnictwa. Sąd wyjaśnił także, że nie ma znaczenia pełnomocnictwo załączone do akt sprawy podatkowej, skoro do skargi przedłożono inne, udzielone w późniejszej dacie. Brak pełnomocnictwa , jako uniemożliwiający nadanie skardze dalszego biegu i nieusunięty w terminie ustawowym skutkował koniecznością odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. Strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną od tego postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania- art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 49 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a. Wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko strona skarżąca zwróciła uwagę, że co do zasady każdy z jej członków zarządu może reprezentować ją na zewnątrz samodzielnie. Reprezentacja łączna jest wyjątkiem od tej zasady, a wyjątku tego nie powinno się interpretować rozszerzająco i winien on być ograniczony tylko do sytuacji wyraźnie wskazanych w Krajowym Rejestrze Sądowym. W ocenie skarżącej wyjątek ten dotyczy sytuacji, gdy członek zarządu składa oświadczenie woli , którego celem jest zmiana w zakresie stosunków majątkowych Izby. W tym zaś przypadku oświadczenie dotyczyło umocowania do podejmowania czynności procesowych, to jest takich, które nie skutkują powstaniem, zmianą lub zniesieniem stosunku prawnego, lecz są jedynie wnioskami kierowanymi do sądu rozpoznającego sprawę. Ponadto sprawa, w której pełnomocnictwo zostało udzielone , dotyczy kontroli legalności decyzji wydanej przez organy administracji państwowej. Strona nie dochodzi zatem ochrony swoich interesów majątkowych, a jedynie wyeliminowania z obrotu prawego aktu administracyjnego wydanego niezgodnie z prawem. Strona skarżąca zwróciła uwagę, iż zobowiązanie podatkowe istnieje obiektywnie, jego powstanie nie zależy od złożenia oświadczenia woli przez podatnika. Postępowanie podatkowe, a tym bardziej postępowanie sądowoadministracyjne nie mogą zatem nawet pośrednio być powiązane ze składaniem oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków podatkowych. Powyższe okoliczności w ocenie strony przesądzają o prawidłowym umocowaniu pełnomocnika do złożenia skargi od decyzji i braku podstaw do wzywania go na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych w postaci złożenia pełnomocnictwa podpisanego przez dwóch członków zarządu. W konsekwencji brak było także podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dyrektor Izby Skarbowej nie skorzystał z prawa do udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Przepis ten wyraża zasadę swobody wyboru przez stronę sposobu działania przed sądem, pozwalając jej na zastąpienie jej w wykonywaniu czynności procesowych przez ustanowionego przez nią pełnomocnika. Działanie przed sądem obejmuje bowiem podejmowanie wszystkich czynności procesowych, jakie mają związek ze sprawą i okażą się konieczne do jej prowadzenia ( por. M. Romańska [w:] T.Woś, H.Knysiak –Molczyk, M.Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .Komentarz- Wyd. Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005, s. 186). Stanowi on także realizację prawa do sądu. Zakres pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym został wskazany w art. 36 p.p.s.a. i dotyczy tylko czynności podejmowanych w tym postępowaniu. W tym przypadku pełnomocnictwo załączone do skargi obejmowało umocowanie do zastępowania strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oświadczenie, jakie złożył prezes zarządu skarżącej zostało zatem złożone w ramach swobody , przyznanej stronie postępowania przez art. 34 p.p.s.a. i dotyczyło woli skarżącej działania przed tym sądem przez pełnomocnika. Nie odnosiło się ono zatem do praw i obowiązków majątkowych strony skarżącej, ale do sposobu jej działania przed sądem i woli skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Trafnie także podnosi strona skarżąca, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona składająca skargę domaga się kontroli legalności działania administracji publicznej. I choć niewątpliwie określenie zobowiązania podatkowego ma wpływ na stan majątkowy strony, to dla jego powstania nie jest potrzebne złożenie oświadczenia woli przez podatnika, zobowiązanie to powstaje bowiem z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym prawo wiąże jego powstanie ( art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa –Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Wymóg łącznej reprezentacji skarżącej dotyczy zaś, jak wynika zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym - składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych. Oświadczenie woli zaś to zachowanie podmiotu prawa cywilnego zmierzające do powstania, ustania lub zmiany określonego stosunku prawnego ( por. S.Rudnicki [w:] S.Dmowski, S.Rudnicki - Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga I- Wyd. Prawnicze 1998, s. 155). W tym stanie rzeczy zgodzić się należy ze skarżącą, iż złożona przez nią skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej spełniała wymogi formalne, określone w art. 37 § 1 p.p.s.a. , skoro złożono wraz nią pełnomocnictwo udzielone w ramach uprawnień przysługujących samodzielnie prezesowi zarządu i wykazano- poprzez przedstawienie aktualnego wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego - umocowanie organu strony do udzielenia tego pełnomocnictwa ( art. 29 p.p.s.a. ). Nie było zatem podstaw do wzywania jej w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych pisma poprzez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez dwóch członków zarządu . Niewykonanie tego zarządzenia nie mogło zaś skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., skoro skarga odpowiadała warunkom formalnym . Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Mimo wniosku skarżącej i wyniku postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania. Zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest bowiem ponoszenie kosztów związanych z ich udziałem przez strony postępowania( art.199 p.p.s.a). Wyjątki od tej zasady, dotyczące postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostały określone w art. 203 i 204 p.p.s.a. Żaden z nich nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów w przypadku uwzględnienia skargi na postanowienie sądu I instancji odrzucające skargę ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II FSK 554/07, opubl. w Lex pod nr 479006). Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a.