I OZ 1010/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 października 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 996/11 w zakresie odmowy przyznania A. J. prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania samochodu osobowego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Na skutek złożonego przez A. J. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 21 października 2011 r. ustanowił na rzecz skarżącego pełnomocnika oraz oddalił w/w wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że A. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2011 r. w przedmiocie wyrejestrowania samochodu osobowego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu uiścił wpis należny od skargi oraz złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z treści złożonego przez stronę formularza wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dorosłym synem pozostającym bez pracy. Zarówno skarżący, jak i jego żona uzyskują wspólny dochód w wysokości [...] zł (świadczenia emerytalne). Oprócz mieszkania o powierzchni [...] m², skarżący nie zadeklarował przy tym żadnego majątku. Postanowieniem z dnia 15 września 2011 r. referendarz sądowy oddalił przedmiotowy wniosek. We wniesionym od powyższego orzeczenia sprzeciwie oraz piśmie z dnia [...] października 2011 r. skarżący wykazywał wysokość ponoszonych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Zaznaczył przy tym, iż opłata należna za zużycie wody została na jego wniosek rozłożona na raty. Wśród ponoszonych wydatków skarżący wskazał również na alimenty płacone na córkę syna w kwocie [...] zł. Oświadczył ponadto, że jego syn od dnia [...] października 2011 r. podjął pracę na okres próbny. Przyznając skarżącemu prawo pomocy jedynie w części, Sąd Wojewódzki wskazał, że w świetle przedstawionych przez wnioskodawcę informacji, należało uznać, że wykazał on zasadność złożonego przez siebie wniosku. Sąd zwrócił w szczególności uwagę na okoliczność, że na utrzymaniu skarżącego i jego żony nadal pozostaje syn, który dopiero niedawno podjął pracę, oraz wnuczka. Uzyskiwany przez skarżącego dochód w świetle tych okoliczności nie pozwalał na wygenerowanie dodatkowych środków na ponoszenie kosztów związanych z realizowaniem prawa do sądu. Sąd Wojewódzki stwierdził również, że skarżący uiścił wpis od wniesionej skargi, natomiast na obecnym etapie nie są wymagane żadne inne koszty. Z tego zatem względu należało odstąpić od przyznania A. J. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uwzględniając jedynie jego wniosek o ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika. W zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie A. J., wnosząc o jego uchylenie wywodził, że orzeczenie Sądu jest dla niego niezrozumiałe. Oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy pozbawi go i jego rodzinę środków do życia. Zarówno on, jak i jego żona cierpią na wiele chorób. Syn niedawno podjął pracę. Za dwa tygodnie jej wykonywania otrzymał zaledwie [...] zł wynagrodzenia. Część z tych pieniędzy przeznacza zaś na pokrycie kosztów dojazdu do tejże pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl regulacji zawartej w przepisie art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, gdzie zakres całkowity obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego, zaś zakres częściowy obejmuje: zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, bądź też zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, bądź tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentacji. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym dodać, ze instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki ich są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając na względzie powyższe uwagi oraz sytuację materialną i rodzinną wnoszącego zażalenie, należy stwierdzić, że Sąd I instancji słusznie przyznał A. J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika. Uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę dochody, jak również okoliczność ponoszenia przez nich ciężarów związanych nie tylko z prowadzeniem gospodarstwa domowego, lecz również z utrzymaniem ich wnuczki ,powoduje, że skarżący bez wątpienia nie był w stanie zgromadzić środków, które mógłby przeznaczyć na wynagrodzenie przysługujące pełnomocnikowi. Na powyższe ustalenia nie wpływa okoliczność, że pozostający ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym syn R. J. w październiku 2011 r. podjął pracę. Uzyskany przez niego za część października dochód nie wpłynął bowiem znacząco na poprawę stanu finansów rodziny J., zwłaszcza, że znaczna część uzyskanych przez niego środków jest przeznaczana na pokrycie kosztów dojazdu do pracy. Niewątpliwie zatem zaprezentowana przez skarżącego we wniosku i pozostałych pismach sytuacja finansowa uzasadniała udzielnie mu w postępowaniu sądowoadministracyjnym pomocy w tej właśnie formie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczalna była natomiast odmowa przyznania prawa pomocy skarżącemu w pozostałym zakresie. Sąd Wojewódzki zasadnie bowiem stwierdził, że na obecnym etapie postępowania skarżący, po uiszczenia wpisu do wniesionej skargi, nie jest zobligowany do ponoszenia dodatkowych kosztów sądowych. Tym samym przyznanie A. J. także w tej części prawa pomocy obecnie nie odnajduje uzasadnienia. Należy jednocześnie podkreślić, że w przypadku powstania po stronie skarżącego obowiązku uiszczenia dodatkowych kosztów sądowych, w terminie otwartym do ich uiszczenia, będzie on mógł ponownie zwrócić się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ich poniesienia. W związku z powyższym stanowisko Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe, a zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.