I C 404/19

<p>Sygnatura akt I C 404/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <span class="anon-block"> (...)</span>, dnia 20 grudnia 2019 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi I Wydział Cywilny w następującym składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Przewodnicząca: Sędzia Joanna Zawiślak-Jach</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: sek. sąd. Natalia Jarzyna</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. w Łodzi</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na rozprawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z powództwa <span class="anon-block">W. M.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko <span class="anon-block">J. L. (1)</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala powództwo; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od <span class="anon-block">W. M.</span> na rzecz <span class="anon-block">J. L. (1)</span> kwotę 917 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. </strong> </p> <p>Sygn. akt I C 404/19</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Pozwem z dnia 8 października 2018 r. powód <span class="anon-block">W. M.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanej <span class="anon-block">J. L. (1)</span> kwoty 4.300 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2017 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powód wyjaśnił, iż dochodzone roszczenie wynika z weksla własnego zupełnego wystawionego przez pozwaną. <em> <!-- -->(pozew- k. 2-3v)</em> </p> <p>Na mocy zarządzenia z dnia 28 stycznia 2019 r. stwierdzono brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i upominawczym.</p> <p> <em> <!-- -->(zarządzenie k. 10)</em> </p> <p>W odpowiedzi na pozew pozwana nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie w całości. Pozwana podniosła zarzut braku legitymacji wekslowej powoda, uzupełnienia wystawionego weksla w sposób niezgodny z umową pożyczki i deklaracją wekslową. Nadto pozwana twierdziła, iż roszczenie pozawekslowe stanowiące podstawę wystawienia weksla <em> <!-- -->in blanco</em> wygasło, brak udowodnienia stosunku podstawowego, wypełnienie weksla przez osobę nieuprawnioną oraz przedawnienie roszczenia.</p> <p> <em> <!-- -->(odpowiedź na pozew k. 18-21)</em> </p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:</em> </strong> </p> <p>Pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r. powód wezwał pozwaną do wykupienia weksla własnego.</p> <p> <em> <!-- -->(pismo- k. 7)</em> </p> <p>W latach 90 ubiegłego wieku powódka poręczyła na rzecz <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> tytułem udzielenia pożyczki przez <span class="anon-block"> bank (...)</span>. Jedynym wekslem wystawionym przez pozwaną był weksel na rzecz <span class="anon-block"> (...) Banku (...) S.A.</span> </p> <p> <em> <!-- -->(zeznania <span class="anon-block">J. L.</span> k. 33-34, zeznania pozwanej k. 34)</em> </p> <p>Pozwana podjęła próbę skontaktowania się z powodem celem uzyskania od niego wyjaśnień dotyczących kierowanych wobec niej roszczeń, jednakże nie zastała powoda pod wskazanym w tej sprawie adresem. Ostatecznie pozwana uzyskała wiedzę, iż powód <span class="anon-block">W. M.</span> się wyprowadził i nie zamieszkuje pod wskazanym adresem.</p> <p> <em> <!-- -->(zeznania pozwanej k. 34)</em> </p> <p>Pomimo, że pozwana w zarzutach odwołała się do treści stosunku podstawowego, powód nie złożył dowodów potwierdzających istnienie stosunku podstawowego.</p> <p>Pozwana wskazywała, iż jej charakterem pisma zostały napisane jej dane osobowe i adresowe i słowo ,,bez protestu”, pozostała część weksla została nakreślona innym charakterem pisma. Oznacza to, iż strona powodowa przedłożyła weksel in blanco, a nie weksel zupełny własny. Powód nie przedłożył w poczet materiału dowodów wskazujących na zawarcie stosunku zobowiązaniowego podstawowego, jak również dokumentu będącego deklaracją wekslową.</p> <p>Wyklucza to jednocześnie możliwość ustalenia, że uzupełnienie dokumentu wekslowego przez powoda poprzez wskazanie w nim wysokości świadczenia (4.300 zł) oraz daty płatności (dzień 31 grudnia 2016 r.) było zgodne z deklaracją wekslową i jakimkolwiek ważnym i skutecznym zobowiązaniem zaciągniętym przez pozwaną.</p> <p>Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na pozytywną weryfikację twierdzenia powoda, zgodnie z którym pozwana w dniu 6 lipca 1996 r. wystawiła weksel własny zupełny a nie in blanco <em> <!-- -->(k. 4).</em> </p> <p>Niezależnie od tego, jeżeli powód twierdzi, iż pozwana podpisała weksel już wypełniony (a więc weksel zupełny, niebędący wekslem <em> <!-- -->in blanco</em>) to nie wyjaśnił chociażby skąd bierze się widoczna różnica charakterów pisma naniesionego na blankiet wekslowy, ani dlaczego jako datę płatności podano datę bardzo odległą (31 grudnia 2016 r.).</p> <p> <strong> <!-- --> <em> <!-- -->Sąd Rejonowy zważył, co następuje:</em> </strong> </p> <p>Podstawą dochodzonego roszczenia był weksel własny, przedstawiony przez powoda jako zupełny, natomiast zdaniem Sądu w oparciu o materiał dowodowy – co najwyżej <em> <!-- -->in blanco, </em>następnie uzupełniony przez jego posiadacza<em> <!-- -->. </em>Brak jest bowiem dostatecznych podstaw do uznania, że weksel jako zupełny został wystawiony przez pozwaną, a jeżeli był wystawiony <em> <!-- -->in blanco</em> – czego nie wyklucza pozwana - czy mógł być następnie uzupełniony przez jego posiadacza, niezależnie, czy był to rzekomy kontrahent pozwanej, czy też nabywca wierzytelności. Świadczą o tym widoczne już na pierwszy rzut oka różnice w charakterze pisma w zakresie podpisu i danych adresowych pozwanej a pozostałą treścią dokumentu wekslowego.</p> <p>Jest to istotne o tyle, że weksel własny <em> <!-- -->in blanco </em>cechuje się ograniczoną obiegowością (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 10)">art. 10</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 103)">art. 103 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe</a> - t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 160). Oznacza to również, iż pozwana nie była ograniczona co do możliwości korzystania z poszczególnych zarzutów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 17)">art. 17</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 103)">art. 103 ustawy Prawo wekslowe</a>).</p> <p>Przeniesienie sporu na płaszczyznę stosunku podstawowego nakazuje ustalić, czy tego rodzaju stosunek istniał pomiędzy stronami (lub ich poprzednikami prawnymi), a jeżeli tak – czy weksel został uzupełniony prawidłowo, co wymaga zbadania porozumienia wekslowego, a więc w praktyce najczęściej pisemnej deklaracji wekslowej.</p> <p>Nakaz badania stosunku podstawowego, zabezpieczonego przez weksel wynika z charakteru art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE. L Nr 95, str. 29). Stosownie do przywołanego przepisu, zarówno w interesie konsumentów, jak i konkurentów państwa członkowskie zapewnią stosowne i skuteczne środki mające na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami. Wydanie wyroku o charakterze zasądzającym w oparciu o weksel własny, który stanowi gwarancję wierzytelności powstałej z umowy zawartej pomiędzy podmiotem profesjonalnym, a konsumentem, w sytuacji gdy Sąd nie jest w stanie zbadać potencjalnie nieuczciwego charakteru stosunku zobowiązaniowego poza wekslowego – jest niedopuszczalne <em> <!-- -->(zob. Wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej -druga izba z dnia 13 września 2018 r. C-176/17 wraz ze wskazaną tam argumentacją</em>).</p> <p>W realiach przedmiotowej sprawy, powód nie wykazał, jaki stosunek podstawowy miał zostać zabezpieczony zobowiązaniem wekslowym, nie jest znana również treść porozumienia wekslowego mającego upoważniać kontrahenta do wypełnienia weksla.</p> <p>Stąd też uzasadnione wątpliwości budzi fakt istnienia należności wynikającej z zobowiązania wekslowego.</p> <p>Niezależnie od powyższego, nawet gdyby uznać, że roszczenie było jednak usprawiedliwione co do zasady, to na przeszkodzie jego uwzględnieniu stoi jego przedawnienie.</p> <p>Wobec dopuszczalności powoływania się przez pozwaną na przedawnienie roszczenia ze stosunku podstawowego, Sąd zbadał ten zarzut, zarówno z punktu widzenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 117;art. 118)">art. 117 i art. 118 k.c.</a> (termin przedawnienia wynoszący 3 lata w przypadku roszczeń związanych z działalnością gospodarczą), jak i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 70)">art. 70</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 103)">art. 103 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe</a> (Dz.U. z 2016 r. poz. 160). Stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 70)">art. 70 Prawa wekslowego</a>, roszczenia wekslowe przeciw akceptantowi ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech, licząc od dnia płatności wekslu. Trzyletni termin przedawnienia z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19360370282" title="Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe - Dz. U. z 1936 r. Nr 37, poz. 282 (art. 70;art. 70 ust. 1)">art. 70 ust. 1</a> dotyczy roszczeń skierowanych przeciw wystawcy weksla własnego (w tym akceptantom) i jego poręczycielom.</p> <p>W przedmiotowej sprawie termin płatności weksla własnego przypadał w dniu 31 grudnia 2016 r. tj. po 20 latach od jego wystawienia w dniu 6 lipca 1996 r. Mając na uwadze zasadę swobodnej i wszechstronnej oceny dowodów, trudno zgodzić się z twierdzeniem, jakoby zobowiązanie istniejące już w 1996 r. miało zostać zrealizowane w tak odległym okresie.</p> <p>Zgodnie z regułami <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 65;art. 65 § 1)">art. 65 § 1 k.c.</a> oświadczenie woli należy tłumaczyć tak, jak tego ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, wymagają zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W powyższej sprawie nie sposób uznać, iż strony, zawierając porozumienie wekslowe, w sposób dorozumiany miały na myśli zupełnie atypowe postanowienie upoważniające remitenta do wskazania dowolnego terminu płatności oraz upoważniające go do uzupełnienia weksla w każdym czasie. Wskutek takiego postanowienia zobowiązanie z umowy, podlegające jak należy domniemywać biorąc pod uwagę status stron (powód co sądowi wiadomo z urzędu zajmuje się windykacją zaciągniętych pożyczek i kredytów, udzielanych bądź to w ramach własnej działalności bądź jako nabywca wierzytelności, pozwana zaś jest osoba fizyczną) 3-letniemu terminowi przedawnienia, stałoby się de facto zobowiązaniem bezterminowym, niepodlegającym przedawnieniu. Remitent byłby bowiem upoważniony do uzupełnienia go w każdym czasie, w tym po przedawnieniu roszczenia ze stosunku podstawowego, a także wpisania dowolnej daty płatności. To ocenić należało by jako niedopuszczalne, gdyż mające na celu obejście prawa, w tym w szczególności przepisów o przedawnieniu.</p> <p>Powód pozostając obciążonym ciężarem dowodzenia (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 232)">art. 232 k.p.c.</a>) nie wykazał zarówno faktu istnienia stosunku podstawowego, jak i prawidłowości wypełnienia weksla. Nie sposób było zatem zweryfikować zagadnienia, czy w ogóle zaktualizowało się uprawnienie remitenta do wypełnienia dokumentu wekslowego.</p> <p>Mając na uwadze powyższe, powództwo zostało oddalone jako nieudowodnione.</p> <p>O kosztach procesu orzeczono na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3;art. 99)">art. 98 § 1 i 3 i art. 99 k.p.c.</a> w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Na koszty procesu po stronie pozwanej złożyły się koszty zastępstwa procesowego (917 zł).</p> </div>