I OSK 1480/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno NSA Leszek Leszczyński Protokolant asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 166/10 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 5 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 166/10 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalenia organów, z których wynikało, iż [...] Sp. z o.o. w S. w dniu [...] września 2009 r. złożyła wniosek do Wójta Gminy Dydynia o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika W.S. za okres od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2009 r. Do wniosku dołączono wymagane dokumenty, w tym zaświadczenie ukończenia przez J.L., reprezentującego Spółkę, kursu pedagogicznego, uprawniającego do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze "wykładowcy kształcenia kursowego na kursie". Po rozpatrzeniu wniosku Wójt Gminy Dydynia decyzją z [...] października 2008 r. odmówił dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika W.S., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania Spółki i decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organy przyjęły, iż zgodnie z art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572), zw. dalej u.o.s.o., pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia. Aby uzyskać takie dofinansowanie instruktor praktycznej nauki zawodu winien posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będzie nauczać i przygotowanie pedagogiczne, wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach lub ukończony kurs pedagogiczny organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Wymagania te zostały określone w § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988 ze zm.), zw. dalej rozporządzeniem MENiS z 2002 r. W świetle powyższych przepisów J.L. nie spełniał warunków posiadania wymaganego przygotowania pedagogicznego, ponieważ przedłożone przez niego zaświadczenie ukończenia kursu wykładowcy kształcenia kursowego nie upoważnia do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. W skardze na decyzję ostateczną Spółka [...] wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie art. 70b ust. 1 u.o.s.o. oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia MENiS z 2002 r. w zw. z § 5 ust. 1 zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z 12 marca 1975 r. nr KU-0l62/3/75 w sprawie uzyskiwania kwalifikacji pedagogicznych i organizacji kursów pedagogicznych prowadzonych przez resortowe ośrodki szkolenia kadr i organizacje społeczne i spółdzielcze (Dz. Urz. MOiW Nr 3, poz. 24 zw. dalej zarządzeniem z 1975 r.) przez przyjęcie, iż prowadzący szkolenie instruktor praktycznej nauki zawodu nie posiadał ukończonego przed dniem 6 stycznia 1993 r. kursu pedagogicznego, uprawniającego do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. W uzasadnieniu skargi, rozwijając ten zarzut, Spółka stwierdziła, iż zaświadczenie z 15 października 1975 r., a więc wydane przed dniem 6 stycznia 1993 r. potwierdza uprawnienie J.L.. Przemawia za tym treść § 5 ust. 1 zarządzenia, zgodnie z którym dla osób, które nie mogą podjąć nauki na kursie realizującym pełny program kursu pedagogicznego, mogą być organizowane skrócone kursy pedagogiczne, których ukończenie uprawnia do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze wykładowców i instruktora praktycznej nauki zawodu na kursach. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w decyzji stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium stwierdziło, iż zarządzenie z 1975 r. wskazuje na to, iż organizowane były dwa rodzaje kursów: jeden dla instruktorów praktycznej nauki zawodu, a drugi dla wykładowców. Z zarządzenia nie wynika zaś, iż ukończenie kursu dla wykładowców na kursach uprawniało do pracy w charakterze instruktorów praktycznej nauki zawodu. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a. Oceniając legalność zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, iż warunkiem udzielenia dofinansowania w myśl art. 70b ust. 1 u.o.s.o. jest zawarcie przez pracodawcę umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, przy czym pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy winni posiadać kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w odrębnych przepisach. Drugim warunkiem jest ukończenie przez młodocianego nauki zawodu i zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami. Spór w tej sprawie wyłonił się na tle kwestii dotyczącej kwalifikacji J.L. do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, uprawniającego do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Rozstrzygając zarzuty zawarte w skardze Sąd odniósł się do przepisów kształtujących zasady przygotowania zawodowego młodocianych i praktycznej nauki zawodu. Zgodnie z § 10 ust 4 rozporządzenia MENiS z 2002 r. instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu, z zastrzeżeniem ust. 5. Natomiast stosownie do § 10 ust. 5 rozporządzenia instruktorzy praktycznej nauki zawodu, niemający tytułu mistrza w zawodzie, co odnosi się do J.L., powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o którym mowa w ust. 4 oraz: 1) świadectwo dojrzałości technikum lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub 2) świadectwo dojrzałości liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub 3) świadectwo dojrzałości liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, technikum kształcącego w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub 4) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać. Na podstawie przytoczonych przepisów i uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd stwierdził, że skarga nie mogła odnieść pożądanego skutku, gdyż organy obu instancji trafnie wskazały, że J.L. nie spełniał wszystkich warunków do przyznania dofinansowania określonych w § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia w związku z art. 10b ust. 1 pkt 1 u.o.s.o. Skarżący dysponuje świadectwem dojrzałości, jednakże nie posiada on przygotowania pedagogicznego wymaganego dla nauczycieli, określonego w zarządzeniu z 1975 r. ani ukończonego przed dniem 6 stycznia 1993 r. kursu pedagogicznego, uprawniającego do pełnienia funkcji instruktora nauki zawodu. W ocenie Sądu skarżąca Spółka błędnie wywodzi, że ukończony w 1978 r. przez J.L. kurs pedagogiczny uprawniający do zatrudnienia w charakterze wykładowcy kształcenia kursowego na kursie, uprawnia go do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Takie wnioski zdaniem Sądu wynikają z § 5 ust. 1 zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z 12 marca 1975 r., według którego odbywał szkolenie J.L., a zgodnie z którym "Dla osób, które nie mogą podjąć nauki na kursie realizującym pełny program kursu pedagogicznego, mogą być organizowane skrócone kursy pedagogiczne, których ukończenie uprawnia do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze wykładowcy lub instruktora praktycznej nauki zawodu na kursach". Z pkt 2 wytycznych załączonych do wyżej opisanego zarządzenia wynika jednoznacznie, że kurs organizuje się odrębnie dla instruktorów praktycznej nauki zawodu (w tym także mistrzów w rzemiośle) i odrębnie dla wykładowców. Miało to swoje konsekwencje także i w tym, że na druku zaświadczenia wyraźnie przewidziano odmienne wpisy, na oznaczenie jakiego rodzaju zatrudnienie jest możliwe, po jego ukończeniu. Ukończony przez skarżącego kurs pedagogiczny potwierdzony przedłożonym zaświadczeniem uprawnia skarżącego tylko i wyłącznie do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze wykładowcy kształcenia kursowego na kursach, nie zaś instruktora praktycznej nauki zawodu jak wymaga tego § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia MENiS z 2002 r. Sąd przywołał art. 76 § 1 K.p.a. zgodnie z którym dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W myśl § 2 cyt. przepisu regułę powyższą stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez organy jednostek organizacyjnych lub podmioty, w zakresie poruczonych im z mocy prawa lub porozumienia spraw wymienionych w art. 1 pkt 1 i 4. Oznacza to, że organy administracji prawidłowo uznały za odpowiadające prawdzie, iż z treści przedłożonego przez stronę skarżącą zaświadczenia, zakres uprawnień J.L. ogranicza się wyłącznie do możliwości zatrudnienia w charakterze wykładowcy na kursie, nie zaś instruktora praktycznej nauki zawodu, co powoduje uznanie decyzji za zgodną z prawem i oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. w S., reprezentowana przez radcę prawnego A.N. i zaskarżając wyrok w całości skargą kasacyjną oparła o podstawę z art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: 1) art. 70b, ust. 1 u.o.s.o. poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia zatrudnionego młodocianego W.S., który ukończył u skarżącego naukę zawodu i zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami, 2) naruszenie § 10, ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu oraz § 5, ust. 1 zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 12 marca 1975 r. Nr KU-0162/3/75 w sprawie uzyskiwania kwalifikacji pedagogicznych i organizacji kursów pedagogicznych prowadzonych przez resortowe ośrodki szkolenia kadr oraz organizacje społeczne i spółdzielcze poprzez przyjęcie, że prowadzący szkolenie instruktor praktycznej nauki zawodu J.L. nie posiadał ukończonego przed dniem 6 stycznia 1993 r. kursu pedagogicznego, uprawniającego do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor powtarza argumentację zamieszczoną w skardze do WSA. Autor skargi kasacyjnej przyznaje, iż z zaświadczenia z dnia 25 października 1978 r. wynika, że J.L. uprawniony jest do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze wykładowcy, kształcenia kursowego, jednakże z powołanego w tym zaświadczeniu § 5 zarządzenia z 1975 r., a przede wszystkim z ust. 1 tego przepisu wynika, że dla osób, które nie mogą podjąć nauki na kursie realizującym pełny program kursu pedagogicznego mogą być organizowane skrócone kursy pedagogiczne, których ukończenie uprawnia do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze wykładowców lub instruktora praktycznej nauki zawodu na kursach. Skarżący przyznaje, iż w zaświadczeniu znajduje się niezbyt precyzyjny "zapis na wszelkie kształcenia kursowe", jednakże z przytoczonego przepisu zarządzenia wynika, iż zaświadczenie to dotyczy m.in. możliwości bycia wykładowcą lub instruktorem praktycznej nauki zawodu na kursach. Zdaniem skarżącego J.L. posiada więc kwalifikacje wymagane przez przepisy rozporządzenia MENiS z 2002 r., a więc kurs pedagogiczny uprawniający go do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jak tego wymaga przepis art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a., Sąd odwoławczy nie uznał za zasadny zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 70b ust. 1 u.o.s.o. oraz § 10 ust. 4 i 5 rozporządzenia MENiS z 2002 r. i § 5 ust. 1 zarządzenia z 1975 r. i zasadnie uznał, iż w myśl tych przepisów prowadzący kształcenie młodocianego pracownika J.L. nie posiadał wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Przepis art. 70b ust. 1 pkt 1 uzależnia przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia od spełnienia przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w jego imieniu wymogu posiadania kwalifikacji zawodowych oraz odpowiedniego przygotowania pedagogicznego. Prawidłowo Sąd uznał, iż J.L., legitymujący się zaświadczeniem z dnia 25 października 1978 r., wydanym przez Centrum Kształcenia Ustawicznego w Krośnie, a uprawniającym do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze "wykładowcy kształcenia kursowego na kursie" nie był uprawniony do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Przepis § 10 ust. 4 rozporządzenia MENiS z 2002 r., który zdaniem skarżącej Spółki został naruszony, określa warunki jakie winien spełniać pracodawca w zakresie przygotowania zawodowego i pedagogicznego. W tej sprawie z uwagi na to, iż osoba prowadząca kształcenie młodocianego na była nauczycielem odnosi się do tego przypadku ostatnie zdanie omawianego przepisu. Zawiera ono wymóg ukończenia przed dniem 6 stycznia 1993 r. kursu pedagogicznego uprawniającego do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Kurs, który ukończył J.L. w 1978 r. organizowany był na podstawie przepisów zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 12 marca 1975 r. w sprawie uzyskiwania kwalifikacji pedagogicznych i organizacji kursów pedagogicznych prowadzonych przez resortowe ośrodki szkolenia kadr oraz organizacje społeczne i spółdzielcze. Zarządzenie to, stanowiące akt wykonawczy, wydane na podstawie art. 39 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. z 1971 r. Nr 32, poz. 160 ze zm.) w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 i art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1972 r. Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz. U. Nr 16, poz. 114) w § 5 ust. 1 przewiduje możliwość organizowania skróconych kursów pedagogicznych dla osób, które nie mogą podjąć nauki na kursie realizującym pełny program. Ukończenie tych kursów uprawniało do ubiegania się o zatrudnienie w charakterze wykładowcy lub instruktora praktycznej nauki zawodu. Wykładnia literalna tego przepisu wskazuje w sposób wyraźny, iż ówczesny normodawca przewidział organizowanie dwóch różnych rodzajów kursów, tj. dla wykładowców i oddzielnie dla instruktorów praktycznej nauki zawodu. Wskazuje na to użycie w zdaniu liczby mnogiej mogą być organizowane skrócone kursy pedagogiczne" oraz w końcowej części zdania odróżnienie funkcji wykładowcy od funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu na kursach, o które mogły ubiegać się osoby po ich ukończeniu. Zasadnie więc SKO, a następnie Sąd przyjęły, iż ukończenie kursu dla wykładowców na kursach nie uprawniało do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu. Powołanie się przez Sąd na wytyczne Ministra, stanowiące załącznik do zarządzenia z 1975 r. ma jedynie charakter pomocniczy, ponieważ wytyczne te nie stanowiły źródła prawa. Zawarta w pkt 2 tych wytycznych wskazówka o odrębnym organizowaniu kursów dla instruktorów praktycznej nauki zawodu i odrębnie dla wykładowców może mieć jedynie charakter sui generis wykładni autentycznej, stanowiącej wskazówkę dla organizatorów tej formy kształcenia, którą normodawca przewidział w § 5 ust. 1 zarządzenia. W myśl § 5 ust. 3 po ukończeniu skróconego kursu, organizator kursu wydaje zaświadczenie według wzoru ustalonego przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania. Rodzaj ukończonego kursu przesądzał jakiego rodzaju uprawnienie uzyskiwał słuchacz kursu. Treść przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia jednoznacznie wskazuje, iż J.L. uzyskał uprawnienie do zatrudnienia w charakterze wykładowcy na kursach. Z powyższych względów nie można uznać, iż Sąd oraz organy popełniły błąd interpretacyjny wyjaśniając przepisy art. 70b ust. 1 u.o.s.o., § 10 ust. 4 rozporządzenia MENiS z 2002 r. i § 5 ust. 1 zarządzenia z 1975 r. oraz uznając, że w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione warunki określone w tych przepisach. Odmowa przyznania dofinansowania w tej sytuacji była zasadna. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu § 10 ust. 5 rozporządzenia należy stwierdzić, iż zarzut ten nie jest uzasadniony, bowiem w zakresie przygotowania pedagogicznego przepis ten odsyła do § 10 ust. 4 natomiast w pkt 1-4 wymienia wymagania w zakresie wykształcenia i stażu zawodowego, jakie powinna spełniać osoba realizująca praktyczne przygotowanie do zawodu. W tej ostatniej kwestii ani organy administracji, ani rozpatrujący skargę Sąd pierwszej instancji nie stwierdziły, aby prawodawca nie spełniał określonych przez prawo warunków, w zakresie wykształcenia i stażu zawodowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.