III SA/Po 902/12

SENTENCJA Dnia 6 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier losowych na automatach o niskich wygranych za miesiąc styczeń 2010 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy UZASADNIENIE Skarżąca "A" Sp. z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (3.883zł), wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że w chwili obecnej pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, poniosła stratę w wysokości 2.436.438zł. Przeciwko Spółce toczą się postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju (zajęte zostały rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce kapitałowej). Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów wynikających ze zwiększonych obciążeń podatkowych. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1.117.500zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy to 14.280.340,23zł. Do wniosku skarżąca załączyła bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 roku, wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 do 31 sierpnia 2012 roku oraz kserokopię postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od gier za wrzesień 2010 roku (na kwotę ogółem w wysokości 78.000zł). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że spółka na sierpień-listopad 2010 roku posiadała zaległości podatkowe na łączną kwotę 4.420.538zł. Postanowieniem z dnia 9 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy uznając, że oświadczenie majątkowe skarżącej spółki jest niepełne, a przez to niewystarczające do przyjęcia stanowiska, iż prawo do sądowej kontroli zaskarżonych aktów zostanie ograniczone wskutek tego, że strona postępowania nie jest w stanie zgromadzić środków finansowych na uiszczenie pełnych lub też jakichkolwiek kosztów sądowych. Pismem z dnia 19 października 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył sprzeciw od postanowienia referendarza podnosząc, że samo posiadanie majątku nie wyklucza możliwości przyznania prawa pomocy. Sam majątek skarżącej stanowią w większości automaty do gry, których sprzedaż stanowi jedyne źródło dochodu spółki. Pełnomocnik zwrócił również uwagę, iż sprzedaż majątku nieruchomego miałby skutek nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w przypadku wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącą spółkę jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W przypadku osób prawnych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a.) Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Sąd zauważa, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 1.117.500zł, wartość środków trwałych to 14.280.340,23zł zaś wielkość przychodów netto ze sprzedaży za pierwsze cztery miesiące 2012 roku wyniosła ok. 42.707.599,89zł, co jednoznacznie wskazuje, że koszty sądowe niniejszego postępowania nie ograniczają realizacji prawa do sądu (wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 3.883 zł). W tym miejscu należy także zauważyć, iż skarżąca nie wykazała czy zastosowane środki egzekucyjne są skuteczne i w jakim rozmiarze ograniczyły (ewentualnie nadal ograniczają) jej zdolności płatnicze. Złożone do akt sprawy dokumenty (w tym odpis z Krajowego Rejestru Sądowego) nie zawierają wpisów ujawniających zaległości spółki, nie wskazują także, aby toczyło się postępowanie upadłościowe, postępowanie układowe lub postępowanie naprawcze. Skarżąca, pomimo wezwania, nie przedstawiła w tym zakresie żadnych wyjaśnień, w tym nie wykonała nałożonego na nią obowiązku udokumentowania przychodów i kosztów uzyskania przychodu za okres od dnia 01 maja 2012 roku do dnia złożenia wniosku o prawo pomocy, a nadto nie przedłożyła wyciągów z czynnych rachunków bankowych. Na zakończenie trzeba podkreślić, iż udokumentowanie braku obrotów na jednym rachunku bankowym przez dwa wybrane miesiące 2012 roku nie prowadzi do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej. Przeciwnie, z załączonych dokumentów wynika, że przychód netto ze sprzedaży za cztery miesiące bieżącego roku przekracza 40 milionów złotych; przychód netto ze sprzedaży za rok 2011 osiągnął poziom prawie 158 milionów złotych, a w roku 2010 wyniósł ponad 222 miliony złotych. Z powyższych względów, na podstawie cytowanych powyżej przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.