I OW 114/19

SENTENCJA Dnia 12 listopada 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wójta Gminy K. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku C.S. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: wskazać Wójta Gminy K. jako organ właściwy w sprawie UZASADNIENIE I OW 114/19 Uzasadnienie Wójt Gminy K., na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., oraz art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy K. a Wójtem Gminy B. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku C.S. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, C.S. był mieszkańcem gminy K., jednak od dnia 22 listopada 2011 r. zmienił miejsce zamieszkania wskutek umieszczenia go w Domu Pomocy Społecznej w Z. Następnie w dniu 18 lutego 2015 r. został przeniesiony do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w B., gmina B. W dniu 12 stycznia 2017 r. został tymczasowo aresztowany i osadzony w Zakładzie Karnym w L. W związku z przebywaniem w zakładzie karnym (instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie), Wójt Gminy B., postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., wstrzymał od dnia [...] lutego 2017 r. realizację zasiłku pielęgnacyjnego. Jednocześnie Starosta L. zawiesił prawo C.S. do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej "[...]" na okres tymczasowego aresztowania (art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Następnie, w ramach zastosowanego przez Sąd Rejonowy w Łowiczu środka zapobiegawczego, C.S. umieszczony został na Oddziale Psychiatrii Sądowej Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S. W związku z powyższym Starosta L. stwierdził wygaśnięcie decyzji dotyczącej zawieszenia prawa do umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej, a następnie uchylił decyzję o umieszczeniu w DPS ze względu na stan C.S., kwalifikujący go do przebywania w szpitalu. Zarówno zakład karny, jak i szpital nie są instytucjami zaspokajającymi potrzeby mieszkaniowe. Tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, że C.S. po raz kolejny zmienił miejsce zamieszkania i przestał być mieszkańcem gminy B. W dniu [...] lutego 2019 r. C.S. wystąpił do Burmistrza S. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zasiłek ten do czasu wstrzymania jego realizacji był wypłacany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. Wniosek został przesłany do Wójta Gminy K. Następnie wójt Gminy K. przekazał wniosek do rozstrzygnięcia Wójtowi Gminy B., który zakwestionował swoją właściwość miejscową, wskazując, że ostatnim miejscem zamieszkania przed skierowaniem C.S. do Domu Pomocy Społecznej była gmina K. Jednakże okoliczność ta nie ma znaczenia. Miejscem zamieszkania decydującym o właściwości miejscowej organu jest ostatnie miejsce zamieszkania. Aktualnym miejscem zamieszkania C.S. jest miejscowość [...] w gminie B. Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku C.S. jest Wójt Gminy B. W odpowiedzi wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Wójt Gminy B. wniósł o wskazanie Wójta Gminy K. jako organu właściwego w sprawie. Wskazał, że ostatnim miejscem zamieszkania C.S. przed skierowaniem go do Domu Pomocy Społecznej była gmina K. W chwili obecnej nie jest on mieszkańcem gminy B. i nie przebywa na jej terenie. W niniejszej sprawie nie ma zastosowania § 5 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 734), ponieważ C.S. został skreślony z listy mieszkańców Domu Pomocy Społecznej w B. w dniu [...] lutego 2017 r. Skoro C.S. nie jest mieszkańcem gminy B., to Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. nie jest właściwy do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i zasadnie przekazał wniosek do Wójta Gminy K. jako organu właściwego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy K., a Wójtem Gminy B. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku C.S. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej ustawa, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej niezawodowej, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25.02.1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w ust. 1. Ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego, co wynika z utrwalonego orzecznictwa. Przepis art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Z materiałów nadesłanych wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość wynika, że C.S. przed umieszczeniem na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w S. przebywał w Zakładzie Karnym w L., a jeszcze wcześniej w Domach Pomocy Społecznej w Z. i w B. Jednakże w żadnym z tych miejsc już nie przebywa i nie sposób twierdzić, że ma zamiar tam przebywać. Przed umieszczeniem go w tych placówkach był (i jest nadal) zameldowany na pobyt stały w W., ul. [...], gmina K. Adres ten wnioskodawca podał zresztą jako adres zamieszkania we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem miejscem jego zamieszkania nie jest ani B. w gminie B. (został skreślony z listy mieszkańców tamtejszego domu pomocy społecznej), ani S. (skoro w znajdującym się w tej miejscowości szpitalu został umieszczony w ramach wykonywania środka zabezpieczającego orzeczonego przez sąd). Brak jest przy tym podstaw uzasadniających twierdzenie, że miejscem zamieszkania C.S. nie jest W., gmina K. W tej miejscowości bowiem był i jest zameldowany. Wobec tego należy wyprowadzić wniosek, że miejscem, w którym przebywał z zamiarem stałego pobytu przed rozpoczęciem wykonywania środka zabezpieczającego i przed skierowaniem go do domu pomocy społecznej (w którym już nie przebywa) była gmina K. Podkreślić przy tym należy, że umieszczenie w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym w ramach wykonywania środka zabezpieczającego orzeczonego przez sąd nie oznacza, że ubiegający się o świadczenia rodzinne stał się osobą, która nie ma miejsca zamieszkania. Zatem brak jest podstaw, aby właściwość organu ustalać na podstawie § 11 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2017, poz. 1466). Wobec powyższego właściwość organu należało ustalić zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy, co skutkowało wskazaniem jako właściwego do rozpatrzenia sprawy Wójta Gminy K. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.