I C 96/19
Суди загальної юрисдикції2019-12-20
Номер справи
I C 96/19
Дата рішення
2019-12-20
Тип
SENTENCE
Судді
Urszula Minga-Głuszcz (PRESIDING_JUDGE)
Текст рішення
<p>Sygn. akt I C 96/19</p>
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
<p>Dnia 20 grudnia 2019r.</p>
<p>Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku I Wydział Cywilny</p>
<p>w składzie :</p>
<p>Przewodniczący : SSR Urszula Minga-Głuszcz</p>
<p>Protokolant : Justyna Przełomiec</p>
<p>po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2019 r. w Gdańsku</p>
<p>na rozprawie</p>
<p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">E. P.</span>
</p>
<p>przeciwko <span class="anon-block">S. S. (1)</span>
</p>
<p>z udziałem interwenienta ubocznego <span class="anon-block">Gminy M.</span> <span class="anon-block">G.</span>
</p>
<p>o eksmisję</p>
<p>I.
nakazuje pozwanemu <span class="anon-block">S. S. (1)</span> aby opuścił i opróżnił <span class="anon-block">lokal mieszkalny nr (...)</span> położony w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami prawa jego reprezentującymi i wydał go powódce;</p>
<p>II.
nakazuje pozwanemu <span class="anon-block">S. S. (1)</span> aby opuścił i opróżnił lokal niemieszkalny stanowiący odrębną własność (garaż) w <span class="anon-block">G.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, dla którego Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi <span class="anon-block">księgę wieczystą (...)</span> wraz ze wszystkimi rzeczami prawa jego reprezentującymi i wydał go powódce;</p>
<p>III.
ustala, iż pozwanemu <span class="anon-block">S. S. (1)</span> przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego;</p>
<p>IV.
nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu jak w punkcie 1 wyroku do czasu złożenia przez <span class="anon-block">Gminę M.</span> <span class="anon-block">G.</span> oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego;</p>
<p>V.
zasądza od pozwanego <span class="anon-block">S. S. (1)</span> na rzecz powódki <span class="anon-block">E. P.</span> kwotę 640 zł (sześćset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.</p>
<p>Sygn. akt I C 96/19</p>
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
<p>Powódka <span class="anon-block">E. P.</span> (poprzednio <span class="anon-block">S.</span>) wniosła o nakazanie pozwanemu <span class="anon-block">S. S. (1)</span> opuszczenia, opróżnienia i wydania jej <span class="anon-block">lokalu mieszkalnego nr (...)</span> położonego przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> (KW nr <span class="anon-block"> (...)</span>) oraz lokalu niemieszkalnego (garażu) położonego przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> (KW nr <span class="anon-block"> (...)</span>) oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.</p>
<p>W uzasadnieniu podniosła, że jest właścicielem obu powyższych nieruchomości, które nabyła na podstawie umowy o podział majątku wspólnego z dnia 17 sierpnia 2018 r. <span class="anon-block"> (...)</span> te od 2000 r. są natomiast zajmowane przez pozwanego, które nie chce ich wydać powódce. Podniosła też, że pozwany jest współwłaścicielem w ¾ części nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, w której mógłby zamieszkać, a także że planuje ona powrót z <span class="anon-block">(...)</span> do Polski, zaś zajmowanie nieruchomości przez pozwanego stwarza ryzyko, że nie będzie miała gdzie mieszkać.</p>
<p>Pozwany <span class="anon-block">S. S. (1)</span> wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.</p>
<p>Pozwany przyznał, że powódka na podstawie umowy o podział majątku wspólnego zawartej ze swoim byłym mężem a jego synem <span class="anon-block">T. S.</span> nabyła własność lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> wraz z przynależnym garażem przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Zarzucił jednak, że roszczenie powódki narusza zasady współżycia społecznego. W 2000 r. uzgodniono bowiem, że powódka i jej mąż zamieszkają w większym lokalu pozwanego i jego żony przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, zaś pozwany z żoną przeprowadzą się do mniejszego lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> zakupionego wówczas przez powódkę i jej męża. Pozwany podniósł również, że jego syn zgodził się na umowny podział majątku z powódką i przekazanie jej swojego udziału w prawie własności lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, ponieważ powódka zapewniała go, że pozwany będzie mógł mieszkać w tym lokalu do śmierci, podczas gdy następnie zaczęła kierować przeciwko niemu wezwania do opuszczenia lokalu. Pozwany zarzucił też, że ma 82 lata, jest schorowany, od 2003 r. posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności o charakterze trwałym, ma problemy z kręgosłupem ograniczające poruszenie się, a w czerwcu 2012 r. przeszedł udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu, czego następstwem jest niedowład połowiczny lewostronny oraz ataksja kończyn dolnych. Ponadto niniejsza sprawa negatywnie odbija się również na jego stanie psychicznym. Pozwanym podniósł też, że nie ma innego lokalu, w którym mógłby zamieszkać, ponieważ w dniu 17 marca 2019 r. darował synowi <span class="anon-block">T. S.</span> udział wynoszący ¾ prawa własności lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, a także że nie posiada środków na wynajem lokalu w <span class="anon-block">T.</span>.</p>
<p>
<span class="anon-block">Gmina M.</span> <span class="anon-block">G.</span> zgłosiła interwencję uboczną po stronie powódki.</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</strong>
</p>
<p>Od dnia 31 grudnia 1987 r. <span class="anon-block">E. P.</span> pozostawała w związku małżeńskim z <span class="anon-block">T. S.</span> - synem <span class="anon-block">S. S. (1)</span> i <span class="anon-block">A. S.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(bezsporne, nadto dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa – k. 113; zeznania świadka <span class="anon-block">T. S.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 139-140 i 142; zeznania powódki <span class="anon-block">E. P.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 9 kwietnia 2019 r. i 12 listopada 2019 r., k. 56-59, 126-127 i 130)</em>
</p>
<p>W latach 1987-1998 <span class="anon-block">E. P.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> mieszkali ze <span class="anon-block">S. S. (1)</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> należącym do <span class="anon-block">S.</span> i <span class="anon-block">A. S.</span>. Następnie <span class="anon-block">E. P.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> razem z dziećmi wyprowadzili się do wynajętego mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, a w 2000 r. nabyli lokal przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> wraz z przynależnym do niego garażem przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>.</p>
<p>Po nabyciu tego lokalu uzgodniono, że <span class="anon-block">E. P.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> zamieszkają z dziećmi w większym i lepiej położonym mieszkaniu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, a <span class="anon-block">S. S. (1)</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> przeprowadzą się do lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: odpis <span class="anon-block">księgi wieczystej nr (...)</span> – k. 11-20; zeznania świadka <span class="anon-block">T. S.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 139-140 i 142; zeznania powódki <span class="anon-block">E. P.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 9 kwietnia 2019 r. i 12 listopada 2019 r., k. 56-59, 126-127 i 130; zeznania pozwanego <span class="anon-block">S. S. (1)</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 140-142)</em>
</p>
<p>W 2012 r. zmarła <span class="anon-block">A. S.</span>, a w 2014 r. <span class="anon-block">E. P.</span> przeprowadziła się do <span class="anon-block">(...)</span>, do której wcześniej wyemigrował jej mąż <span class="anon-block">T. S.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: zeznania powódki <span class="anon-block">E. P.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 9 kwietnia 2019 r. i 12 listopada 2019 r., k. 56-59, 126-127 i 130)</em>
</p>
<p>W dniu 17 sierpnia 2018 r. <span class="anon-block">E. P.</span> zawarła z <span class="anon-block">T. S.</span> umowę o podział majątku wspólnego, na podstawie której nabyła prawo własności lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> wraz z przynależnym do niego garażem przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(bezsporne)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">E. P.</span> zamierza wrócić z <span class="anon-block">(...)</span> i ponownie zamieszkać w Polsce, gdzie mieszka jej córka z rodziną oraz matka. Ponadto, ma ona problemy z kręgosłupem i jest po chorobie nowotworowej, dlatego chce kontynuować w Polsce leczenie. W związku z tym <span class="anon-block">E. P.</span> telefonicznie rozmawiała ze <span class="anon-block">S. S. (1)</span> na temat opuszczenia przez niego lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> oraz przynależnego do niego garażu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>.</p>
<p>Pismami z dnia 2 października i 5 grudnia 2018 r., doręczonymi <span class="anon-block">S. S. (1)</span> w dniu 3 października i 11 grudnia 2018 r., <span class="anon-block">E. P.</span> wezwała <span class="anon-block">S. S. (1)</span> do dobrowolnego opuszczenia i opróżnienia lokalu położonego przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> oraz przynależnego do niego garażu.</p>
<p>W styczniu i kwietniu 2019 r. <span class="anon-block">E. P.</span> ponownie bezskutecznie wezwała <span class="anon-block">S. S. (1)</span> do dobrowolnego wydania obu nieruchomości.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(bezsporne, nadto dowód: pisma z 2 października i 5 grudnia 2018 r. wraz z potwierdzeniami nadania i odbioru – k. 21-24; zeznania powódki <span class="anon-block">E. P.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 9 kwietnia 2019 r. i 12 listopada 2019 r., k. 56-59, 126-127 i 130; zeznania pozwanego <span class="anon-block">S. S. (1)</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 140-142)</em>
</p>
<p>Po zawarciu umowy o podział majątku <span class="anon-block">E. P.</span> wystąpiła z pozwem o rozwód przeciwko <span class="anon-block">T. S.</span>.</p>
<p>Wyrokiem Sadu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2019 r., prawomocnym z dniem 15 marca 2019 r., związek małżeński <span class="anon-block">E. P.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> został rozwiązany.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa – k. 113; zeznania powódki <span class="anon-block">E. P.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 9 kwietnia 2019 r. i 12 listopada 2019 r., k. 56-59, 126-127 i 130)</em>
</p>
<p>
<span class="anon-block">S. S. (1)</span> ma 84 lata i utrzymuje się z emerytury w kwocie około 2.300 zł. Od 10 grudnia 2003 r. jest osobą niepełnosprawną w umiarkowanym stopniu. W czerwcu 2012 r. przeszedł niedokrwienny udar prawej półkuli mózgu, którego skutkiem był niedowład połowiczy lewostronny i ataksja kończyn dolnych. Choruje on na nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy i przerost gruczołu krokowego. <span class="anon-block">S. S. (1)</span> ma również problemy z kręgosłupem oraz przeszedł zabiegi usunięcia zaćmy i guza wątroby.</p>
<p>
<span class="anon-block">S. S. (1)</span> mieszka samodzielnie w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Na bieżąco reguluje wszystkie opłaty związane z korzystaniem z tego lokalu. Nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej. Jest samodzielny i okresowo korzysta z pomocy syna. <span class="anon-block">S. S. (1)</span> nie ma oszczędności.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: pismo <span class="anon-block">G.</span> Urzędu Pracy z 5 marca 2019 r. – k. 38; pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 6 marca 2019 r. – k. 40; pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z 7 marca 2019 r. – k. 43; pismo <span class="anon-block"> (...) Centrum (...)</span> z 8 marca 2019 r. – k. 44; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 21 stycznia 2004 r. – k. 84-94; dokumentacja medyczna – k. 85-94; zeznania świadka <span class="anon-block">T. S.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 139-140 i 142; zeznania powódki <span class="anon-block">E. P.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 9 kwietnia 2019 r. i 12 listopada 2019 r., k. 56-59, 126-127 i 130; zeznania pozwanego <span class="anon-block">S. S. (1)</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 140-142)</em>
</p>
<p>W dniu 15 marca 2019 r. <span class="anon-block">S. S. (1)</span> zawarł umowę darowizny z <span class="anon-block">T. S.</span>, na podstawie której darował synowi przysługujący mu udział w ¾ części prawa własności lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>.</p>
<p>Obecnie w lokalu tym mieszka wyłącznie <span class="anon-block">T. S.</span>.</p>
<p>
<span class="anon-block">S. S. (1)</span> nie ma tytułu prawnego do innej nieruchomości.</p>
<p>
<em>
<!-- -->(dowód: umowa darowizny z 15 marca 2019 r. – k. 79-83; zeznania świadka <span class="anon-block">T. S.</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 139-140 i 142; zeznania pozwanego <span class="anon-block">S. S. (1)</span> – protokół elektroniczny z rozprawy z 13 grudnia 2019 r., k. 140-142)</em>
</p>
<p>
<strong>
<!-- -->Sąd zważył, co następuje:</strong>
</p>
<p>W sprawie bezsporna była większość faktów istotnych dla jej rozstrzygnięcia, tj. że powódka jest obecnie właścicielem lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> wraz z przynależnym do niego garażem przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, pozwany od 2000 r. korzysta z nieruchomości powódki na mocy ustnego porozumienia zawartego między nią i jej mężem a pozwanym i jego żoną, a także że po zawarciu umowy o podział majątku między powódką i jej małżonkiem <span class="anon-block">E. P.</span> bezskutecznie wzywała <span class="anon-block">S. S. (1)</span> do opuszczenia i wydania spornych nieruchomości. Te okoliczności znalazły potwierdzenie w dowodach z dokumentów oraz zeznaniach świadka <span class="anon-block">T. S.</span> oraz powódki <span class="anon-block">E. P.</span> i pozwanego <span class="anon-block">S. S. (1)</span>.</p>
<p>Pozostałe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy Sąd ustalił na podstawie całego materiału dowodowego w postaci dokumentów (m.in. informacji dotyczących pozwanego udzielonych przez <span class="anon-block">G.</span> Urząd Pracy, <span class="anon-block"> (...) Centrum (...)</span>, Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie i Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dokumentację medyczną <span class="anon-block">S. S. (1)</span> i orzeczenie o stopniu jego niepełnosprawności) oraz zeznań świadka <span class="anon-block">T. S.</span> oraz powódki <span class="anon-block">E. P.</span> i pozwanego <span class="anon-block">S. S. (1)</span>. Powyższy materiał dowodowy Sąd uznał w całości za wiarygodny, z wyjątkiem części zeznań <span class="anon-block">T. S.</span>, w jakiej twierdził on, że podczas zawierania umowy o podział majątku wspólnego powódka zapewniła go, że pozwany będzie mógł mieszkać w lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> aż do śmierci. Oceniając zeznania <span class="anon-block">T. S.</span> należało mieć na uwadze, że świadek – jako syn pozwanego i były mąż powódki – miał interes w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść <span class="anon-block">S. S. (1)</span>, tym bardziej, że pozwany po 9 dniach od otrzymania odpisu pozwu (k. 36) darował <span class="anon-block">T. S.</span> swój udział wynoszący ¾ w prawie własności nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Ponadto, powódka <span class="anon-block">E. P.</span> zaprzeczyła zeznaniom świadka, aby podczas zawierania umowy o podział majątku wspólnego składała takie zapewnienie. Prawdziwość jej zeznań potwierdza fakt, że już w dniu 2 października 2018 r. (a więc półtora miesiąca po podziale majątku) skierowała do pozwanego pisemne wezwanie opuszczenia nieruchomości, a przed tą datą rozmawiała z nim telefonicznie na ten temat. Wiarygodne są przy tym zeznania pozwanej, że chciała uregulować kwestię mieszkania przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>, aby powrócić na stałe z <span class="anon-block">(...)</span>do Polski, gdzie mieszka jej córka z rodziną i matka, a także aby kontynuować tutaj leczenie. Wersja przedstawiona przez <span class="anon-block">T. S.</span> nie znalazła również potwierdzenia w jakimkolwiek innym dowodzie, zaś pozwany <span class="anon-block">S. S. (1)</span> zeznał, że osobiście nie słyszał, aby powódka pozwoliła mu mieszkać w jej lokalu do śmierci. Ponadto, jeśli rzeczywiście powódka składałby takie zapewnienie, to nie było przeszkód, aby <span class="anon-block">T. S.</span> zażądał od powódki ustanowienia nieodpłatnej służebności osobistej mieszkania na rzecz pozwanego skoro małżonkowie zawierali u notariusza umowę o podział majątku.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a> właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.</p>
<p>Rozważając tytuł prawny pozwanego do nieruchomości przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wraz z przynależnym garażem, należy na początku przypomnieć, że powyższe nieruchomości zostały nabyte przez powódkę i jej męża w 2000 r. w czasie trwania małżeństwa. <span class="anon-block">E. P.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> ustnie uzgodnili wówczas z pozwanym <span class="anon-block">S. S. (1)</span> i jego żoną <span class="anon-block">A. S.</span> (rodzicami <span class="anon-block">T. S.</span>), że powódka wraz z mężem i dziećmi zamieszka w większym i lepiej położonym lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, zaś pozwany i jego żona przeprowadzą się do lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> 4C5/5 w <span class="anon-block">G.</span>. Taki stan rzeczy trwał przez następnych kilkanaście lat, w czasie których zmarła <span class="anon-block">A. S.</span>, a <span class="anon-block">T. S.</span> i później także <span class="anon-block">E. P.</span> wyjechali do <span class="anon-block">(...)</span>. Uzgodnienie poczynione między małżonkami <span class="anon-block">E. P.</span> i <span class="anon-block">T. S.</span> a małżonkami <span class="anon-block">S. S. (1)</span> i <span class="anon-block">A. S.</span> należy więc traktować jako ustną wzajemną umowę użyczenia obu nieruchomości zawartą na czas nieoznaczony. W dniu 17 sierpnia 2018 r. powódka podpisała z mężem umowę o podziale majątku wspólnego, w ramach której nabyła własność lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> wraz z przynależnym garażem, po czym zarówno telefonicznie, jak i pisemnie, kilkukrotnie wezwała pozwanego do opuszczenia tych nieruchomości. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 365(1))">art. 365<sup>
<!-- -->1 </sup>k.c.</a> zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu. Wezwanie skierowane przez powódkę do pozwanego należało zatem potraktować jako jej oświadczenie o wypowiedzeniu ustnej umowy użyczenia. W doktrynie wskazuje się, że gdy przedmiotem użyczenia jest lokal mieszkalny, wskazówką do oceny okresu wypowiedzenia może być per analogiam <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 688)">art. 688 k.c.</a>, zgodnie z którym jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a czynsz jest płatny miesięcznie, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego (J. Gudowski [w:] G. Bieniek i in., Komentarz... Zobowiązania, t. 2, 2011, kom. do art. 715, nt 1). Pierwsze pisemne wezwanie do wydania nieruchomości zostało doręczone pozwanemu w dniu 3 października 2018 r. (k. 21-22). Wezwanie to należało zatem potraktować jako oświadczenie powódki o wypowiedzeniu umowy użyczenia lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> wraz z przynależnym garażem, co oznacza, że umowa ta została rozwiązana po upływie 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia liczonego na koniec miesiąca, czyli z dniem 31 stycznia 2019 r. W dacie orzekania, umowa użyczenia była zatem rozwiązana, dlatego pozwany nie dysponował skutecznym względem powódki uprawnieniem do korzystania z powyższych nieruchomości.</p>
<p>Sąd nie podzielił zarzutu pozwanego, iż roszczenie powódki jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obecnie w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się ostrożne i powściągliwe stosowanie w sporach windykacyjnych konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego. Przyjmuje się, że oddalenie powództwa windykacyjnego z powołaniem się na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> może mieć miejsce jedynie wyjątkowo. Wskazuje się, że wytoczenie powództwa windykacyjnego mogłoby zostać uznane za nadużycie prawa, gdyby w danych okolicznościach akcję sądową właściciela można uznać za działanie rażąco naganne z punktu widzenia powszechnie akceptowanych wartości, gdyż tylko w odniesieniu do tego rodzaju zachowań, mimo że stanowią realizacją prawa podmiotowego, można przyjąć, iż są one sprzeczne z zasadami współżycia (<span class="anon-block">M. F.</span>, <span class="anon-block">M. H.</span>; <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeks cywilny</a>. Komentarz. Tom II. Własność i inne <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawa rzeczowe</a>; LEX).</p>
<p>Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> i w konsekwencji skutkowałyby odmową zastosowania zagwarantowanej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ()">Konstytucji</a> ochrony prawa własności powódki. Jak wskazano wyżej, zebrany materiał dowodowy nie potwierdził, aby powódka przy zawieraniu umowy o podział majątku wspólnego złożyła mężowi zapewnienie, iż pozwany może zamieszkiwać w jej lokalu aż do śmierci. Ponadto, w orzecznictwie i doktrynie został ukształtowany pogląd, zgodnie z którym nie może korzystać z ochrony przewidzianej w tym przepisie, ten kto sam narusza zasady współżycia społecznego (tzw. zasada czystych rąk). W niniejszej sprawie natomiast, pozwany kilka miesięcy po otrzymaniu od powódki wezwań do opuszczenia nieruchomości i 9 dni po odebraniu odpisu pozwu, zbył przysługujący mu udział w ¾ prawa własności lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> na rzecz syna <span class="anon-block">T. S.</span>. Takie postępowanie jest całkowicie niezrozumiałe, ponieważ żaden racjonalnie myślący człowiek, a w szczególności osoba starsza, schorowana i częściowo samotna, w czasie prowadzenia przeciwko niej procesu o eksmisję, nie wyzbywa się jedynego prawa do przysługującego jej lokalu pozbawiając się tym samym miejsca zamieszkania na wypadek przegrania procesu o eksmisję. Nie bez znaczenia jest również fakt, że obdarowany <span class="anon-block">T. S.</span> jest jedynym dzieckiem <span class="anon-block">S. S. (1)</span>, dlatego tylko on byłby powołany do dziedziczenia po pozwanym i po jego śmierci nabyłby pozostały udział w prawie własności lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. Zachowania pozwanego nie można więc inaczej tłumaczyć jak tylko dążenie do uniemożliwienia powódce bądź opóźnienie skorzystania przez nią z jej prawa własności. Okoliczności sprawy wskazują więc, że postępowanie <span class="anon-block">S. S. (1)</span> było nieuczciwe, dlatego on sam nie może skutecznie podnosić, że roszczenie powódki jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.</p>
<p>Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że pozwany jest zobowiązany do opuszczenia i opróżnienia lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> oraz garażu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> oraz wydania ich powódce, o czym orzeczono w pkt I i II wyroku na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 222;art. 222 § 1)">art. 222 § 1 k.c.</a>
</p>
<p>W pkt III wyroku Sąd ustalił, że pozwanemu przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego.</p>
<p>Na początku należy wskazać, że w dniu 21 kwietnia 2019 r. wszedł w życie art. 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20062511844" title="Ustawa z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych - Dz. U. z 2006 r. Nr 251, poz. 1844 ()">ustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 ()">ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego</a> oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 756), mocą którego dokonano licznych zmian w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 ()">ustawie o ochronie praw lokatorów</a>. Zgodnie jednak z art. 19 ust. 1 ustawy nowelizacyjnej do postępowań o opróżnienie lokalu wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 2 niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W uzasadnieniu do projektu powyższej ustawy wskazano, że przepis ten dotyczy „postępowań sądowych o opróżnienie lokalu wszczętych, a niezakończonych orzeczeniem przed dniem wejścia w życie zmian w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 ()">ustawie o ochronie praw lokatorów</a>” (<span class="anon-block"> (...)</span> sejmowy nr <span class="anon-block"> (...)</span>).</p>
<p>W niniejszej sprawie pozew został wniesiony w dniu 17 stycznia 2019 r. (k. 25), a więc przed wspomnianą zmianą przepisów, co oznacza, że rozstrzygając w przedmiocie uprawnienia pozwanych do lokalu socjalnego należało zastosować przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 ()">ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego</a> oraz niektórych innych ustaw w brzmieniu sprzed dnia 21 kwietnia 2019 r.</p>
<p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 1)">art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 3)">Art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> stanowi natomiast, że Sąd badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14 ust. 1)">ust. 1</a>, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 4)">Art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> określa z kolei katalog osób, wobec których Sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. W katalogu tym ustawa wymienia: kobietę w ciąży (pkt 1), małoletniego, osobę niepełnosprawną w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971230776" title="Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776 ()">ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych</a> (Dz. U. z 2018 r. poz. 511) lub ubezwłasnowolnionego oraz osobę sprawującej nad nim opiekę i wspólnie z nim zamieszkałą (pkt 2), obłożnie chorego (pkt 3), emeryta lub rencistę spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej (pkt 4), osobę posiadającej status bezrobotnego (pkt 5) oraz osobę spełniającą przesłanki określone przez radę gminy w drodze uchwały (pkt 6), chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany. Zgodnie zaś z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 7)">art. 14 ust. 7 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14 ust. 4)">ust. 4</a> nie stosuje się do osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego, z wyjątkiem osób, które były uprawnione do używania lokalu na podstawie stosunku prawnego nawiązanego ze spółdzielnią mieszkaniową albo z towarzystwem budownictwa społecznego.</p>
<p>Lokal zajmowany przez pozwanego stanowi własność powódki, a więc nie należy do publicznego zasobu mieszkaniowego. Ponadto pozwanego nie łączy stosunek prawny ze spółdzielnią mieszkaniową ani z towarzystwem budownictwa społecznego. W rezultacie, nie ma zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 4)">art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> zawierający katalog osób, wobec których Sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokal socjalnego. Orzekając wobec pozwanego o tym uprawnieniu należało więc zastosować <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 3)">art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez niego z lokalu oraz jego szczególną sytuację materialną i rodzinną.</p>
<p>Z ustaleń Sądu wynika, że <span class="anon-block">S. S. (1)</span> ma 84 lata, od kilku lat jest wdowcem i ma jednego syna. Pozwany utrzymuje się z emerytury w kwocie 2.300 zł, z której na bieżąco reguluje również wszystkie opłaty związane z korzystaniem z lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>, co wskazuje na prawidłowy sposób korzystania przez niego z nieruchomości powódki. Ponadto, pozwany jest osobą schorowaną, gdyż cierpi na nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy i przerost gruczołu krokowego, ma problemy z kręgosłupem, był poddany zabiegowi usunięcia zaćmy i guza wątroby, a w 2012 r. przeszedł niedokrwienny udar prawej półkuli mózgu, której skutkiem jest utrzymujący się niedowład lewej nogi. <span class="anon-block">S. S. (1)</span> został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, która ma charakter trwały i jest datowana od 10 grudnia 2003 r. Co prawda, mimo powyższych schorzeń, pozwany jest w miarę samodzielny, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej i jedynie okresowo wymaga wsparcia syna, to jednak nie ulega wątpliwości, że wraz z wiekiem, w nieodległej przyszłości, będzie on potrzebował bardziej intensywnej pomocy. Ponadto, pozwany nie posiada żadnych oszczędności na wynajem lokalu i obecnie nie ma tytułu prawnego do innej nieruchomości. Należy przy tym zauważyć, że Sąd nie może ingerować w prawo własności <span class="anon-block">T. S.</span> nakazując mu przyjęcie pozwanego do lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span>. W rezultacie, fakt wyzbycia się przez <span class="anon-block">S. S. (1)</span> udziału w powyższej nieruchomości, mimo negatywnej oceny, powoduje jednak, że pozwany nie dysponuje obecnie tytułem prawnym do lokalu, do którego mógłby się przeprowadzić po opuszczeniu nieruchomości powódki.</p>
<p>Z tych przyczyn, Sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 3)">art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> ustalił, że pozwanemu przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego.</p>
<p>W pkt IV wyroku nakazano wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu przy <span class="anon-block">ul. (...)</span> w <span class="anon-block">G.</span> (pkt I) do czasu złożenia przez <span class="anon-block">Gminę M.</span> <span class="anon-block">G.</span> oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, czego podstawą jest <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010710733" title="Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 733 (art. 14;art. 14 ust. 6)">art. 14 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów</a> (w brzmieniu sprzed dnia 21 kwietnia 2019 r.), zgodnie z którym orzekając o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.</p>
<p>O kosztach procesu orzeczono w pkt V wyroku zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 99)">art. 99 k.p.c.</a> oraz zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.</p>
<p>Powództwo zostało w całości, dlatego pozwany jest zobowiązany zwrócić powódce całość poniesionych przez nią kosztów procesu w łącznej kwocie 640 zł, na którą składają się opłata od pozwu w kwocie 400 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 zł (zgodnie z § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych; t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).</p>
<p>SSR Urszula Minga - Głuszcz</p>
</div>
<div>
<h2>ZARZĄDZENIE</h2>
<p>1.
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>2.
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>3.
<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
<p>
<span class="anon-block">G.</span>,<span class="anon-block">(...)</span>
</p>
</div>