III SA/Gd 613/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatrzymania prawa jazdy uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 25 maja 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 129 § 2 i art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie przez W. P. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 23 grudnia 2015 r. nr [...] w sprawie zatrzymania prawa jazdy kategorii B, nr [...] (nr druku [...]), wydanego dnia 16 sierpnia 2005 r. przez Prezydenta Miasta. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Ustalono, że decyzja została odebrana w dniu 5 stycznia 2016 r. w trybie art. 43 k.p.a. (została doręczona dorosłemu domownikowi). Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem w dniu 19 stycznia 2016 r. Strona odwołanie (zatytułowane "zażalenie") złożyła w dniu 20 lutego 2017 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący był pouczony o prawie i terminie do złożenia odwołania. Postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy zostało wszczęte i toczyło się przed pozbawieniem wolności strony, tj. przed datą 13 listopada 2015 r. O toczącym się postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy W. P. był informowany. Korespondencja była wysyłana, na adres podany przez stronę postępowania we wniosku, o wydanie prawa jazdy z dnia 1 marca 2013 r. W trakcie toczącego się postępowania strona była pouczona o treści art. 41 k.p.a. - obowiązku powiadomienia organu o każdej zmianie adresu. W aktach sprawy administracyjnej brak było jakiejkolwiek informacji o zmianie miejsca zamieszkania odwołującego. Korespondencja kierowana na wskazany przez stronę adres była doręczana. Dalej wyjaśniono, że organ I instancji dokonując ustalenia miejsca zamieszkania strony postępowania oparł się na informacjach zawartych we wniosku Prokuratury Rejonowej z dnia 31 października 2014 r. w sprawie skierowania W. P. na badania lekarskie oraz informacjach, jakie podała sama strona postępowania. Doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło do rąk dorosłego domownika. Dlatego też organ I instancji nie miał podstaw do tego, by stwierdzić, że adres którym się posługuje przy doręczaniu korespondencji nie odpowiada stanowi faktycznemu, tym bardziej, że strona nie informowała organu o żadnych jego zmianach, w tym również o pozbawieniu go wolności i przebywaniu w związku z tym w Areszcie Śledczym w G. W związku z tym organ stwierdził, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W. P. wniósł skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wyjaśnił, że nie został poinformowany o prawie i terminie do złożenia odwołania. Twierdził, że pisma był odbierane przez jego rodzinę pod starym adresem zamieszkania, z którą nie miał kontaktu. Zaskarżoną decyzję otrzymał w dniu 13 lutego 2017 r. podał, że nie mógł poinformować organu o zmianie adresu, ponieważ był osobą bezdomną, nieposiadającą stałego adresu zamieszkania. Dlatego - w jego ocenie – organ winien był przywrócić mu termin do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako - "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Złożona w niniejszej sprawie skarga na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatrzymania prawo jazdy została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku skarg na wyżej wymienione postanowienia w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie, mieszczące się w katalogu postanowień, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej w skrócie - "SKO") stwierdzające uchybienie przez W. P. (dalej jako - "skarżący" lub "strona") terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 23 grudnia 2015 r. Skarga podlega uwzględnieniu. W ocenie bowiem Sądu orzekającego wydane postanowienie jest przedwczesne. Stosownie do art. 129 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej - "k.p.a.") odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2). Zaskarżone postanowienie wydano w oparciu o art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W fazie wstępnej każdego postępowania odwoławczego zadaniem organu odwoławczego jest ustalenie, czy odwołanie jest generalnie dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność i w rezultacie ostateczność decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Jak wskazano powyżej organ odwoławczy zobligowany jest do zbadania w fazie wstępnej postępowania odwoławczego czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Przyjmuje się przy tym, iż uchybienie terminu jest okolicznością w pełni obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybieniu terminu zgodnie z bezwzględnie obowiązującą normą prawną wyrażoną w art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy w żaden sposób od uznania organu odwoławczego. Przy czym badając odwołanie wnoszone przez stronę, pod kątem zachowania terminu do jego wniesienia, w razie jego uchybienia organ obowiązany jest wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., jednakże tylko wtedy, gdy przed jego wydaniem strona nie wniosła prośby o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 k.p.a. W sytuacji bowiem, gdy strona wnosi odwołanie po terminie oraz składa wniosek o jego przywrócenie, organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien rozpatrzyć ten wniosek i dokonać oceny kwestii zachowania terminu do złożenia odwołania, przyczyn uchybienia terminu i zasadności jego przywrócenia zgodnie z art. 58 i art. 59 k.p.a. W ocenie Sądu orzekającego, zgodzić się należy z poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wyłącza potrzebę wydania odrębnego postanowienia na podstawie 134 K.p.a., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odmowa przywrócenia terminu załatwia wszak nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale jednocześnie potwierdza, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, czyli rozstrzyga również o tym, co jest przedmiotem postanowienia z art. 134 k.p.a. Zatem wydanie postanowienia, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest niedopuszczalne, gdyby przed wstępnym rozpoznaniem odwołania strony, wpłynął również wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, obliguje organ do rozpatrzenia w pierwszej kolejności tego wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że poza sporem było, że skarżący od dnia 13 listopada 2015 r. pozbawiony jest wolności i przebywa w Areszcie Śledczym w G. Jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji z dnia 23 grudnia 2015 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawo jazdy kategorii B została doręczona w dniu 5 stycznia 2016 r. w trybie doręczenia zastępczego (art. 43 k.p.a.), natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 20 lutego 2017 r. Czynności te były więc dokonywane w okresie pozbawienia wolności skarżącego. W aktach administracyjnych sprawy, oprócz odwołania, znajduje się również pismo skarżącego z dnia 8 kwietnia 2017 r. skierowane do SKO (vide: - k.10). W piśmie tym skarżący m.in. podnosi, że decyzja została wysłana do rodziny, z którą nie utrzymuje kontaktu od 2015 r., zaś od listopada 2015 r. przebywa zaś w Areszcie Śledczym w G. Ponadto, co ważne, skarżący zwraca się także do organu, o wskazanie (pouczenie) jakie czynności powinien podjąć w sprawie - "o pokierowanie mnie" do jakiego, Sądu oddać sprawę, w której jest mnóstwo niedopatrzeń ze strony UM w G. Do treści ww. skarżącego pisma SKO nie odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, choć pismo to zostało przywołane na wstępie rozważań. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, a także treść ww. pisma, organ odwoławczy powinien rozważyć, czy ww. pismo nie stanowi prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu orzekającego mimo, że skarżący nie sformułował w nim jednoznacznie takiego wniosku, to mając na uwadze przywołane w nim okoliczności w powiązaniu z dyrektywami wypływającymi z art. 7 i art. 9 k.p.a., powodują, że organ odwoławczy powinien odnieść się do niego, dokonując wnikliwej analizy jego treści. Tym bardziej, że we wniesionej skardze, skarżący powołując się na zaistniałe w sprawie okoliczności wywodzi, że w takim przypadku powinno się mu przywrócić termin do wniesienia odwołania. W przypadku zaś powzięcia wątpliwości w tym zakresie, organ odwoławczy może zwrócić się do skarżącego o wyjaśnienie i sprecyzowanie charakteru złożonego przez niego pisma, jak i zawartego w nim sformułowania - "o pokierowanie mnie", zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 7 k.p.a. Ogólne zasady postępowania administracyjnego, wyrażone w art. 7, 8 i 9 k.p.a., czyli zasady uwzględniania słusznego interesu obywatela przy załatwianiu sprawy, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz czuwania nad tym, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, powinny zostać w tym postępowaniu zrealizowane. Zasady te zapobiegają automatyzmowi w stosowaniu przepisów postępowania, który mógłby w wielu szczególnych przypadkach prowadzić do pokrzywdzenia strony. Niezależnie od powyższego należy znaczyć, że mimo stwierdzenia przez organ odwoławczy, że w trakcie toczącego się postępowania strona była pouczona o treści art. 41 k.p.a., tj. o obowiązku powiadomienia organu o każdej zmianie adresu, to organ nie wskazał kiedy w jego ocenie, takie skuteczne pouczenie zostało dokonane. Nie może bowiem ujść uwadze, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy wraz z informacją o treści art. 41 § 1 k.p.a., nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenia zastępczego). Przy czym jak wynika z adnotacji na potwierdzeniu odbioru z dnia 8 maja 2015 r. przesyłka w placówce pocztowej nie zostanie została wydana adresatowi - skarżącemu. Na potwierdzeniu odbioru zostało zaznaczone doręczenie pełnomocnikowi ale bez danych tej osoby (imienia i nazwiska), jednocześnie zaś przy nieczytelnej parafie - złożonej przez osobę odbierającą przesyłkę - znajduje się dodatkowa nieczytelna i niezrozumiała w tej sytuacjo adnotacja - "współ...", co poddaje to pod wątpliwość skuteczność dokonanego doręczenia. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1481 ze zm.) przesyłka, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce pocztowej. Skoro przesyłka zawierająca pouczenie została awizowana, to dla oceny skuteczności doręczenia tej korespondencji niezbędne jest ustalenie, czy rzeczywiście została ona odebrana w placówce pocztowej przez pełnomocnika adresata. Tylko bowiem w takim przypadku będzie można uznać, że doszło do skutecznego pouczenia skarżącego. Zasady i procedury odnoszące się do doręczania zastępczego muszą być ściśle przestrzegane. Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy naruszył powyżej wskazane przepisy k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym, jak już podniesiono na wstępie rozważań zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wskazania dotyczące dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.