II SA/Ol 792/20

SENTENCJA Dnia 22 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2020 roku sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie za nieuzasadnioną lub uzasadnioną w innej wysokości aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z "[...]"r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze "[...]" (dalej: "Kolegium"), działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika strony - r. pr. "[...]"o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego "[...]"w nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa położonej w "[...]" dokonana przez Prezydenta "[...]"pismem z "[...]"r. - odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie za nieuzasadnioną lub uzasadnioną w innej wysokości aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Zakwestionowane postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Pismem z 12 grudnia 2019 r. Prezydent "[...]"wypowiedział z dniem 1 stycznia 2020 r. "[...]" (dalej: "Spółka") dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. udziału w nieruchomości Skarbu Państwa. Wypowiedzenie dotychczasowej opłaty doręczono Spółce 18 grudnia 2019 r. Pełnomocnik Spółki złożył do Kolegium pisma z 30 stycznia 2020 r., to jest wnioski: o ustalenie za nieuzasadnioną lub uzasadnioną w innej wysokości aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, oraz o przywrócenie terminu do wniesienia ww. wniosku kwestionującego zasadność aktualizacji. Oba wnioski wpłynęły do organu dokonującego aktualizacji 30 stycznia 2020 r. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Spółki podał, że "wniosek o ustalenie jest złożony po terminie z przyczyn niezawinionych przez wnioskodawcę". Wskazał, że Spółka posiada jednoosobowy Zarząd, który w terminie złożenia wniosku przebywał poza siedzibą Spółki. Termin do złożenia wniosku w niniejszej sprawie upływał 17 stycznia 2020 r. W terminie od 11 stycznia 2019 r. do 17 stycznia 2020 r. Zarząd przebywał na leczeniu w sanatorium w Krynicy Zdroju. Następnie, od 24 stycznia 2020 r. przebywał w Krakowie "w celach służbowych". W terminie 7 dni od dnia powrotu do siedziby Spółki, tj. 27 stycznia 2020 r., został złożony wniosek o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu postanowienia z 26 sierpnia 2020 r., przytaczając treść art. 58 i art. 59 k.p.a., Kolegium podniosło, że pełnomocnik Spółki wskazuje, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie jest przez nią zawinione, bowiem Zarząd Spółki (Spółka posiada jednoosobowy Zarząd oraz nie posiada prokurenta) przebywał w okresie od 11 stycznia 2020 r. do 17 stycznia 2020 r. (w tym dniu upływał termin do zakwestionowania aktualizacji) na leczeniu w sanatorium w Krynicy Zdroju. Następnie od 24 stycznia 2020 r. przebywał w Krakowie "w celach służbowych". Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że stronie doręczono aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego 18 grudnia 2019 r., a dopiero później, od 11 stycznia 2020 r. (tak twierdzi wnioskodawca, bowiem z przedstawionej faktury to nie wynika) jedyny członek zarządu Spółki przebywał poza miejscem zamieszkania w Krynicy Zdroju. Istotne jest zatem w okolicznościach sprawy, że brak winy w uchybieniu terminu przyjąć można tylko wtedy, gdy Zarząd Spółki nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym życiem, zdrowiem lub nie narażając siebie lub innych na poważne straty majątkowe. Brak jest zaś po stronie wnioskującej o przywrócenie terminu zachowań, które mogłyby świadczyć o podjęciu przez jedynego członka Zarządu Spółki jakichkolwiek działań nakierowanych na zabezpieczenie swoich interesów przed wyjazdem do sanatorium jak i w okresie pobytu w Krynicy Zdroju mimo tego, że Spółka była poinformowana już 18 grudnia 2019 r. o dokonaniu wypowiedzenia dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Kolegium stwierdziło, że mając na względzie powyższe okoliczności, pełnomocnik Spółki nie uprawdopodobnił w sposób dostateczny, że mimo całej staranności, Zarząd Spółki nie mógł dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niego niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego, dla dokonania czynności procesowej (wniesienia wniosku o ustalenie, że jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości przedmiotowa aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości). W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na wskazane wyżej postanowienie Kolegium, pełnomocnik Spółki podniósł, że skarżący spełnił wszystkie przesłanki konieczne do przywrócenia terminu na wniesienie odwołania od wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona lub uzasadniona w niższej wysokości. Błędne jest stanowisko Kolegium, jakoby fakt powstania nagłej przyczyny uniemożliwiającej złożenie wniosku w trakcie biegnięcia terminu na jego złożenie musiał istnieć przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania procesowej czynności. W dniu otrzymania pisma wypowiadającego dotychczasową wysokość opłaty od użytkowania wieczystego nieruchomości skarżący był przeświadczony, że przysługuje mu 30-dniowy termin na wniesienie wniosku o uznanie, że aktualizacja ta jest nieuzasadniona. Nie mógł przewidzieć, że w trakcie biegu terminu nastąpi nagłe zdarzenie zmuszające go do pilnego wyjazdu celem zabezpieczenia niezbędnych interesów spółki oraz ratowania własnego zdrowia, co uniemożliwi mu złożenie przedmiotowego wniosku w terminie. Wskazał, że powstanie nagłego zdarzenia uniemożliwiającego złożenie pisma w terminie w trakcie biegu terminu, a nie na samym jego początku, nie niweczy możliwości przywrócenia terminu dla danej czynności. Terminy procesowe różnią się długością z uwagi na poziom skomplikowania sprawy i konieczność skompletowania niezbędnej dokumentacji. W niniejszej sprawie, ustawodawca przewidział 30-dniowy termin na złożenie wniosku o uznanie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego na nieuzasadnioną lub uzasadnioną w niższej wysokości i poziom skomplikowania sprawy wykluczał możliwość pełnego zapoznania się ze sprawą i skompletowania niezbędnej dokumentacji w dwa razy krótszym terminie, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, że ciężar wykonania wszystkich tych obowiązków spoczywał na jednej osobie, tj. jedynym członku zarządu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie za nieuzasadnioną lub uzasadnioną w innej wysokości aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe, zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Zasadnie Kolegium stwierdziło, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Słusznie wskazuje organ, że to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, przez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Wskazać należy, że orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 648/12). Wskazuje się również, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2210/13). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć nadto, charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 października 1999 r., IV SA 1656/97). Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać również pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 354/08). W niniejszej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia wniosku wskazał fakt wyjazdu (z uwagi na stan zdrowia) do sanatorium oraz nagły wyjazd celem zabezpieczenia niezbędnych interesów spółki. Kolegium zasadnie przyjęło, iż przedstawiona przez skarżącego argumentacja jest nieprzekonywująca i nie uprawdopodabnia braku winy co do uchybienia terminu do złożenia wniosku. Wręcz przeciwnie, podniesione okoliczności wskazują, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Nie negując, że skarżący we wskazanym okresie przebywał w sanatorium, zauważyć jednak należy, że wyjazd do sanatorium nie stanowi wyjątkowej okoliczności, której zaistnienie było nagłe i nieprzewidziane, a także nie do przezwyciężenia. Istotne jest przy tym, że skarżący wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Jak wynika z analizy akt administracyjnych stronie doręczono aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego 18 grudnia 2019 r., a dopiero później, tj. od 11 stycznia 2020 r. jedyny członek zarządu Spółki przebywał poza miejscem zamieszkania w Krynicy Zdroju. Skarżący wiedząc o toczącym się postępowaniu powinien liczyć się z koniecznością dokonywania czynności procesowych w tym postępowaniu, dla których przepisy przewidują określone wymogi prawne, w tym m.in. dotyczące terminów ich dokonywania. W ocenie Sądu, strona dbająca należycie o własne interesy powinna podjąć stosowne działania, które umożliwiłyby jej dokonanie określonych czynności procesowych w terminie. Skarżący na czas wyjazdu mógł ustanowić pełnomocnika. Niepodjęcie żadnych działań ewidentnie świadczy o braku należytej staranności ze strony skarżącego. Oczywiste jest, że strona dbająca należycie o własne interesy powinna skorzystać z wszelkich dostępnych możliwości, aby zachować termin do dokonania określonej czynności procesowej, co jest szczególnie istotne w przypadku jednoosobowego zarządu spółki kapitałowej. W niniejszej sprawie skarżący takich działań nie podjął. Wobec powyższych ustaleń, Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku, co skutkowało odmową przywrócenia terminu na podstawie art. 58 k.p.a. Zaskarżone postanowienie jest więc zgodne z prawem i brak jest podstaw do jego uchylenia. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 tej ustawy.