II GZ 407/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H.M., E.B., W.M., M.M., M.M., D.M., M.M. oraz S.M., jako następców prawnych M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 612/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych po wznowieniu postępowania postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił M.M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2008 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia, została doręczona M.M. w dniu 19 kwietnia 2010 r. W dniu 28 maja 2010 r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym skargę na ww. decyzję, kierując ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Wraz ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w którym wskazał, że nie mógł wnieść skargi w prawem przepisanym terminie z uwagi na chorobę, która zdyskwalifikowała jego czynności psychofizyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w dniu 1 czerwca 2010 r. przesłał według właściwości skargę M.M. do Dyrektora Pomorskiego Oddziału ARiMR w G. Sąd I instancji uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi podał, że skarżący uchybił wymogom z art. 87 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), gdyż wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą został złożony bezpośrednio w Sądzie, nie zaś za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Nadto we wniosku o przywrócenie terminu nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 28 maja 2010 r. (9 dni po upływie terminu do wniesienia skargi), skarżący podniósł, że choroba (nie określając choć w przybliżeniu jej charakteru) zdyskwalifikowała jego czynności psychofizyczne, co skutkowało niemożnością złożenia skargi w terminie. Nie wskazał jednakże, jak długo choroba trwała, nie przedstawił żadnego dokumentu, który uprawdopodobniłby jego twierdzenie. Dlatego też okoliczność, na którą powołał się skarżący, czyli bliżej nieokreślona i nie wiadomo jak długo trwająca choroba, nie uprawdopodabniały według Sądu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, jak również zachowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku. Wobec powyższego Sąd I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, powołując w podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M.M. wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając zażalenie skarżący podał, że powodem uchybienia terminu była przewlekła depresja trwająca od 2001 r., na dowód czego załączył kopię zaświadczenia lekarskiego z Poradni Zdrowia Psychicznego w K. Ponadto skarżący cierpi z powodu dolegliwości kręgosłupa, ma chorobę miażdżycową, co w sumie stanowiło przeszkodę uniemożliwiającą zachowanie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi M.M. z uwagi, że skarżący M.M. zmarł w dniu 21 października 2010 r. Następnie, postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. podjął zawieszone postępowanie w związku z ustaleniem przez Sąd Rejonowy w K., postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt I Ns 48/11 nabycia spadku przez żonę M.M. – H.M. oraz ich dzieci. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. zwrócił się do H.M., E.B., W.M., M.M., M.M., D.M., M.M. oraz S.M., jako następców prawnych M.M., o oświadczenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, czy podtrzymują zażalenie wniesione przez M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 612/10 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] kwietnia 2010 r. W wyznaczonym terminie wezwani nie nadesłali odpowiedzi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał więc, iż żona zmarłego M.M. oraz ich dzieci, jako następcy prawni skarżącego, nie cofnęli zażalenia wniesionego przez M.M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż okoliczności w nim przedstawione nie dawały podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Obowiązkiem strony jest dochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Niewywiązanie się z tego obowiązku sprawia, że czynność podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 85 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym to strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, iż strona musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne. Jednakże stosownie do treści art. 87 § 1 i 3 p.p.s.a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wyjaśnić należy, że przesłanka, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia wszelkiej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd oceniając te przesłanki, powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. II, Warszawa 2006). Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97 (niepubl.) stwierdzono, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę (np. sporządzenie odwołania) i nadanie pisma przez domownika na poczcie. W postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 246/08 (LEX nr 479292) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Przede wszystkim jednak w rozpoznawanej sprawie zauważyć należy, że skarżący nie wykazał, iż wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak wynika z okoliczności sprawy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 19 maja 2010 r. Wniosek o przywrócenie terminu został nadany w dniu 28 maja 2010 r. Skarżący, jako przyczynę uchybienia terminu, wskazał we wniosku o jego przywrócenie chorobę, bliżej nie precyzując okoliczności związanych ze swoim stanem zdrowia. W zażaleniu wyjaśnił, że powodem uchybienia terminu było złe samopoczucie psychofizyczne z powodu choroby, tj. przewlekłej depresji trwającej od 2001 r. Wobec tego należy zauważyć, że taki stan zdrowia skarżącego sam w sobie nie mógł stanowić wyłącznej przyczyny uzasadniającej uwzględnienie wniosku, bowiem z akt administracyjnych wynika, że w czasie trwania choroby skarżący podejmował szereg czynności (np. wniósł osobiście odwołanie, osobiście zapoznał się aktami sprawy w dniu 5 stycznia 2010 r. oraz składał osobiście zeznania). Powyższe wskazuje, że choroba na którą cierpiał nie stanowiła trwałej przeszkody w podejmowaniu różnego rodzaju czynności związanych z czynnościami życia codziennego. Ponadto z załączonego do zażalenia zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 lipca 2010 r. (k. 27) wynika jedynie, że skarżący chorował przewlekle i od 2001 r. leczył się w Poradni Zdrowia Psychicznego w K. W zaświadczeniu tym wskazano, że kilkakrotnie wymagał w związku z tym hospitalizacji. Jednakże nie potwierdzono w tym zaświadczeniu, aby w terminie do wniesienia skargi skarżący był hospitalizowany, bądź też, aby jego stan zdrowia w tym czasie uniemożliwiał mu dokonanie tego rodzaju czynności osobiście lub przy pomocy dorosłego domownika. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.