II OSK 2275/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1078/18 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1078/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 stycznia 2018 r. nr KOA/504/Eg/18 w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W motywach wydanego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, iż H. B. z uchybieniem terminu wniosła zażalenie od postanowienia z dnia 7 listopada 2016 r. (pkt 2 zaskarżonego postanowienia) oraz odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od ww. postanowienia (pkt 1 zaskarżonego postanowienia). Z kolei skarżąca we wniesionej skardze kwestionuje powyższe stanowisko organu, wskazując, że organ nie pouczył jej o skutkach nie podjęcia przesyłki, jak również nieprawidłowo ustalił datę doręczenia skarżącej postanowienia oraz błędnie uznał, że niedochowany został ustawowy termin do wniesienia zażalenia. Niezasadnie - zdaniem skarżącej - odmówiono jej również przywrócenia terminu do wniesienia powyższego zażalenia. Sąd pierwszej instancji przyjął, że kwestią sporną jest to czy organ w sposób uprawniony zastosował art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 59 § 1 k.p.a. przy wydaniu zaskarżonego postanowienia. Sąd stwierdził, że postanowienie Burmistrza G. z dnia 7 listopada 2016 r. zawierało prawidłowe pouczenie o dopuszczalności, sposobie i terminie wniesienia zażalenia, jak również zostało skutecznie doręczone stronie. Postanowienie zostało skierowane na adres, którego skarżąca w żaden sposób nie zakwestionowała, co więcej jest to adres wskazany w skardze. Otrzymanie ww. postanowienia w dniu 5 grudnia 2016 r. w siedzibie organu - wbrew twierdzeniu skarżącej - nie miało skutku doręczenia, o jakim mowa w art. 39 k.p.a. Z treści notatki z dnia 5 grudnia 2016 r., podpisanej również przez skarżącą wynika, że przekazano jej kopie dokumentacji w sprawie, m.in. decyzję nr 2/2016, upomnienie, tytuł wykonawczy oraz postanowienie nr 12/2016. Zdaniem Sądu, bez wpływu na powyższe ustalenia pozostawała podnoszona przez skarżąca okoliczność o braku pouczenia o skutkach niepodjęcia korespondencji kierowanej przez organ, tj. o treści art. 44 k.p.a. Sąd podkreślił, że na organie administracji nie ciąży, na mocy art. 9 k.p.a., obowiązek zawiadamiania strony z urzędu o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych. Organy administracji czuwają wyłącznie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Dlatego Sąd za chybiony uznał zarzut skargi w zakresie błędnego ustalenia daty doręczenia postanowienia z dnia 7 listopada 2016 r. z uwagi na brak pouczenia o skutkach niepodjęcia przesyłki organu. W ocenie Sądu, przyznanie racji skarżącej mogłoby wywołać u niej przeświadczenie, że również wcześniejsza korespondencja organu, m.in. zawierająca decyzję nr 2/2016, upomnienie, tytuł wykonawczy, została jej doręczona w dniu 5 grudnia 2016 r. Stanowisko prezentowane przez skarżącą niweczyłoby przy tym sens stosowania art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenia zastępczego) i w istotny sposób utrudniało prowadzenie postępowania administracyjnego. Sąd miał również na względzie, że w sprawie dotyczącej przywrócenie poprzedniego stanu zagospodarowania ww. działek, postanowienie z dnia 7 listopada 2016 r. było kolejną korespondencją kierowaną do skarżącej, której skarżąca nie podjęła. W świetle powyższego Sąd stanął na stanowisku, że zasadnie organ uznał, iż doszło do doręczenia ww. postanowienia skarżącej w dniu 23 listopada 2016 r. w trybie art. 44 k.p.a. Ponadto organ prawidłowo ustalił, że zażalenie skarżąca wniosła dopiero w dniu 12 grudnia 2016 r., a więc po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu, trafnie również organ stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie mógł być pozytywnie rozpoznany. Skarżąca, jak wskazała we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, o kierowanej korespondencji dowiedziała się w dniu 30 listopada 2016 r. Ten dzień, mimo, że był dniem upływu terminu do wniesienia zażalenia, był również dniem w którym dowiedziała się o postanowieniu z dnia 7 listopada 2016 r. Fakt, że dopiero 5 grudnia 2016 r. w siedzibie organu skarżąca uzyskała kopię m.in. postanowienia z dnia 7 listopada 2016 r. i dopiero wówczas mogła ustosunkować się do jego treści, nie może mieć wpływu na bieg terminu siedmiu dni, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") tj. terminu w jakim należy ubiegać się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia. Sąd zgodził się, że skarżącą dopiero po zapoznaniu się z treścią postanowienia mogła sformułować zażalenie, mimo to za nieuprawnione uznał twierdzenie skarżącej, że data otrzymania kopii postanowienia, jest również datą ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. To od strony skarżącej zależało czy, a jeśli tak, to w jakim terminie i w jaki sposób zapozna się z korespondencją organu. W konsekwencji Sąd za słuszne uznał stanowisko organu, że zwrócenie się z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia przez skarżącą w dniu 12 grudnia 2016 r., miało miejsce po upływie siedmiu dni, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W świetle powyższego Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z art. 134 k.p.a. i art. 59 § 1 k.p.a. Organ właściwie ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo zastosował ww. przepisy, jak również uczynił zadość ogólnym zasadom postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, tj. art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że organ wydając postanowienie z dnia 7 listopada 2016 r. nakładające grzywnę w trybie egzekucji administracyjnej celem wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 21 czerwca 2016 r. nie badał zarzutów podniesionych w zażaleniu na te postanowienie. Tym bardziej poza oceną organu była ocena zasadności, czy też prawidłowości wydania decyzji przez Burmistrza G. z dnia 21 czerwca 2016 r. W skardze kasacyjnej H. B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczyła też, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., przez bezzasadne oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. pomimo, że organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza G. w sytuacji, gdy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie ustawowego terminu nastąpiło bez jej winy, co uzasadniało przywrócenie terminu do dokonania czynności; 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. pomimo, że organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza G., w sytuacji gdy skarżąca prośbę o jego przywrócenie wniosła w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, a jednocześnie z wniesieniem prośby dopełniła czynności, dla której określony był termin, co mając na uwadze spełnienie pozostałych przesłanek uzasadniało przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia; 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a., przez bezzasadne oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w sytuacji, gdy organ ten błędnie ustalił moment ustania przyczyny uchybienia terminu, a co za tym idzie błędnie określił datę upływu terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; 4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., bezzasadne oddalenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w sytuacji, gdy organ ten nie mając ku temu podstaw, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, co z kolei było wynikiem błędnej interpretacji przepisów o przywróceniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że zażalenie na postanowienie z dnia 7 listopada 2016 r. zostało wniesione przez skarżącą z naruszeniem ustawowego terminu. Postanowienie Burmistrza G. zawierało prawidłowe pouczenie o dopuszczalności, sposobie i terminie wniesienia zażalenia i zostało prawidłowo doręczone skarżącej w ramach doręczenia zastępczego (art.44 k.p.a.). Z kolei wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie mógł być pozytywnie rozpoznany, bowiem skarżąca naruszyła termin o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Stwierdzić również należy, że prawidłowa była ocena Sądu I instancji, iż organ zasadnie przyjął, że skarżąca o fakcie wydania postanowienia dowiedziała się w dniu 30 listopada 2016 r., tj. w dniu gdy była zarówno w Urzędzie Pocztowym jak i w Urzędzie Miasta, gdzie została poinformowana o fakcie wydania postanowienia i to od tego momentu liczony jest termin siedmiu dni, w którym skarżąca powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Istotna jest przy tym data uzyskania przez skarżącą wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a nie data doręczenia kopii decyzji. Obu tych dat nie można utożsamiać. Jeżeli wniosek o przywrócenie terminu okazał się ewidentnie spóźniony, to już tylko z tej przyczyny brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Brak jest również podstaw do merytorycznego rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu, czyli badania, czy w realiach rozpoznawanej sprawy zostały spełnione pozostałe przesłanki przewidziane w przepisach art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Właściwy organ obowiązany jest bowiem przywrócić termin procesowy, który został naruszony przez skarżącą, jeżeli spełnione są wszystkie przesłanki przewidziane w przepisach art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Skoro nie została spełniona przesłanka dotycząca złożenia stosownego wniosku o przywrócenie terminu w przewidzianym dla tej czynności terminie, to znaczy, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu także wówczas, gdy zostały spełnione pozostałe przesłanki. Zapoznanie się z informacją o wydaniu postanowienia, od którego skarżąca nie złożyła zażalenia jest wystarczające do uznania, że ustała przyczyna uchybienia terminu. Tym samym, jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2321/16, LEX nr 2558841 oraz wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1476/17, LEX nr 2433840). Nie ma racji skarżąca kasacyjnie, że fakt dowiedzenia się o doręczeniu zastępczym kierowanej do niej z urzędu miasta korespondencji, nie stanowił wystarczającej podstawy do przyjęcia, że ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Datę doręczenia ustala się formalnie, a dla rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania czy zażalenia nie jest konieczne, aby strona zapoznała się z treścią doręczonego jej aktu administracyjnego, a nawet aby wiedziała, że takie doręczenie zostało jej formalnie dokonane. Termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., należy natomiast liczyć od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Pomiędzy datą formalnego doręczenia aktu administracyjnego a datą ustania przyczyny uchybienia terminu nie musi zachodzić tożsamość (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2820/15,LEX nr 2347580). Zatem w niniejszej sprawie prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, powinien być liczony od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się o doręczeniu zastępczym tj. od dnia 30 listopada 2018 r., a w dalszej konsekwencji, że wniosek w tym zakresie został złożony z naruszeniem siedmiodniowego terminu wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 134 oraz art. 144 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.