III Ca 347/19

<p>Sygn. akt III Ca 347/19</p> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 22 października 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi –Widzewa w Łodzi oddalił powództwo o opróżnienie lokalu mieszkalnego skierowane przez <span class="anon-block">J. Z.</span> przeciwko <span class="anon-block">I. M.</span> i <span class="anon-block">S. Ś.</span>, przy udziale interwenienta ubocznego – Miasta <span class="anon-block">Ł.</span>.</p> <p>Uzasadniając opisane rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy ustalił, że:</p> <p>W dniu 23 grudnia 2004 r. pomiędzy <span class="anon-block"> Stowarzyszeniem (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> a <span class="anon-block">I.</span> i <span class="anon-block">S. Ś.</span> została zawarta umowa najmu <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> usytuowanego w <span class="anon-block">Ł.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>.</p> <p>W dniu 15 lutego 2017 r. doszło do przekazania nieruchomości położonej w <span class="anon-block">Ł.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> między zdającym <span class="anon-block"> (...) Zrzeszeniem (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">Ł.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> przejmującym <span class="anon-block">J. Z.</span>.</p> <p>Wypowiedzeniem z dnia 19 listopada 2017 r. pełnomocnik powódki wypowiedział umowę najmu <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego w <span class="anon-block">Ł.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wynajmującej <span class="anon-block">I. Ś.</span> (<span class="anon-block">M.</span>) ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2017 r. z powodu niepłacenia czynszu najmu. Lokal mieszkalny należało zdać protokołem zdawczo – odbiorczym sporządzonym w dniu 31 grudnia 2017 r.</p> <p>Pełnomocnik powódki udzielił pozwanemu dodatkowego jednomiesięcznego terminu do zapłaty należności i wezwał do zapłaty kwoty ogółem 9.839,19 zł w nieprzekraczalnym terminie jednego miesiąca licząc od dnia otrzymania prawidłowego wezwania. Zadłużenie obejmowało okres od czerwca 2016 r. do lipca 2017 r.</p> <p> <span class="anon-block">I. M.</span> i <span class="anon-block">S. Ś.</span> na dzień 29 maja 2018 r. nie są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne, nie pobierają zasiłku, renty ani emerytury. <span class="anon-block">I. M.</span> (<span class="anon-block">Ś.</span>) korzystała z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od 1 września 2005 r. do 30 listopada 2016 r. <span class="anon-block">S. Ś.</span> korzystał z pomocy z takiej pomocy do 31</p> <p>grudnia 2014 r. w rodzinie <span class="anon-block">I. Ś.</span>.</p> <p>Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, w ocenie Sądu Rejonowego</p> <p>powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na brak legitymacji procesowej czynnej</p> <p>powódki. Powódka nie wykazała, że jest współwłaścicielem nieruchomości, choć takie stwierdzenie znalazło się w pozwie. Dowodu na istnienie tej legitymacji nie stanowi załączony do pozwu protokół zdawczo – odbiorczy.</p> <p>W apelacji od opisanego orzeczenia, zaskarżając wyrok w całości, powódka</p> <p>zarzuciła naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> polegające na błędnym przyjęciu, że strona powodowa nie wykazała legitymacji procesowej czynnej, pomimo że z załączonego do pozwu protokołu zdawczo-odbiorczego nieruchomości wynika, że powódce przekazano zarząd nieruchomością z datą 15 lutego 2017 r., a co za tym idzie także uprawnienie oraz obowiązek do wypowiadania umów najmu i występowania o eksmisję, nadto z dokumentu tego wynika numer księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, co uprawnia do sprawdzenia osoby właściciela za pośrednictwem portalu prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości.</p> <p>W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę kwestionowanego wyroku i uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił i zważył:</strong> </p> <p>Apelacja jest zasadna.</p> <p>Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy (aczkolwiek niepełne) znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Sąd Okręgowy przyjmuje zatem wskazanie ustalenia za własne z następującym uzupełnieniem: powódka jest współwłaścicielką w ½ części nieruchomości, położonej w <span class="anon-block">Ł.</span>, przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> (odpis <span class="anon-block">księgi wieczystej (...)</span> – k.86-88). Pozwana mieszka w <span class="anon-block">lokalu nr (...)</span> w przedmiotowej nieruchomości wraz z dziećmi: 15.letnią <span class="anon-block">K.</span> i 13.letnim <span class="anon-block">W.</span>, który jest dzieckiem niepełnosprawnym. Miesięczny czynsz wynosi 800-900 zł (oświadczenie pozwanej –protokół z rozprawy- nagranie 00:05:03-00:08:06, k. 111).</p> <p>W świetle powyższego, zarzut naruszenia prawa procesowego w postaci <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> ma o tyle znaczenie, że Sąd Rejonowy nie poczynił, istotnych z punktu widzenia wyrokowania, ustaleń w pełnym zakresie, czym doprowadził do wadliwej subsumcji stanu faktycznego pod przepisy prawa materialnego. W tym miejscu dodać należy, że numer księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości ujawniony jest w protokole zdawczo- odbiorczym na k. 8 akt sprawy, co obligowało Sąd I instancji do sprawdzenia treści w niej zawartych, dostępnych na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości - <em> <!-- --> <span class="underline"> <!-- --> <span class="anon-block"> (...)</span> </span> </em> </p> <p>Natomiast zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> należy uznać za chybiony, albowiem zaskarżony wyrok, wprawdzie nietrafny z punktu widzenia prawa materialnego, lecz poddaje się kontroli instancyjnej. Nie chodzi bowiem o nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, lecz o brak istotnych ustaleń faktycznych.</p> <p>Ustalenia faktyczne, uzupełnione przez Sąd Okręgowy, prowadzą do wniosku, że powódka jest współwłaścicielką nieruchomości przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> w <span class="anon-block">Ł.</span>, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym mieści się lokal zajmowany przez pozwaną <span class="anon-block">I. M.</span>. Ponadto, z wyjaśnień pozwanej, złożonych na rozprawie wynika, że mieszka z nią dwoje małoletnich dzieci. Wprawdzie pozwana nie stawiła się na rozprawę w Sądzie Rejonowym, lecz z karty świadczeń rodziny (k.45-49) wynika, że na dzień 28.05.2018 r. aktualnymi członkami rodziny pozwanej są: córka <span class="anon-block">K. Ś.</span> i syn <span class="anon-block">W. Ś.</span>. Dzieci pozwanej w latach 2014-2016 objęte były pomocą państwa w zakresie dożywiania – posiłki w szkołach.</p> <p>Z przedstawionych dwóch okoliczności faktycznych wynikają dwie istotne, z punktu widzenia prawa materialnego konkluzje.</p> <p>Po pierwsze, tytuł prawny powódki do przedmiotowej nieruchomości przesądza o jej legitymacji czynnej (prawo materialne). Legitymacja wypływająca z prawa własności, będąca legitymacją materialną, przesądza z kolei o legitymacji procesowej rozumianej jako uprawnienie do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu oznaczonemu podmiotowi (legitymacja procesowa).Oddalenie powództwa z powodu braku legitymacji procesowej, jak uczynił to Sąd Rejonowy skutkuje przyjęciem tezy o nierozpoznaniu istoty sprawy.</p> <p>Po drugie, ustalenie o zamieszkiwaniu w lokalu objętym żądaniem pozwu poza pozwaną także innych osób (dwojga małoletnich dzieci), przesądza o konieczności ich dopozwania w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 15;art. 15 ust. 1)">art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie prawa lokatorów z dnia 21 czerwca 2001 r.</a> (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1182), czego w Sądzie II instancji uczynić nie można, z uwagi na zakaz wypływający z regulacji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1;art. 391 § 1 zd. 2)">art. 391 § 1 zd.2 k.p.c.</a>, dotyczący wprawdzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 194;art. 195;art. 196)">art. 194-196 k.p.c.</a>, jednakże dopozwanie na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy należy utożsamić z dopozwaniem na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195)">art. 195 k.p.c.</a> W rezultacie, skoro sąd <em> <!-- -->ad quem</em> jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 195)">art. 195 k.p.c.</a>, w ramach badania wadliwości zastosowania przez sąd I instancji przepisów prawa materialnego, a uchybienie to nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, to zachodzi w takiej sytuacji przypadek nierozpoznania istoty sprawy (post. SN z 6.2.2015 r., II CZ 103/14, <span class="anon-block">L.</span>).</p> <p>Wprawdzie przepis art. 15 ust. 1 ustawy nie zawsze będzie miał zastosowanie wprost, jednakże w badanej sprawie będzie miał zastosowanie, gdyż w następstwie skutecznego zakwestionowania tytułu prawnego pozwanych do używania lokalu, tytuł prawny innych osób również niejako automatycznie zostanie zniweczony, a mimo to nie występują one w procesie w charakterze pozwanych i nie będą poddane ocenie choćby z punktu widzenia zastosowania art. 14 ustawy.</p> <p>W tym stanie rzeczy, wobec nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Rejonowy, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania, wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 4)">art. 386 § 4 k.p.c.</a> </p> <p>Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy prawidłowo ustali krąg osób, zajmujących przedmiotowy lokal i wezwie ich do udziału w sprawie w charakterze pozwanych na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 15;art. 15 ust. 1)">art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów</a>, ustali wysokość miesięcznego czynszu poprzedzającego wypowiedzenie umowy, oceni skuteczność wypowiedzenia umowy najmu w aspekcie podmiotowym jak i przedmiotowym, oceni sytuację życiową, materialną, zdrowotną pozwanych w świetle art. 14 ustawy powoływanej ustawy, przy czym zwróci uwagę, że wyłączenie zawarte w art. 14 ust. 7 ustawy nie znajduje zastosowania do umów o używanie lokali mieszkalnych zawartych przed 1.1.2005 r., tj. przed dniem wejścia w życie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20042812783" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 2004 r. Nr 281, poz. 2783 ()">ustawy z 17.12.2004 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz o zmianie niektórych ustaw</a> (Dz.U. Nr 281, poz. 2783 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1.1.2005 r., a która dodała art. 14 ust. 7. Wynika to wprost z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 4)">art. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów</a>. Oznacza to, że w stosunku do osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego (lokalu stanowiącego własność osoby fizycznej, jak w niniejszej sprawie), ale umowa uprawniająca je do używania tego lokalu została zawarta przed 1.1.2005 r., sąd nie może orzec o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego, o ile osoby te spełniają przesłanki określone w art. 14 ust. 4 ustawy i nie zachodzą inne wyłączenia.</p> </div>