I FSK 1243/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Z. M. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 682/07 w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 19 lipca 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2004 r., za poszczególne miesiące 2005 r. oraz od stycznia do marca 2006 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Bd 682/07 oddalającego skargę Z. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z 19 lipca 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2004 r., za poszczególne miesiące 2005 r. oraz od stycznia do marca 2006 r. skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania w całości wydanych w sprawie decyzji wskazując jako podstawę art. 61 § 3 w związku z art. 193 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Wniosek ten uzasadnił przypuszczalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku kontynuowania postępowania egzekucyjnego. Na poparcie swojego wniosku skarżący wskazał na okoliczności przedstawione w związku z zarzutami skargi kasacyjnej. Z ostrożności skarżący dodał, że konieczność natychmiastowej zapłaty tak ogromnej kwoty bezsprzecznie spowoduje powstanie warunków do ogłoszenia upadłości podatnika, z wszelkimi z tego faktu wynikającymi konsekwencjami (w szczególności w postaci nieodzowności zwolnienia zatrudnianych przez niego pracowników), a także zrodzić może taki stan rzeczy, że pracownicy ci oraz ich rodziny pozostać mogą bez środków do życia, a co za tym idzie, zmuszeni będą do korzystania ze środków pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie skargi ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04). Skarżący upatruje wypełnienia tych przesłanek w możliwości doprowadzenia do ogłoszenia upadłości, co spowoduje nieodzowność zwolnienia jego pracowników. Podkreślić należy, że konieczne jest jednak wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem wystarczające powoływanie się na ewentualną możliwość ogłoszenia upadłości i zwolnienia pracowników bez poparcia tych przypuszczeń konkretnymi faktami, a jedynie subiektywnymi przewidywaniami strony. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych okoliczności odzwierciedlających możliwość zajścia zagrożeń, o których mowa w omawianym przepisie, a brak należytego uzasadnienia w tym zakresie uniemożliwia pozytywną dla strony ocenę takiego wniosku. Konieczność uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym całości akt sprawy nie oznacza, że Sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, jakie zajdzie realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W tym aspekcie warto wskazać, iż w orzecznictwie NSA podkreślano wprawdzie, że konieczność redukcji zatrudnienia lub ogłoszenia upadłości może skutkować orzeczeniem o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (vide postanowienie NSA z 12 października 2005 r., sygn. akt II FSK 1231/05, niepubl.; z 9 listopada 2005 r., sygn. akt I FZ 480/05, niepubl.; z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, niepubl.). Niewątpliwie zwolnienie pracowników czy zakończenie bytu prawnego przedsiębiorstwa jest skutkiem trudnym do odwrócenia i wysoce szkodliwym, dlatego też wykluczenie takiej możliwości przez Sąd powinno być poprzedzone wyczerpującą analizą sytuacji wnioskodawcy. W niniejszej sprawie brak jest jednak konkretnych okoliczności wskazujących na możliwość spełnienia obaw skarżącego. Nie wskazał on bowiem jakichkolwiek dokumentów źródłowych wskazujących na jego sytuację jako pracodawcy i przedsiębiorcy – aktualnych dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej, ilości pracowników, zobowiązań wobec pracowników, ich Urzędów Skarbowych czy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz zobowiązań z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Sam skarżący zdaje się pozostawiać konieczność ogłoszenia upadłości i zwolnienia pracowników jedynie w sferze przypuszczeń. Wobec powyższych ustaleń trudno zatem uznać ponad wszelką wątpliwość, aby ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego miało spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa skarżącego i zwolnienia jego pracowników, a co za tym idzie, aby Naczelny Sąd Administracyjny miał bezsprzeczne podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Należy ponadto wskazać, że Sąd nie jest władny badać w postępowaniu z wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, czego zdaje się spodziewać skarżący. Badanie zasadności skargi lub skargi kasacyjnej jest istotą postępowania sądowoadministracyjnego, zaś ocena wniosku o ochronę tymczasową jest jedynie postępowaniem incydentalnym, opartym na odrębnych przesłankach (vide postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05, LEX nr 302251). Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona nie wykazała, że zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest bowiem wystarczający sam wywód strony odnośnie jej przypuszczeń i obaw. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (vide J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188). Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, należało stosownie do art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.