II OZ 67/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia małoletniego B. G., działającego przez przedstawiciela ustawowego H. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Po 339/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi małoletniego B. G., działającego przez przedstawiciela ustawowego H. G. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 31 marca 2022 r. nr SO-VII.621.1.122.2021.2 w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Po 339/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi małoletniego B. G., działającego przez przedstawiciela ustawowego H. G. (dalej "skarżący") na decyzję Wojewody Wielkopolskiego (dalej "Wojewoda") z dnia 31 marca 2022 r. w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 22 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 339/22 WSA w Poznaniu odrzucił skargę w przedmiotowej sprawie z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w postaci jej podpisania, złożenia dwóch odpisów skargi, a także podania numeru PESEL. W dniu 11 sierpnia 2022 r. (data nadania pocztowego) H. G., działając jako przedstawiciel małoletniego B. G., wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, "w związku z nieodebraniem awizo, które uległo zaginięciu". Ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu w piśmie procesowym z dnia 6 października 2022 r. podtrzymał stanowisko reprezentowanej strony i wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd zaznaczył, że przesyłka zawierająca wezwanie została prawidłowo dwukrotnie awizowana, a doręczenie wezwania zostało dokonane w dniu 6 czerwca 2022 r., w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał zatem z dniem 13 czerwca 2022 r. Braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Sąd podkreślił, że twierdzenia strony co do domniemanego faktu usuwania (zabierania) przez osobę trzecią zawiadomień pocztowych pozostawianych na posesji pod adresem [...] nie zostały poparte dokumentami, które wskazywałyby na należyte uprawdopodobnienie podnoszonych okoliczności. Strona nie wykazała na dzień złożenia wniosku o przywrócenie terminu, że skutecznie zareklamowała nieprawidłowości przy doręczaniu przesyłek przez Pocztę Polską. Dołączony do pisma procesowego z dnia 14 listopada 2022 r. odpis wystąpienia do Poczty Polskiej pochodzi dopiero z 20 października 2022 r. i zawiera on ogólnikowe uwagi, które nie dotyczą prawidłowości działania Poczty Polskiej, lecz domniemanych czynów osób trzecich (usuwanie awizo), których skutkiem był brak wiedzy po stronie skarżącej o pozostawianiu zawiadomień pocztowych dotyczących odbioru korespondencji urzędowej. Brak jest informacji o wyniku konkretnego postępowania reklamacyjnego, dotyczącego wykonania usługi pocztowej dotyczącej doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Po drugie, w tym konkretnym przypadku, jaki zachodzi w niniejszej sprawie, według danych umieszczonych na niepodjętej przesyłce, zawiadomienie pocztowe zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej, a nie na drzwiach adresata, czy też "w bramie", jak to wskazano w piśmie skierowanym do placówki pocztowej w K. W takich warunkach Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała, iż do uchybienia terminu doszło wyłącznie z przyczyn niezależnych od strony, tj. że nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w wyniku niemożliwych do przezwyciężenia, niezawinionych okoliczności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 86 § 1 p.p.s.a poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona druga z wskazanych w ww. przepisie przesłanek tj. brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, pomimo, iż skarżący wykazał brak winy w uchybieniu terminu do uzupełniania braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2021 r., sygn. akt II GZ 392/20, LEX nr 3161759). Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie NSA z 22 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 418/12, LEX nr 1405321). W niniejszej sprawie strona skarżąca braku swojej winy upatruje w działaniu Poczty Polskiej, a być może również osób trzecich, które sprawiają, że strona nie otrzymuje stosownego awizo o przesyłkach. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że domniemanie, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a. ma charakter domniemania usuwalnego, a to oznacza, że może zostać obalone przeciwdowodem. W tym celu strona winna w szczególności wykazać, że kwestionowane pismo nie zostało jej doręczone w trybie zwykłym (do rąk własnych) ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Obalenie domniemania nie neguje dokonania doręczenia, lecz prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 p.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu, a zatem będzie dysponował np. argumentem w postaci zgłoszenia nieprawidłowo zabezpieczonej skrzynki pocztowej czy reklamacji usług pocztowych. W orzecznictwie wskazuje się, że w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić samo oświadczenie strony o braku awizo (zob. m.in. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11; CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie to właśnie na oświadczeniu strony opiera się cała argumentacja zażalenia. Strona nie wie co dzieje się z zawiadomieniami i wskazuje, że od stycznia 2022 do października 2022 r. trwa stan, w którym "ktoś złośliwie zabiera z bramy awizo, przez co nie odbieramy listów na czas i komplikują nam się sprawy urzędowe". Skoro strona wie, że we wskazanym wyżej okresie wystąpił problem z doręczeniem przesyłek to powinna zabezpieczyć się na taką okoliczność np. montaż skrzynki odbiorczej, która uniemożliwia swobodne "zabieranie" zawiadomień. Wskazany byłby również kontakt z Sądem co do toku postępowania i składanie reklamacji potwierdzających ewentualny brak stosownego zawiadomienia. Samo przeświadczenie strony o tym, że nie otrzymuje powiadomień na skutek działania osób trzecich nie jest wystarczającym "uprawdopodobnieniem" o jakim mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Dodatkowo okres w jakim występują domniemane problemy z doręczeniem świadczy raczej o braku działań po stronie skarżącego w podjęciu działań zaradczych. Argumentacja strony nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu, gdyż dodatkowo mogłoby to stanowić pewien punkt odniesienia dla podobnych spraw gdzie strony powołują się na prosty fakt zaginięcia awizo, który ma nieznaną przyczynę. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zatem przychylić się podniesionych przez skarżącego zarzutów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.