III SAB/Gd 165/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K.B. na bezczynność Prezydenta Miasta Słupska w postępowaniu dotyczącym przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. UZASADNIENIE W dniu 25 kwietnia 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku wpłynął wniosek K. B. (dalej także jako "skarżący") o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia 27 maja 2022 r. nr MOPR.VI.5410-525.2022 Prezydent Miasta Słupska odmówił przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Decyzja wysłana na adres podany we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego została doręczona skarżącemu w dniu 6 czerwca 2022 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane zostało przez dorosłego domownika – A. B. Wcześniej, to jest w dniu 5 czerwca 2022 r., za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku, skarżący skierował w formie elektronicznej, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy dotyczącej przyznania dodatku mieszkaniowego. W dniu 6 czerwca 2022 r. skarżący wniósł w formie elektronicznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność organu pierwszej instancji w postępowaniu dotyczącym przyznania dodatku mieszkaniowego. W petitum skargi K. B. wniósł o stwierdzenie bezczynności Prezydenta Miasta Słupska, o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł, o zwrot kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wpłynął do organu 20 kwietnia 2022 r. Organ powinien zatem załatwić niniejszą sprawę w ciągu 30 dni, to jest dnia 20 maja 2022 r. W realiach sprawy skarżący oczekiwał na rozstrzygnięcie przez 47 dni. Nie otrzymał także żadnego postanowienia dotyczącego przedłużenia terminu rozpatrzenia sprawy ze względu na jej skomplikowany charakter, co stanowi wprost napuszenie przepisów art. 35 i art. 36 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał ponadto, że "[...] organ dopiero w dniu dzisiejszym wydał rozstrzygnięcie, wobec czego skarżący ośmiela się twierdzić, że organ pozostawał w bezczynności [...]". W odpowiedzi na skargę z dnia 13 października 2022 r. organ wnosząc o uznanie skargi za bezzasadną przedstawił przebieg postępowania wskazując w porządku chronologicznym dokonywane w sprawie czynności. W piśmie z dnia 24 października 2022 r. skarżący przedstawił swoją ocenę co do nieprawidłowych działań organu w sprawie wskazując, że decyzja z dnia 27 maja 2022 r. (wysłana w dniu 2 czerwca 2022 r.) została mu doręczona w dniu 6 czerwca 2022 r. W piśmie z dnia 15 listopada 2022 r. organ wyjaśnił kwestie podnoszone przez skarżącego w piśmie z dnia 24 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), wedle którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a.). Rozpoznając niniejszą skargę w pierwszej kolejności Sąd zobowiązany był zbadać, czy spełnione zostały wszystkie wymogi związane z dopuszczalnością jej wniesienia. W szczególności należało mieć na uwadze, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Artykuł 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje bowiem wyraźnie, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów, o których mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a., bowiem skarżący przed jej wniesieniem skierował do organu wyższego stopnia ponaglenie zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (publikator z daty wniesienia ponaglenia, oraz w dalszej kolejności, skargi: tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a."). W związku z tym wniesienie w dniu 6 czerwca 2022 r. skargi na bezczynność organu należało uznać za dopuszczalne. Odnosząc się do kwestii merytorycznych wskazać należy w pierwszej kolejności, że z bezczynnością organu mamy do czynienia w sytuacji, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął postępowania w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wyrażona w tym przepisie zasada szybkości postępowania ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35 i n. k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. W art. 35 k.p.a. zostały określone terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.), ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Samo informowanie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością, wprost zdefiniowaną w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (czyli bazowym terminie ustawowym) lub przepisach szczególnych, ani w terminie przedłużonym wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W związku z tym sąd administracyjny rozpoznając skargę na bezczynność organu winien rozważyć wszelkie okoliczności związane z pozostawaniem przez organ w zwłoce z załatwieniem sprawy w terminach przewidzianych w k.p.a. Z kolei w świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z uwagi na wskazane wyżej regulacje w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Prezydenta Miasta Słupska rzeczywiście istniała - tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania - a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący. Szczegółowy przebieg niniejszego postępowania został przedstawiony w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia w związku z powyższym, jedynie dla przypomnienia, Sąd wskazuje, że wnioskiem, który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku w dniu 25 kwietnia 2022 r. skarżący zwrócił się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Pismem z dnia 18 maja 2022 r. organ wezwał skarżącego do stawiennictwa w siedzibie urzędu celem złożenia wyjaśnień, a po uzyskaniu informacji w drodze telefonicznej, wydał decyzję kończącą postępowanie w pierwszej instancji w dniu 27 maja 2022 r. Skarżący, co należy podkreślić, wnosząc skargę w dniu 6 czerwca 2022 r. wiedział o wydaniu tej decyzji. W toku postępowania potwierdził nadto, że decyzja wydana przez organ pierwszej instancji została doręczona w dniu 6 czerwca 2022 r. Zestawienie wskazanych dat daje asumpt do przyjęcia, że skarga została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i jej skutecznym doręczeniu. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zauważa, że jeżeli organ wydaje decyzję przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, to brak jest podstaw do uznania, że organ ten pozostaje w bezczynności. Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie pozostawania (w dalszym ciągu) przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia danej sprawy przez organ administracji publicznej. Istotą ochrony udzielanej przez sądy administracyjne w razie uwzględnienia skargi na bezczynność jest co do zasady zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności, bądź uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W przypadku wydania decyzji ten podstawowy cel skargi nie może być już osiągnięty. Z tego względu, gdy organ zakończył już postępowanie wydaniem decyzji, skarga na bezczynność winna podlegać oddaleniu wobec stwierdzenia, że organ nie pozostaje w bezczynności w momencie wniesienia skargi do sądu. Należy jednakże zwrócić uwagę, że art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. daje sądowi administracyjnemu podstawę do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Ta regulacja winna mieć zastosowanie wówczas, gdy w określonym postępowaniu administracyjnym decyzja została przez dany organ wydana ale nastąpiło to po wniesieniu skargi. W takiej sytuacji, gdy stan bezczynności ustaje po dniu wniesienia skargi (ale przed rozpoznaniem sprawy przez sąd) nie ma bowiem podstaw do tego, aby zobowiązywać organ do wydania decyzji w określonym terminie, zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd dodatkowo wskazuje, że zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19; publ. ONSAiWSA 2020/6/79; dostępność: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uzasadnienia do wskazanej uchwały wynika, że skargę na bezczynność wniesioną po ostatecznym zakończeniu postępowania administracyjnego uznać należy za niedopuszczalną. W realiach rozpatrywanej sprawy istotnym jest wskazanie, że przedmiotem skargi wniesionej po wydaniu i doręczeniu decyzji z dnia 27 maja 2022 r. nr MOPR.VI.5410-525.2022 K. B. uczynił bezczynność organu pierwszej instancji. W związku z tym, że wydana decyzja nie była decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji (a która to okoliczność obligowałoby Sąd do odrzucenia skargi a limine na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.) jak i uwzględniwszy, że organ pierwszej instancji nie pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu sprawy w dacie wniesienia skargi jak i w dacie wydania wyroku (bo sprawa została przez ten organ rozstrzygnięta decyzją wydaną w dniu 27 maja 2022 r. nr MOPR.VI.5410-525.2022) Sąd rozpoznał sprawę merytorycznie i z przyczyn podanych wyżej uznał, że wniesiona skarga nie mogła być uznana za zasadną. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wniesioną skargę oddalił, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.