I OW 150/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy R. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy R. a Prezydentem Miasta Łodzi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta Łodzi jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Wójt Gminy R. , pismem z dnia [...]r., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tymże Wójtem a Prezydentem Miasta Ł. w sprawie rozpatrzenia wniosku o skierowanie T. S. , zamieszkałej w Ł. przy ul. C. , do domu pomocy społecznej. Uzasadniając złożony wniosek, Wójt wskazał, że w dniu [...]r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. przekazał Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w R. dokumentację dotyczącą skierowania T. S. do domu pomocy społecznej. Jednakże, w ocenie Wójta, organem miejscowo właściwym do rozpatrzenia tego wniosku jest Prezydent Miasta Ł. a w konsekwencji Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. . Wójt wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), właściwość miejscową gminy dla realizacji zadań przewidzianych w tej ustawie ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie zaś do treści art. 59 tej ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ Gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika zaś, jak wskazał Wójt, że niewątpliwe T. S. od [...]r. przebywa w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w Ł. W. . Pobyt ten nie ma jednak charakteru stałego. Trudno bowiem pobyt w takim zakładzie, który ma na celu poprawę stanu zdrowia, nazwać zamiarem stałego pobytu w placówce. W ocenie Wójta z wywiadu środowiskowego wynika, że pobyt w zakładzie ma charakter tymczasowy tj. do czasu umieszczenia T. S. w Domu Pomocy Społecznej na terenie miasta Ł. a miasto Ł. jest nadal głównym miejscem, gdzie koncentrują się aktualne sprawy T. S. . To tu koncentrują się nadal jej sprawy życiowe, osobiste i majątkowe. Pani S. ma [...] lat i jest zameldowana na terenie miasta Ł. , mieszka w Ł. , jest współwłaścicielem ¼ domu, w tym mieście mają siedzibę urzędy administracji publicznej, które ją obsługują np. ZUS i Urząd Skarbowy. Prezydent Miasta Ł. wskazał w piśmie z dnia [...] r., że właściwym organem do rozpoznania wniosku T. S. jest Wójt Gminy R. . Gmina ta stała się bowiem miejscem pobytu oraz ośrodkiem osobistych spraw T. S. a tym samym miejscem jej zamieszkania w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Prezydent stwierdził, że T. S. koncentruje swoje sprawy życiowe w Ł. W. . Tutaj znajdują się jej rzeczy ruchome, w tym w szczególności rzeczy osobiste, tutaj odpoczywa, konsumuje dobra, załatwia bieżące sprawy np. związane z opłaceniem należności, tutaj przynależy do konkretnej placówki służby zdrowia, tutaj jej syn – G. S. wraz z żoną regularnie ją odwiedza. Nadto wskazał, że T. S. nie oświadczyła, aby jej pobyt w Zakładzie był jedynie chwilową zmianą miejsca pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwym organem do rozpoznania wniosku T. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Ł. . Zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (ust. 1). Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (ust. 2). Zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z powołanych przepisów wynika, że w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do jej rozstrzygnięcia jest zawsze organ gminy miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej. Zauważyć w tym miejscu należy, że ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie zaś z treścią art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dlatego też, jak wskazuje się w orzecznictwie, samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (zob. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem zamieszkania jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe (zob. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt I OW 233/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie jej przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. O miejscu zamieszkania decydują zatem dwa czynniki: zewnętrzny czyli fakt przebywania i wewnętrzny czyli zamiar stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że miejscem zamieszkania T. S. , w dniu składania wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej, jest miasto Ł. . Z akt sprawy wynika bowiem, że T. S. jest zameldowana w Ł. i tu faktycznie mieszkała do czasu umieszczenia jej w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w Ł. W. . Przy czym do tej do tej pory w Ł. koncentrują się jej aktualne sprawy: jest współwłaścicielką domu zlokalizowanego w Ł. , w Ł. mają siedzibę urzędy administracji publicznej, tj. ZUS i Urząd Skarbowy. Ponadto, pobyt T. S. w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym ma jedynie charakter czasowy tj. do czasu umieszczenia jej we właściwym Domu Pomocy Społecznej na terenie miasta Ł. . Nie można tym samym traktować Zakładu Opiekuńczo Leczniczego jako jej miejsca zamieszkania. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że miejscem zamieszkania zainteresowanej w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego jest Ł. . Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.