I SA/Wa 1009/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. F., M. S., W. L., W. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 31 grudnia 1991 r. A. F. wystąpiła o zaliczenie na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości o pow. ok. [...] ha, pozostawionych przez W. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], województwo [...]. W. L. zmarł w dniu [...] maja 1966 r., a spadek po nim nabyli: żona Z. L. oraz dzieci A. F. i S. L., na mocy postanowienia Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 2005 r., sygn. akt [...]. Natomiast z postanowienia tegoż Sądu z dnia [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...] wynika, iż spadek po Z. L. zmarłej [...] września 1981 r. nabyli: córka A. F. oraz syn S. L.. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] stycznia 2008 r., sygn. akt [...] spadek po S. L. zmarłym [...] października 2007 r. nabyły dzieci: M. S., W. L. oraz W. L. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] orzekł o potwierdzeniu A. F., M. S., W. L., W. L. posiadanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], województwo [...] nieruchomości o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha [...] i [...] ha [...]). Minister Skarbu Państwa, rozpoznając odwołanie A. F., M. S., W. L. i W. L. wniesione od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału wynika, ze dowodami, które przedłożono w celu potwierdzenia pozostawienia opisanej wyżej nieruchomości przez W. L. są: 1) orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w W. z dnia [...] lipca 1945 r., którym stwierdzono, że powierzchnia nieruchomości pozostawionych przez W. L. poza obecnymi granicami Państwa wynosiła [...] ha, w tym [...] ha [...] i [...] ha [...] oraz 2) oświadczenia świadków: H. B., W. G., S. W., M. S. i M. A., z których wynikać miało, że powierzchnia tej nieruchomości wynosiła około [...] ha, w tym: ziemi ornej ok. [...] ha, ok. [...] ha [...] oraz zabudowana była dużym, [...]. W ocenie organu dowodu w niniejszej sprawie nie mogą stanowić oświadczenia świadków złożone z podpisem notarialnie poświadczonym: M. S. złożone w dniu [...] listopada 2007 r., S. W. złożone w dniu [...] kwietnia 2008 r., W. G. złożone w dniu [...] kwietnia 2006 r., H. B. złożone w dniu [...] maja 2006 r., ponieważ nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem nie wynika z nich, że zostały one złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Również nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie oświadczenie M. A. złożone w dniu [...] października 2007 r., przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego języka rosyjskiego, ponieważ nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 5 powołanej ustawy, bowiem nie zostało złożone przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Nie wynika z niego również, że zostało ono złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Minister Skarbu Państwa wskazał, że organ pierwszej instancji, mając na względzie dyspozycje art. 7 i art. 77 kpa, zgodnie z którymi należy podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuścił dowód z zeznań świadków H. B. i W. G. złożonych odpowiednio w dniach [...] października 2006 r. i [...] listopada 2006 r. Zeznania te zostały złożone przed organem prowadzącym postępowanie, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Jednakże również te zeznania nie mogą stanowić w przedmiotowej sprawie dowodu świadczącego o pozostawieniu nieruchomości przez W. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z zeznania W. G. wynika, że jego matka była siostrą W. L., a zatem W. G. jest dla właściciela pozostawionej nieruchomości osobą bliską w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Natomiast z zeznania H. B. wynika, że świadek zamieszkiwała w B., a następnie w W., a więc w miejscowościach, które nie stanowią miejscowości sąsiedniej w stosunku do miejscowości [...], powiat B., województwo [...], w której pozostawione zostało mienie zabużańskie przez W. L. W konkluzji powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie dowodem, który świadczy o pozostawieniu nieruchomości będącej przedmiotem postępowania jest jedynie orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w W. z dnia [...] lipca 1945 r., wydane w oparciu o zeznania dwóch świadków: A. U. i K. K. W wymienionym orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego stwierdzono, że W. L., zamieszkały poprzednio w [...], powiat B., województwo [...], pozostawił w powyższej miejscowości "gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha [...] i [...] ha [...]". Z orzeczenia tego nie wynika jaka była powierzchnia domu, jak również jaka była powierzchnia oraz rodzaj poszczególnych budynków gospodarczych, a także, w którym roku obiekty te powstały. Organ podniósł, że strony niniejszego postępowania nie przedłożyły innych dokumentów urzędowych niż wspomniane orzeczenie w oparciu, o które możliwe byłoby ustalenie powyższych danych, a przedłożone do akt zeznania świadków ze względu na fakt, iż nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie mogą stanowić dowodu w sprawie. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że Wojewoda [...] w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy mógł potwierdzić stronom niniejszego postępowania posiadanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. L. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], województwo [...] nieruchomości o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha [...] i [...] ha [...]). Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: A. F., M. S., W. L. i W. L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2010 r., zarzucili wydanie jej z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mające bezpośredni wpływ na wysokość przyznanej w sprawie rekompensaty. Do skargi skarżący dołączyli oświadczenia M. S. i T. C. z podpisem notarialnie poświadczonym dnia [...] i [...] kwietnia 2011 r. mające świadczyć o pozostawieniu przez W. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do konstatacji, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa i Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Uzasadniając powyższe stanowisko należy wskazać, że określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.) w sposób szczegółowy wskazują na istotne dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości stwierdzając w art. 6 ust. 4 i ust. 5, że mogą to być w szczególności: urzędowy opis mienia (art. 6 ust. 4 pkt 1), orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny (art. 6 ust. 4 pkt 2), a w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5). Mając na uwadze powyższe wymogi rację należy przyznać Ministrowi Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali okoliczności dotyczących faktu pozostawienia mienia o pow. ok. [...] ha przez ich poprzednika prawnego W. L. oraz tego, że do tego mienia przysługiwało mu prawo własności. Za dowody potwierdzające fakt pozostawienia przez W. L. nieruchomości o pow. ok. [...] ha oraz ich rodzaju, nie mogły być uznane oświadczenia złożone przez M. S., S. W. i B. A., bowiem oświadczenia te nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż złożone zostały z podpisem notarialnie poświadczonym, zamiast przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie bądź w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Ponadto nie wynika z nich, że złożone zostały pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, co również narusza treść art. 6 ust. 5 powołanej ustawy. Skoro przepis ten wymaga, aby oświadczenia świadków zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia i oświadczenia te w niniejszej sprawie nie zostały złożone pod takim rygorem, to oznacza, że oświadczenia takie nie mogą stanowić podstawy ustaleń faktycznych w niniejszej w sprawie. Zeznania złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed organem prowadzącym postępowanie przez W. G. i H. B. również nie mogą stanowić dowodu z tej przyczyny, że matka W. G. była siostrą W. L., zatem W. G. jest osobą bliską W. L. w rozumieniu przepisu art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy w zw. z art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast z oświadczenia H. B. wynika, że zamieszkiwała w miejscowościach, które nie stanowią miejscowości sąsiedniej w stosunku do miejscowości, w której pozostawione zostało mienie zabużańskie przez W. L., a więc nie spełnia wymogu określonego w art. 6 ust. 5 pkt 1 omawianej ustawy. Przesłance "zamieszkiwania w miejscowości sąsiedniej", o której mowa w art. 6 ust. 5 pkt 1 powołanej ustawy należy, w ocenie Sądu, nadać wąskie rozumienie, a zatem za miejscowość sąsiednią w stosunku do miejscowości [...] mogły być uznane miejscowości graniczące z tą miejscowością, otaczające tą miejscowość, położone nieopodal, w bliskim sąsiedztwie. Za takie miejscowości z pewnością nie mogły być uznane miejscowości B. i W., w których zamieszkiwała H. B., ponieważ nie są to miejscowości najbliższe w stosunku do miejscowości [...], skoro nie są położone w tej samej gminie, czy nawet powiecie. Trafne jest zatem stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że jedynym dowodem świadczącym o pozostawieniu spornej nieruchomości przez W. L. poza obecnymi granicami Państwa jest dowód w postaci dokumentu urzędowego, którym jest orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w W. z dnia [...] lipca 1945 r., z którego wynika, że W. L. pozostawił gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, w tym [...] ha [...] i [...] ha [...]. Z orzeczenia tego nie wynika jednak jaka była powierzchnia domu, jak również jaka była powierzchnia oraz rodzaj poszczególnych budynków gospodarczych, a także, w którym roku obiekty te powstały. Ponadto skarżący nie przedłożyli innych dokumentów urzędowych niż wspomniane orzeczenie, w oparciu o które możliwe byłoby ustalenie powyższych danych, a przedłożone do akt zeznania świadków ze względu na fakt, iż nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Słusznie organ odmówił mocy dowodowej również kwestionariuszowi z dnia [...] maja 1933 r. związanemu z przyznaniem W. L. [...], bowiem kwestionariusz wypełniony osobiście nie stanowi dokumentu urzędowego, w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, jak również brak w nim wskazania powierzchni gruntów oraz powierzchni i rodzaju posadowionych na nich zabudowań. Za dowód w sprawie także nie mogą posłużyć przedstawione ze skargą oświadczenia M. S. i T. C. z podpisem notarialnie poświadczonym dnia [...] i [...] kwietnia 2011 r. mające zaświadczać wielkość powierzchni pozostawionej przez W. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa oraz rodzaj i powierzchnię wzniesionych na niej zabudowań, bowiem oświadczenia te złożone zostały po rozstrzygnięciu przez organ sprawy co do jej istoty, a skoro nie istniały w momencie wydawania kwestionowanej decyzji, zatem nie mogą stanowić podstawy do jej uchylenia, gdyż organ orzeka na podstawie stanu faktycznego ustalonego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego na dzień wydawania decyzji. Uchylenie decyzji mogłoby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby dowody te stanowiły podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a tak nie jest, gdyż dowody przedstawione przy skardze nie istniały przed wydaniem decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 kpa). Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Z powyższych względów uznając, że skarga nie jest zasadna, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.