II SA/Lu 438/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] – po rozpatrzeniu odwołania T. G. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na utrzymanie diety bezglutenowej – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 257 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 9, art. 39 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; aktualny t.j. - Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm., dalej: "u.p.s."), uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości oraz orzekło co do istoty sprawy, odmawiając przyznania T. G. pomocy finansowej w postaci specjalnego zasiłku celowego na utrzymanie diety bezglutenowej. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium powołało się na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: W dniu [...] stycznia 2020 r. T. G. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej (m.in.) na dietę bezglutenową. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego Kierownik Filii Nr [...] MOPR w L. – działając z upoważnienia Prezydenta Miasta L. – powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. odmówił przyznania T. G. zasiłku celowego na zaspokojenie powyższej potrzeby. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w toku postepowania ustalono, iż strona jest osobą samotnie gospodarującą, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku uzyskała dochód z tytułu emerytury w kwocie [...]zł, pomniejszony o kwotę [...]zł z tytułu potrąceń administracyjno-sądowych, a także dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...]zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Nadto do dochodu strony w tym miesiącu zaliczono pożyczkę w wysokości [...] złotych. Łączny dochód wnioskodawczyni organ ustalił na kwotę [...]zł, stwierdzając tym samym, że przekroczono ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, ustalone na kwotę 701,00 zł. Organ uznał wobec tego, że zasiłek celowy stronie nie przysługuje. Nadto stwierdził, że w jej sytuacji nie zaistniały okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego na ww. cel. Stanowisko to Kierownik Filii Nr [...] MOPR w L. uzasadnił tym, że wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodu. Ponadto w grudniu 2019 r. otrzymała paczkę żywnościową w ramach akcji "Pomóż dzieciom przetrwać zimę", zaś decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. przyznany jej został zasiłek celowy w formie niepieniężnej z przeznaczeniem na zakup 1/2 tony węgla z transportem o wartości [...] zł z ustalonym zwrotem w wysokości 100 %, jednak od żądania zwrotu odstąpiono w całości. Organ ustalił przy tym, że na stałe wydatki strony składają się opłaty czynszowe - [...] zł, opłaty za energię elektryczną - [...] zł, opłaty za wywóz śmieci - [...] zł, opłaty za wodę - [...] zł oraz koszty zakupu leków - [...] zł, co stanowi łącznie kwotę [...]zł. Dodatkowo organ zauważył, że T. G. posiada mieszkanie w bloku w B. P., którego jest głównym najemcą, na które ma przyznany dodatek mieszkaniowy. Sama jednak zamieszkuje w L. na stancji, której koszt wynajęcia stanowi [...] zł miesięcznie, tym samym pogarszając swoją sytuację ekonomiczną. W ocenie organu strona może samodzielnie wygospodarować środki na zgłoszone potrzeby, chociażby odpowiednio wykorzystując posiadane gospodarstwo rolne. Tymczasem oczekuje, aby to organ pomocy społecznej zabezpieczy jej wszystkie potrzeby finansowe. Organ podkreślił, że nawet w przypadku spełnienia warunku kryterium dochodowego przez osobę ubiegającą się o świadczenie, nie ma obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów jej utrzymania i nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji T. G. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona nie zgodziła się ze stwierdzeniem, iż posiada dochód, którego wysokość pozwala na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb związanych z koniecznością utrzymania diety bezglutenowej, zakupem leków, oddaniem długu oraz utrzymaniem się bez uszczerbku. W ocenie odwołującej, egoizmem byłoby odebranie gospodarstwa rolnego jednemu synowi, zaś drugiemu mieszkania, i wyjechanie z L.. Rozpatrując odwołanie organ drugiej instancji szczegółowo przytoczył poczynione w toku postępowania ustalenia, wskazując w tym zakresie, że w dniu [...] lutego 2020 r. przeprowadzony został rodzinny wywiad środowiskowy, który wykazał, że od czasu poprzedniego wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2019 r. sytuacja wnioskodawczyni nie uległa zmianie. T. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka na stancji w jednorodzinnym domu, zajmując jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki. Pomieszczenie ogrzewane jest piecem węglowym. Wnioskodawczym legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia [...] sierpnia 2022 r. Z powodu przewlekłych schorzeń pozostaje pod stałą kontrolą lekarzy specjalistów. Zgodnie z dołączonym do akt sprawy zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] czerwca 2018 r., leczy się z powodu alergii na mleko oraz ANN (alergiczny nieżyt nosa). Badając sytuację dochodową T. G. Kolegium ustaliło, że źródło jej dochodu stanowi emerytura w kwocie [...]zł, z której z powodu egzekucji potrącana jest kwota [...]zł. Strona otrzymuje także dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, jako najemca lokalu mieszkalnego w B. P.. Ponadto T. G. jest właścicielką gospodarstwa rolnego na terenie gminy S. o powierzchni [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie [...]zł ustalona została zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s., tj. [...] ha x [...] zł = [...] zł. Ponadto na podstawie złożonego przez stronę w dniu [...] lutego 2020 r. oświadczenia ustalono, że w grudniu 2019 r. uzyskała ona dochód z tytułu pożyczki w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód strony stanowi kwotę [...]zł. T. G. ponosi stałe miesięczne wydatki w łącznej wysokości [...] zł, na które składają się opłaty czynszowe - [...] zł, opłaty za energię elektryczną - [...] zł, opłaty za wodę - [...] zł, wywóz śmieci - [...] zł, a po uwzględnieniu kwoty wydatkowanej na zakup leków - [...] zł, wynoszą [...] zł. Wobec powyższych ustaleń Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji, że uzyskiwany przez T. G. dochód przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (701,00 zł), co oznacza, że strona nie spełnia warunku uzyskania nieodpłatnej pomocy na podstawie art. 39 u.p.s. Kolegium podzieliło również stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie uznania, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające przyznanie stronie zasiłku na podstawie art. 41 u.p.s. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro – jak ustalono – strona posiada stałe źródło dochodu, to ma możliwość takiego gospodarowania posiadanymi środkami, aby samodzielne zaspokoić zgłoszone potrzeby, wykorzystując własne możliwości. Organ podkreślił, że nawet w przypadku spełnienia kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek, nie zobowiązuje to organu do ponoszenia w całości wszelkich kosztów utrzymania strony wnioskującej o jego przyznanie. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą stanowić podstawowego źródła utrzymania służącego do zaspokojenia choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Pomoc przyznawana na gruncie tej ustawy - bez względu na jej rodzaj - ma charakter jedynie przejściowy i nie może się zmieniać w stałe źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Ponadto – jak zauważyło Kolegium – organ pierwszej instancji musi brać pod uwagę konieczność zaspokojenia w pierwszej kolejności podstawowych potrzeb bytowych osób, które nie posiadają jakichkolwiek dochodów, co przy niedostatecznej ilości środków, jakimi dysponują, także nie zawsze jest możliwe. Ośrodki pomocy społecznej muszą w sposób racjonalny gospodarować swoimi środkami, a z uwagi na ograniczone środki zobowiązane są do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb w odniesieniu do ogólnej liczby ubiegających się o pomoc. Kolegium podkreśliło, że organ pomocy społecznej nie pozostaje bezczynny i bierny w zakresie rozwiązywania problemów strony i zaspokajania jej potrzeby. W styczniu, kwietniu, lipcu i październiku 2019 r. przyznane jej zostały zasiłki celowe na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w tym zakup żywności, leków i butów zimowych, w kwotach każdorazowo po 350,00 zł, podlegające w 100% zwrotowi, przy czym każdorazowo odstąpiono w całości od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenia. Z kolei w listopadzie 2019 r. stronie przyznana została pomoc w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup 1/2 tony węgla z transportem o wartości 345,00 zł, podlegająca w 100% zwrotowi – i tym razem odstąpiono w całości od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie. Odbiór świadczenia nastąpił w styczniu 2020 r. W ocenie Kolegium brak jest natomiast podstaw, aby w sposób stały organ zaspakajał wszelkie zgłaszane przez stronę potrzeby, całkowicie pomijając kwestię wysokości dochodu jakim strona dysponuje oraz możliwości wykorzystania własnych środków. Końcowo Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na fakt, iż argumenty i okoliczności przedstawione w uzasadnieniu decyzji świadczą o tym, że przedmiot postępowania stanowił specjalny zasiłek celowy, o którym mowa art. 41 u.p.s., orzekło jak w sentencji, tj. uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o odmowie przyznania zasiłku celowego i odmówiło przyznania specjalnego zasiłku celowego. T. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. skargę na opisaną wyżej decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści skargi skarżąca nie sformułowała żadnych zarzutów naruszenia prawa ani wniosków procesowych. Zarzuciła natomiast podłość i mściwość wskazanym pracownikom MOPR w L.. Stwierdziła, że osoby te (cyt.) " zabrały mi wszystko na podstawie ich fałszywej argumentacji". Skarżąca podkreśliła, że w kwietniu 2019 r. doznała wieloodłamowego złamania pięty, a potem dwa razy była w szpitalu z powodu nagłego stanu zapalnego, który trwa do dzisiaj w zmniejszonym natężeniu. Stwierdziła, że bulwersujące jest powoływanie się przez Kolegium obecnie na fakt udzielenia jej w grudniu 2019 r. pomocy rzeczowej w postaci żywności, którą już dawno spożytkowała. Niezrozumiałe dla skarżącej jest również zarzucanie jej tego, że mieszka w L., a nie w B. P., bowiem mieszkając w B. P. również musiałaby płacić za czynsz, prąd, gaz, wodę i leki. Skarżąca podniosła, że za (cyt.) "papierkowy dochód z gospodarstwa" nie jest w stanie kupić leków i utrzymać się. Podkreśliła, że "nie osiąga korzyści majątkowych ani finansowych z tego tytułu" – to "syn płaci podatek i obrabia pole". Z tego względu, w ocenie skarżącej, kwota [...]zł nie jest jej dochodem, tylko jej syna. Do skargi skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] sierpnia 2019 r. potwierdzające okoliczność doznania w kwietniu 2019 r. urazu w postaci złamania lewej kości piętowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] lipca 2020 r. Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zawiadomiona o powyższym wniosku skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Termin do zgłoszenia takiego żądania upłynął natomiast skarżącej z dniem [...] września 2020 r. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Treść skargi jednoznacznie wskazuje na niezrozumienie zadań i celów pomocy społecznej. Należy zatem na wstępie podkreślić, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być natomiast odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie powyższego świadczenia uwarunkowane jest jednak zachowaniem kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej – stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358) - wynosi 701,00 zł. Tymczasem zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że dochód skarżącej, będącej – co pozostaje poza sporem – osobą samotnie gospodarującą, przekracza ww. kryterium dochodowe. O jego przekroczeniu decyduje już sama emerytura strony wynosząca [...] zł – i to nawet gdyby uwzględnić potrącenia komornicze, jakim świadczenie to podlega (przy czym w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. kwota objęta potrąceniami i tak nie podlega odliczeniu od dochodu). Ostatecznie bowiem świadczenie to wypłacane jest stronie w kwocie [...]zł, a więc i tak przekraczającej ww. kryterium. Nadto skarżąca posiada również inne źródła dochodu, tj. dodatek mieszkaniowy wypłacany w kwocie [...]zł oraz – zasadnie uwzględniony przy ustalaniu dochodu – dochód z gospodarstwa rolnego. Nie można bowiem pominąć w tym zakresie okoliczności ustalonej podczas wywiadu środowiskowego (k. 14 akt adm. I inst.), że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego na terenie gminy S., którego powierzchnia wynosi 8,2525 ha fizycznych, stanowiących równowartości 4,5046 ha przeliczeniowych. Okoliczność ta musiała zostać uwzględniona przy ustalaniu wysokości dochodu skarżącej, albowiem zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 3 ww. rozporządzenia przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. Zawarta w art. 8 ust. 9 u.p.s. regulacja dotycząca sposobu obliczania dochodu z gospodarstwa rolnego ma charakter bezwzględnie wiążący zarówno dla organów administracji jak i dla sądów. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9 u.p.s., nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. W konsekwencji dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego, ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydujący jest tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również na możliwość sprzedaży lub dzierżawienia osobie trzeciej gospodarstwa, którego strona nie uprawia, bądź które z jakichkolwiek przyczyn nie przynosi dochodów (por. wyroki NSA: z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1154/11; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09; z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 724/09; z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 724/09; z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 928/10 - wszystkie dostępne w CBOSA). Dodatkowo należy zauważyć, że przepis art. 8 ust. 9 u.p.s. był też przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (Dz. U. Nr 82, poz. 503), orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną pozostaje, że skarżąca jest właścicielem wspomnianego wyżej gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,5046 ha przeliczeniowych, to tym samym – niezależnie od tego, czy w rzeczywistości samodzielnie użytkuje to gospodarstwo – nie sposób podważyć zasadności przyjęcia, że na dochód skarżącej składa się również dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, ustalony w sposób ryczałtowy - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 ust. 9 u.p.s. (4,5046 ha przeliczeniowych x [...] zł). Uzasadnione podstawy miało także zaliczenie do dochodu strony – ustalanego za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku, tj. za grudzień 2019 r. - stosownie do art. 8 ust. 3 u.p.s. – uzyskanej w tym miesiącu (zgodnie ze złożonym przez skarżącą w toku postępowania oświadczeniem – k. 10 akt adm. I inst.) pożyczki w kwocie [...]zł. Na gruncie u.p.s. pod pojęciem dochodu należy bowiem rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nich wymienionych. Przy czym, katalog wyłączeń zawarty w art. 8 ust. 4 ma charakter zamknięty, a zatem niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu wysokości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 4420/18; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1201/18; wyrok WSA w Opolu z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Op 32/19; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 166/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 515/19; wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 776/19 – dostępne w CBOSA). Z tego względu jako dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. kwalifikowane się również takie przysporzenia jak pożyczka, niezależnie od tego, że podlega ona zwrotowi w przyszłości (por. wyrok WSA w Gliwicach z 4 września 2019 r., II SA/Gl 702/19 – dostępny w CBOSA). W świetle powyższych ustaleń całkowity dochód skarżącej osiągnięty w miesiącu poprzedzającym złożenie jej wniosku, niewątpliwie kilkukrotnie przekroczył ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej (701,00 zł), co pozbawia skarżącą uprawnienia do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Jak słusznie zauważyły organy, zastrzeżenie w postaci ustawowego kryterium dochodowego nie dotyczy jednak świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 u.p.s. Wobec ustalenia, że dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe, obowiązkiem organów było zatem rozważenie przyznania skarżącej, na wskazane przez nią potrzeby, pomocy na podstawie art. 41 u.p.s. i w konsekwencji rozpatrzenie jej wniosku w oparciu o tę podstawę prawą. W tym miejscu zauważyć należy, że jakkolwiek organ pierwszej instancji rozważył w swej decyzji zasadność przyznania stronie pomocy w oparciu o ten przepis, to jednak w sentencji swej decyzji orzekł o odmowie przyznania "zwykłego" zasiłku celowego. W tej sytuacji zasadne było dokonanie przez organ odwoławczy korekty tego rozstrzygnięcie, poprzez podjęcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji reformatoryjnej, wskazującej w swej sentencji na właściwy rodzaj świadczenia, tj. specjalny zasiłek celowy. Wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 41 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), ewentualnie zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego – jak wynika wprost z przytoczonego przepisu – zależy zatem od uznania organu, który nie będąc związany ścisłymi kryteriami przyznania tego świadczenia ustala, czy w danej sprawie ma miejsce "szczególnie uzasadniony przypadek". Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest natomiast ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00 – dostępny w CBOSA). W ocenie Sądu organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zasadnie uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą (również) przesłanki do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 u.p.s. Pomimo bowiem niezaprzeczalnych problemów zdrowotnych T. G., wobec ustalonej sytuacji finansowej strony, zgłoszonej przez nią potrzeby nie sposób uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powyższego przepisu. Jak podkreśla się w orzecznictwie, pojęcie to dotyczy wyłącznie sytuacji drastycznych, niecodziennych i wykraczających poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt I OSK 803/10, LEX nr 745329). Dlatego też do najczęstszych przypadków przyznania pomocy, o których stanowi art. 41 u.p.s., zalicza się zdarzenie losowe takie jak stan klęski żywiołowej lub ekologicznej. Takiej sytuacji z całą pewnością nie stanowi mająca charakter stały i tym samym dająca się przewidzieć potrzeba zakupu środków żywnościowych zgodnych z dietą bezglutenową - zwłaszcza w przypadku skarżącej, która jest osobą osiągającą stały dochód w wysokości kilkukrotnie przekraczającej ustawowe kryterium dochodowe, a nadto jest właścicielką gospodarstwa rolnego, z którego – w razie poczynienia odpowiednich starań – mogłaby pozyskać dodatkowe środki finansowe, i która dodatkowo – pomimo przekraczania kryterium dochodowego – sporadycznie otrzymuje pomoc w formie różnorodnych świadczeń z pomocy społecznej. W tej sytuacji nie sposób uznać, że zapewnienie sobie żywności (nawet bezglutenowej), stanowi potrzebę, której skarżąca nie jest w stanie zrealizować samodzielnie, poprzez odpowiednie zagospodarowanie własnych środków finansowych. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy obu instancji ocena sytuacji życiowej skarżącej nie nosi cech dowolności oraz nie przekracza granic uznania administracyjnego, zaś prowadząc postępowanie wyjaśniające organy nie naruszyły zasad wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienia podjętych przez organy rozstrzygnięć spełniają natomiast wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.