III SA/Łd 731/17

SENTENCJA Dnia 29 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w Wydziale III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu syndyka masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 października 2017 roku przyznającego prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 8.000 zł złotych w sprawie ze skargi syndyka masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2015 roku postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. d.j. UZASADNIENIE Syndyk masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2015 r. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu do skargi strona skarżąca sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku na urzędowym druku "PPPr". W uzasadnieniu wniosku syndyk podniósł, że spółka ogłosiła w lipcu 2016 r. upadłość. Na dzień składania wniosku nie posiada żadnego majątku (został zbyty przez syndyka). Syndyk złożył do sędziego komisarza plan podziału funduszy masy upadłości oraz określił pozostałe koszty, które będą ponoszone przez masę upadłości do czasu zakończenia postępowania upadłościowego. Cała kwota znajduje się na rachunkach bankowych i czeka na zatwierdzenie jej podziału przez sędziego komisarza. W części dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach podała: wysokość kapitału zakładowego – 5.000 zł, wartość środków trwałych – 10.684,03 zł; wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – strata – 49.829,99 zł. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku łącznie wynosił: 221.282,76 zł. Syndyk w formularzu w rubryce inne dane dotyczące majątku, dochodów oraz zobowiązań i wydatków wskazał, iż w kasie zdeponowana jest kwota 293,40 zł, plan podziału funduszy masy upadłości przekazany do sędziego komisarza wykazuje kwotę 157.750,00 zł, wynagrodzenie syndyka określono na kwotę 55.455,20 zł, wydatki na księgowość – 1.500 zł miesięcznie, obwieszczenie związane z upadłością ok. 1.900 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza syndyk w piśmie z dnia 2 października 2017 r. wyjaśnił, że plan podziału funduszy masy upadłości nie został do dnia udzielania odpowiedzi zatwierdzony przez sąd, podobnie wniosek o wynagrodzenie syndyka nie został rozpoznany przez sąd. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 8.000 zł. W uzasadnieniu referendarz stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, trudno bowiem stwierdzić, że wnioskodawca nie posiada aktualnie dostatecznych środków na poniesienie wymaganych kosztów sądowych. Referendarz sądowy wskazał, że samo ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku nie stanowi przesłanki przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. W ocenie referendarza, ten jak wynika z akt sprawy obejmuje środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, które wynoszą ok. 220.000 zł. Podkreślono, że strona dysponuje bowiem środkami pieniężnymi, które umożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych choćby w określonej części. Odnośnie zaś argumentacji syndyka zawartej we wniosku referendarz wyjaśnił, że realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Wobec powyższego referendarz uznał, że wniosek zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie. Przy tym, wobec faktu, iż wpis w sprawie określono na 23.833 zł, to - zdaniem referendarza - przyjąć należało, że strona będzie w stanie uiścić kwotę 8.000 zł wpisu od skargi. Kwota ta stanowi 1/3 kwoty całości wpisu. Referendarz zwrócił uwagę, że strona skarżąca posiada na koncie bankowym kwotę ponad 200.000 zł, która może zostać przeznaczona na częściowe pokrycie kosztów sądowych. W sprzeciwie strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 347 w zw. z art. 352 ust. 1 p.u.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że środki zgromadzone na rachunku bankowym spółka, a ujęte w planie podziału, mogą być swobodnie dysponowane przez spółkę, na jej bieżące wydatki, w tym koszty postępowania sądowoadministracyjnego; 2. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym tj. ponad kwotę 8.000 zł, mimo, że treść wniosku oraz złożona dokumentacja finansowa spółki, uzasadnia uwzględnienie tegoż wniosku w całości; 3. art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego bezzasadne niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że spółka nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Syndyk wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu podkreślił, że referendarz w zupełności pominął, że suma zgromadzona na rachunku bankowym została w całości ujęta w planie podziału funduszów masy upadłości. Wniosek o zatwierdzenie planu podziału czeka obecnie na zatwierdzenie przez sędziego-komisarza. Strona wyjaśniła, że obecnie środki przeznaczone są do podziału pomiędzy wszystkich wierzycieli i nie mogą być rozdysponowane na inne cele, m.in. koszty postępowania przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r . o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Dotyczy to w równym stopniu podmiotów, co do których ogłoszona został upadłość. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego lub likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie - zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. - zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 lutego 2015 r. sygn. II FZ 1974/14, z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. II FZ 1947/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zdaniem Sądu prawidłowo starszy referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa syndyka skarżącej spółki nie wskazuje na to, by nie był w stanie ponieść w części kosztów sądowych. Zasadnie referendarz sądowy uznał, że syndyk jest w stanie ponieść 1/3 kosztów wpisu sądowego, który w tej sprawie określony został na kwotę 23.833 zł i być zwolnionym od dalszych kosztów sądowych, które mogą powstać w toku postępowania. Udzieloną pomoc należy uznać za adekwatną do aktualnej sytuacji finansowej strony i dającą mu możliwość dalszego procesowania przed sądem administracyjnym. Sąd zaznacza, że obowiązek spłaty zobowiązań wobec wierzycieli nie wyklucza obowiązku partycypowania strony w kosztach postępowania sądowego. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi stronę skarżącą. Sądowi z urzędu również wiadomo, że syndyk wniósł jeszcze drugą skargę w sprawie dotyczącej określenia opłaty paliwowej za poszczególne miesiące 2015 r., która toczy się pod sygn. III SA/Łd 774/17. W tej sprawie wpis określono na kwotę 5863 zł, a referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 zł. Syndyk również wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie wprowadził wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (np. gotówki), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Tymczasem na dwóch rachunkach bankowych spółki łącznie wykazano kwotę ok. 220.000 zł. Wprawdzie syndyk podniósł w sprzeciwie, że kwota ta nie została jeszcze zatwierdzona przez sędziego-komisarza w planie podziału funduszów masy upadłości i nie może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowego, to w ocenie Sądu, taka argumentacja nie przemawia za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z całkowitego obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że koszty postępowania upadłościowego i dochodzenia roszczeń od dłużników upadłego korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego odnosząc się do argumentu syndyka, że kwota na rachunkach bankowych nie może być przeznaczona na koszty postępowania sądowego, należy podkreślić, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jeśli spółka dysponuje środkami finansowymi na rachunkach bankowych w kwocie ok. 220.000 zł, to nie można uznać, że nie ma ona dostatecznych środków na opłacenie 1/3 wpisu od skargi, w wysokości 8.000 zł, w dwóch sprawach łącznie 10.000 zł. Oceniając zaś zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sytuację majątkową wnioskodawcy należy odnieść także do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowe zatem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. II FZ 1130/14). Należy również zauważyć, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do dokonania likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to z pewnością dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulacją (por. postanowienie NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 204/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Powyższe okoliczności, prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie referendarz sądowy zasadnie uznał, że w zestawieniu ze środkami na rachunkach bankowych strona skarżąca będzie w stanie ponieść 1/3 kosztów wpisu sądowego od skargi. Podkreślić trzeba, że koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są zobowiązaniami masy upadłości w myśl art. 343 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.). Przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 września 2017 r. sygn. I SA/Lu 674/17). Stąd nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 347 w zw. z art. 352 Prawa upadłościowego. Podsumowując, jeśli strona skarżąca posiada środki finansowe, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. d.j.