I OW 156/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Olsztynie a Prezydentem Miasta Olsztyna w przedmiocie likwidacji pojazdu postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Olsztyna jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 12 września 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Olsztyna poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy w przedmiocie likwidacji pojazdu marki [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 24 lutego 2011 r. wpłynęło pismo Komendy Miejskiej Policji w Olsztynie przekazujące postanowienie Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I Ns 1022/10 którym to Sąd w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki [...]. Wraz z postanowieniem załączono dokumentację dotyczącą ww. pojazdu. Postanowienie stało się prawomocne się z dniem 11 lutego 2011 r. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że pojazd marki [...] został usunięty z drogi w dniu 19 stycznia 2006 r. w trybie art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 11 czerwca 2009 r. nie orzeczono w trybie administracyjnym o jego przejściu na własność Skarbu Państwa. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie powołał się na stanowisko Prezydenta Olsztyna, w ocenie którego, w świetle obowiązujących przepisów prawa wykonanie postanowienia Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2011 r. należy do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w imieniu Skarbu Państwa. Dodatkowo organ samorządowy podniósł, że "własność pojazdu przeszła na Skarb Państwa w poprzednim brzmieniu art. 130a Prawa o ruchu drogowym z mocy prawa. W odniesieniu do tego pojazdu Sąd stwierdził zaistnienie zdarzenia, które nastąpiło wprost z ustawy". Naczelnik Urzędu Skarbowego w Olsztynie stwierdził, iż w obecnym stanie prawnym przeprowadzenie procedury likwidacyjnej pojazdów może nastąpić tylko w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W sytuacji gdy orzeczenie sądu zapadło w sprawie pojazdu usuniętego w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, po wejściu w życie ustawy nowelizującej, tj. po dniu 4 września 2010 r., jedynym organem uprawnionym do prowadzenia postępowania w sprawie likwidacji pojazdu oraz ustalania kosztów dozoru i wynagrodzenia za dozór, jest starosta (właściwy ze względu na miejsce, z którego pojazd usunięto). Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 130a ust. 10f znowelizowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym (obowiązującym od dnia 4 września 2010 r.) do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Według nowej treści art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym organy skarbowe utraciły bowiem nie tylko prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu ale wszystkie poprzednio posiadane uprawnienia w postępowaniach związanych z usunięciem pojazdu z drogi. Przepisy ustawy nowelizującej przewidują w jakim trybie należy przeprowadzić postępowanie (w tym likwidacyjne) niezakończone przed dniem wejścia w życie nowych regulacji. W odniesieniu do powyższej sprawy będzie miał zastosowanie tryb z art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej. Przewiduje on, że w przypadkach w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że upłynął sześciomiesięczny termin, wymagany w poprzednim stanie prawnym określony w art. 130a ust. 10, jako przesłanka wszczęcia postępowania kończącego się decyzją deklaratoryjną o przejęciu własności pojazdu na Skarb Państwa. Bezsporne jest także, iż nie wszczęto postępowania w tej sprawie oraz, że taka decyzja nie była wydana. W odpowiedzi na ww. wniosek Prezydent Miasta Olsztyna wniósł o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie jako organu właściwego do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w sprawie przejęcia przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa prowadzone było przez Naczelnika Urzędu Skarbowego od 2006 roku i nie zostało zakończone w okresie, gdy obowiązywały przepisy sprzed nowelizacji art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Własność pojazdu przeszła na Skarb Państwa w poprzednim brzmieniu art. 130a Prawa o ruchu drogowym z mocy prawa. W odniesieniu do tego pojazdu sąd stwierdził zaistnienie zdarzenia, które nastąpiło wprost z ustawy. W ślad za tym właściwym do wykonania czynności w imieniu Skarbu Państwa jest właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego, nie zaś Prezydent Olsztyna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Przez spór kompetencyjny, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny) lub też każdy z organów uważa się za niewłaściwy (spór negatywny). W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Olsztynie a Prezydentem Miasta Olsztyna, albowiem żaden z organów nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy w przedmiocie likwidacji pojazdu marki [...]. W myśl art. 130a ust. 10 Prawa o ruch drogowym: "Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu". Brzmienie to ww. przepis uzyskał na mocy art. 1 pkt 10 lit. j ustawy nowelizującej z dniem 4 września 2010 r. W poprzednim stanie prawnym art. 130a ust. 10 stanowił, że: "Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy". Wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP (Dz. U. Nr 100, poz. 649). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie spór o właściwość sprowadza się do wywiedzenia skutków prawnych z powyższej nowelizacji Prawa o ruchu drogowym, zasadnym jest sięgnięcie po przepisy intertemporalne ustawy nowelizującej. W myśl art. 12 ust. 2 tej ustawy: "W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio". Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w przypadkach, o których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Natomiast zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej w takich przypadku starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu ("W przypadku pojazdów, które zostały usunięte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i do tego dnia nie zostały odebrane z parkingu strzeżonego przez uprawnioną osobę, termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, po którego upływie starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie w dalszym ciągu od dnia usunięcia pojazdu"). Systemowe odczytanie ww. przepisów ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, że celem ustawodawcy była zmiana dotychczasowej praktyki postępowania w zakresie likwidacji pojazdów przejmowanych na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, poprzez wskazanie jako właściwych do prowadzenia spraw w tym przedmiocie starostów. W nowym stanie prawnym organy skarbowe utraciły zatem prawo do orzekania w kwestii odjęcia własności pojazdu ale również posiadane dotychczas uprawnienia w postępowaniach związanych z usunięciem pojazdu z drogi. Przepisy ustawy nowelizującej przewidują w jakim trybie należy przeprowadzić postępowanie (w tym likwidacyjne) niezakończone przed dniem wejścia w życie nowych regulacji. W niniejszej sprawie pojazd marki [...] został usunięty z drogi w dniu 19 stycznia 2006 r., a także upłynął sześciomiesięczny termin wymagany w poprzednim stanie prawnym określonym w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Ponadto postanowienie Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2011 r. o przejściu na rzecz Skarbu Państwa ww. pojazdu stało się prawomocne pod rządami znowelizowanych przepisów. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie ma przepis art. 130a ust. 10f ustawy, zgodnie z którym do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Mając na uwadze okoliczność, że miasto Olsztyn jest miastem na prawach powiatu, właściwym w sprawie jest Prezydent tego miasta - sprawujący funkcję starosty. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.