II SA/Go 40/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Go 40/20 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Go 40/20 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 40/20, 3. zwrócić z urzędu od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącemu – K.S. na jego koszt kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia, 4. oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 40/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę K.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o warunkach złożenia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu w dniu 9 czerwca 2020 r. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2020 r. Referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił na rzecz skarżącego radcę prawnego, którym wyznaczona została przez Okręgową Izbę Radców Prawnych (dale jako OIRP) radca prawna A.K.. Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. (k.92), przesłanym do wiadomości Sądu, Wicedziekan OIRP zawiadomił r.pr. A.K. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego K.S.. W piśmie z dnia [...] października 2020 r., przesłanego na zapytanie Sądu o termin doręczenia pełnomocnikowi zawiadomienia OIRP o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu, OIPR podała, iż według informacji z emonitoringu Poczty Polskiej (śledzenie przesyłek), przedmiotowe zawiadomienie doręczone zostało radcy prawnemu A.K. w dniu 4 września 2020 r. (k. 122). Następnie pismem z dnia [...] października 2020 r. (nadanym w urzędzie pocztowym 12 października 2020 r.) pełnomocnik skarżącego złożyła do tutejszego Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Sądu z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 40/20. Pełnomocnik skarżącego jako okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podała, że z uwagi na przepisy ,,covidowe" przesyłka zawierająca zawiadomienie o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu nie została doręczona do rąk własnych, a zapoznała się z nią w dniu 16 września 2020 r., gdyż przesyłka nie trafiła do skrzynki pocztowej adresata, lecz do sąsiada zamieszkującego w budynku obok, znajdującego się na innej ulicy, ale posiadającego ten sam numer budynku i lokalu. Sąd nie uwzględnił w/w wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 12 listopada 2020 r. odrzucając go. Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącego, nie uprawdopodobniła wymaganych przez art. 86 p.p.s.a okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd, zgodnie z art. 177 § 3 p.p.s.a. w myśl którego w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego (...) na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, i na podstawie akt sprawy, w tym informacji otrzymanej od Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia [...] października 2020r. o doręczeniu pełnomocnikowi w/w zawiadomienia w dniu 4 września 2020 r. (w oparciu o emonitoring Poczty Polskiej), przyjął, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 maja 2020 r. upływał w dniu 5 października 2020 r. Zatem skarga kasacyjna nadana przez pełnomocnika skarżącego w urzędzie pocztowym w dniu 12 października 2020 r. złożona została z uchybieniem terminu. Sąd mając na uwadze ustawowe przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd zauważył, iż pełnomocnik skarżącego uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazała na ogólnie sformułowane ,,przepisy covidowe", z powodu których nie doręczono jej przesyłki z zawiadomienie z OIRP do rąk własnych, nie precyzując jakie to przepisy i w jaki sposób uniemożliwiły one zachowanie ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, przy braku winy pełnomocnika. Z kolei opisując okoliczność nieprawidłowego umieszczenia przesyłki zawierającej zawiadomienie OIRP o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu pełnomocnik skarżącego w żaden sposób nie uprawdopodobniła powyższych okoliczności. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik zarzuciła: 1. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.sa. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 w zw. z art. 82 p.p.sa. oraz art. 37 ustawy Prawo pocztowe, poprzez uznanie, że korespondencja sądowa skutkująca rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, przekazana pełnomocnikowi za pośrednictwem OIRP, mogła być skutecznie doręczona w dniu 4 września 2020 r., mimo braku potwierdzenia odbioru przesyłki przez pełnomocnika i oświadczenia, że możliwość zapoznania się z korespondencją nastąpiła w dniu 16 września 2020; 2. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 37 ustawy Prawo pocztowe poprzez uznanie, że pełnomocnik otrzymujący zawiadomienie, skutkujące rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, mógł zostać zawiadomiony z pominięciem wyłączenia wynikającego z art. 37 ust. 4a ustawy Prawo pocztowe; 3. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu, rozumianego jako merytoryczne rozpoznanie sprawy skarżącego przez sąd w sytuacji kiedy ani pełnomocnik ustanowiony z urzędu ani tym bardziej strona nie może ponosić odpowiedzialności za wadliwe doręczenie pełnomocnikowi zawiadomienia skutkującego rozpoczęciem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożonego z naruszeniem art. 85 p.p.s.a. i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych powiększonych o podatek od towarów i usług tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, przy czym jednoczesnym oświadczeniu, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. W uzasadnieniu pełnomocnik szczegółowo wyjaśniła, iż zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 37 ust. 4a ustawy z dnia 23 listopada 2011 r. Prawo pocztowe, przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczona adresatowi do jego oddawczej skrzynki pocztowej, bez składania dodatkowych wniosków. Ustawodawca jednocześnie zastrzegł, że nie dotyczy to przesyłek wysyłanych do ani wysyłanych przez Sądy i Trybunały, prokuraturę i inne organy ścigania, komornika sądowego. Przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. W czasie sprzed epidemii, przesyłka rejestrowana doręczana była bezpośrednio do rąk adresata za pokwitowaniem, ewentualnie w skrzynce oddawczej pozostawiane było awizo. Skutek doręczenia miał miejsce wówczas, gdy adresat faktycznie podejmował korespondencję, ewentualnie, po dwukrotnej awizacji. Dodatkową opcją było zwrotne potwierdzenie odbioru (ZPO). W aktualnym stanie prawnym adresat, jeśli od razu nie otrzyma przesyłki do skrzynki oddawczej, wysoce prawdopodobnym jest, że nie otrzyma jej wcale. Zdaniem pełnomocnika uznać należy, że OIRP w sposób wadliwy przekazało korespondencję (bez ZPO), gdyż z uwagi na aktualne brzmienie art. 37 ustawy Prawo pocztowe, powinna przekazać ją za zwrotnym poświadczeniem odbioru (ZPO). Pełnomocnik skarżącego (adresat) kwestionuje datę doręczenia wskazaną w śledzeniu przesyłek poczty polskiej (4 września 2020 r.) podnosząc, że wydruk śledzenia przesyłek nie stanowi dowodu doręczenia. Pełnomocnik dodała, iż skontaktowała się z Okręgową Izbą Radców Prawnych i powiadomiła o wadliwym doręczeniu przesyłki nr [...], która zawierała zawiadomienie o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu, mającym skutkować początkiem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę i jednocześnie załączyła zaświadczenie OIRP z [...] listopada 2020 r. potwierdzające dokonanie w/w zgłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Sąd uznał wniesione przez pełnomocnika skarżącego zażalenie na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 12 listopada 2020 r. o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnione. W ww. postanowieniu z dnia 12 listopada 2020 r. Sąd przyjął, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła by uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jednak po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy oraz na podstawie szczegółowych wyjaśnień pełnomocnika skarżącego zawartych w zażaleniu oraz w oparciu o przedłożone zaświadczenie OIRP, Sąd uznał, iż zaskarżone orzeczenie należało uchylić. Rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA z dnia 13 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Go 40/20, mając na uwadze przedstawione przez pełnomocnika wyjaśnienia Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe. Pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Celem tej instytucji jest bowiem umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Za wystarczające, w kontekście uprawdopodobnienia braku winy podmiotu w uchybieniu terminu, należy uznać samą okoliczność wystąpienia w danym stanie faktycznym ciągu zdarzeń niezawinionych i niemożliwych do przewidzenia, a zatem nagłych. Zaznaczyć ponadto należy, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. (red.) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 409-410). We wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu na postanowienie z dnia 12 listopada 2020 r. pełnomocnik skarżącego wywodzi, że wbrew stanowisku OIRP w dniu 4 września 2020 r. nie otrzymała przesyłki zawierającej zawiadomienie o wyznaczeniu jej jako pełnomocnika z urzędu. Z akt sprawy wynika, że powyższa data – 4 września 2020 r. wpisana została przez pracownika poczty do systemu śledzenia przesyłek, co jednak bezspornie nie znajduje potwierdzenia w pocztowym dowodzie doręczenia. Brak zaś pocztowego dowodu doręczenia wynika ze zmiany wprowadzonej w przepisach ustawy z dnia 2 listopada 2011 r. Prawo pocztowe, ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. W myśl bowiem aktualnego art. 37 ust. 4a Prawa pocztowego przesyłka listowa będąca przesyłką rejestrowaną może być doręczona adresatowi do jego oddawczej skrzynki pocztowej, bez składania dodatkowych wniosków, a nie dotyczy to przesyłek wysyłanych przez sądy, trybunały, prokuraturę i inne organy ścigania, komornika sądowego. Pełnomocnik skarżącego wskazała, iż na skutek zmiany przepisów Prawa pocztowego, w konsekwencji brak jest potwierdzenia odebrania przez nią przesyłki z OIRP o wyznaczeniu jej w niniejszej sprawie pełnomocnikiem z urzędu co jej zdaniem oznacza, iż przedmiotowa przesyłka została wadliwie doręczona. Z w/w zawiadomieniem o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu, wbrew danym wynikającym z e-monitorigu pełnomocnik nie zapoznała się w dniu 4 września 2020 r., ale dopiero 16 września 2020 r., kiedy przesyłkę przekazała jej osoba trzecia. W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy należy uznać, iż pełnomocnik skarżącego uprawdopodobniła przesłanki wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie ulega wątpliwości, iż informacja udzielona na wezwanie Sądu przez OIRP w piśmie z dnia [...] października 2020 r. o doręczeniu pełnomocnikowi zawiadomienia w dniu 4 września 2020 r., która ustalona została na podstawie e-monitoringu, stanowi jedynie domniemanie doręczenia przesyłki w określonej dacie, nie zaś dowód doręczenia pełnomocnikowi w/w przesyłki. Zdaniem Sądu obszerne wyjaśnienia pełnomocnika i załączone do zażalenia zaświadczenie OIRP z dnia [...] listopada 20202 r. w/w domniemanie obalają. W ocenie Sądu, w opisanej sytuacji uznać należy, że brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że pełnomocnik skarżącego dopuściła się zaniedbania w dopełnieniu swoich obowiązków. Poprzez przedłożone w sprawie zaświadczenie oraz oświadczenia zawarte w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego uprawdopodobniła, że nie ponosi winy za uchybienie terminowi. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w punkcie pierwszym sentencji. O przywróceniu terminu ( punkt drugi sentencji) orzeczono na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. W zakresie zwrotu stronie skarżącej wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł (punkt trzeci sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a. Podnieść należy, że z uwagi na przysługujące skarżącemu na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a. zwolniony był z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Za pozbawiony podstaw prawnych Sąd uznał wiosek pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie. Brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. W art. 197 § 2 p.p.s.a. brak jest odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania pomiędzy stronami, które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r., syg. akt II OZ 88/11). Wobec tego w innych przypadkach niż orzeczenie uwzględniające skargę oraz orzeczenie, o których mowa w art. 201, art. 203, art. 204 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Z powyższych względów wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego Sąd oddalił. Na marginesie dodać należy, iż w zakresie wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu zostaną podjęte czynności w trybie art. 258 § 1 pkt 8 p.p.s.a. przez Referendarza sądowego.