I SA/Wa 1502/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza L. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz H. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE I SA/Wa 1502/15 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. S. od decyzji Burmistrza L. z dnia [...] maca 2015 r. nr [...], odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawna córką M. S., na okres od 14 kwietnia 2014 r. do 25 kwietnia 2016 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Burmistrz L. decyzją z dnia [...] maca 2015 r. nr [...], odmówił przyznania H. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką M. S., urodzoną [...] kwietnia 1996 r., na okres od 12 kwietnia 2012 r. do 25 kwietnia 2017 r. Podstawę prawną tej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 114, z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie spełnione zostały przesłanki, które uprawniają H. S. nabycie przedmiotowego świadczenia. Organ ustalił iż Burmistrz L. decyzją z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] przyznał H. S. świadczenie pielęgnacyjne na córkę M. S. na okres od 1 stycznia 2010 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. Decyzja ta została następnie uchylana z uwagi na to, że Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności wydał w dniu [...] kwietnia 2012 r. nowe orzeczenie dla M. S., w którym ustalił, że jest ona niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym. Wynikło to z faktu iż w dniu [...] kwietnia 2012 r . M. S. ukończyła 16 lat, a dla osób powyżej 16 roku życia wydawane są orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. H. S. zaskarżyła to orzeczenie najpierw do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, a następnie od decyzji Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymującego zaskarżoną decyzję w mocy - do Sądu Rejonowego w W. – [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2014 r., w sprawie sygn. akt. [...] Sąd Rejonowy zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2012 r. poprzez wpisanie, że istnieją wskazania do stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz że istnieje konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od decyzji Burmistrza L. z dnia [...] maca 2015 r. nr [...], odwołanie złożyła H. S. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Odwołując się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych Kolegium wskazywało, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ wyjaśnił jednocześnie, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje się dla osób, które ukończyły 16 rok życia. Natomiast dla osób, które nie ukończyły 16 roku życia wydaje się orzeczenie o niepełnosprawności. W tym stanie rzeczy wskazany w art. 17 ust. 1 powołanej ustawy warunek legitymowania się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności odnosi się do osób, które ukończyły 16 rok życia – a taką jest córka wnioskodawczyni. Natomiast warunek legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności z wymienionymi wskazaniami dotyczy osób, które 16 roku życia nie ukończyły. Stanowią o tym art. 4 ust. 1, 2 i 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) Z kolei z art. 6b ust. 3 powołanej ustawy o rehabilitacji wynika, ze w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące miedzy innymi w pkt 7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; oraz w pkt 8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji; Organ podkreślił, iż z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że orzeczenie o niepełnosprawności dotyczy wyłącznie osób poniżej szesnastego roku życia. Natomiast osoby, które ukończyły szesnaście lat otrzymują orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Natomiast dodatkowe warunki, które precyzuje w/w art. 6b, dotyczą zarówno osób posiadających orzeczenia o niepełnosprawności, jak i stopniu niepełnosprawności. Inaczej rzecz ujmując - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną mogą otrzymać (przy spełnieniu innych warunków) te osoby, które opiekują się osobą, która: - nie ukończyła lat szesnastu i legitymuje się (art. 4a ustawy o rehabilitacji...) orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami (art. 6b ust. 3 pkt 7) i 8) ustawy): konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - ukończyła lat szesnaście i legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym świadczenie przysługuje tylko wtedy, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Mając zatem na względzie wiek córki wnioskodawczyni i orzeczony w stosunku do niej umiarkowany stopień niepełnosprawności, Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie został spełniony ww. warunek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Na powyższą decyzję H. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie: 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię, wedle której opiekunowi pełnoletniej osobie niepełnosprawnej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli osoba nad którą sprawowana jest opieka legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem, że w stosunku do tej osoby istnieje konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wskazaniem o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna tej osoby w procesie jej leczenia i rehabilitacji – co skutkowało pozbawieniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty wniosła ona o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. – o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który to przepis w ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na gruncie takiego brzmienia przepisu organy wywodziły, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku dziecka, które ukończyło 16 rok życia jest legitymowanie się przez nie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pogląd ten jest rezultatem wykładni systemowej omawianego przepisu, przy której uwzględniono odmienny sposób orzekania o stanie niepełnosprawności przyjęty w powołanej ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w zależności od tego czy dotyczy to osoby poniżej 16 roku życia, czy też starszej. W stosunku do drugiej grupy osób niepełnosprawnych wedle tej ustawy orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność obligatoryjnie określa stopień niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany, lekki), a w stosunku do pierwszej jedynie stwierdza zaliczenie do osób niepełnosprawnych (vide art. 4 i art. 4a ust. 1 powołanej ustawy). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, taka wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na gruncie sprawy niniejszej, jest błędna i prowadzi rezultatów sprzecznych z ratio legis tego przepisu, jakim jest wsparcie finansowe przez państwo osób rezygnujących lub niepodejmujących zatrudnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które ze względu na tę dysfunkcję nie ma możliwości samodzielnej egzystencji względnie ma ją w znacznym stopniu ograniczoną i wymaga stałego wsparcie opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Prowadzi także do nieuprawnionego różnicowaniem sytuacji prawnej opiekunów niepełnosprawnych dzieci ze wskazaniami dotyczącymi art. 6b pkt 7 i 8 powołanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej, z tego względu że stopień niepełnosprawności dla dzieci powyżej 16 roku życia został określony na poziomie niższym niż znaczny. Takie rozumienie przepisu jak przyjął organ doprowadziło do sytuacji, w której opiekun niepełnosprawnej M. S. po ukończeniu przez nią 16 roku życia traciłby świadczenie z tego tylko względu, że ustalony w orzeczeniu stopień niepełnosprawności nie jest znaczny, choć skutki wywołane tą dysfunkcją nie uległy w tym czasie zmianie (nadal nie była ono zdolna do samodzielnej egzystencji i wymagała stałego wsparcia dotychczasowego opiekuna w zakresie rehabilitacji, leczenia i edukacji), co znajduje potwierdzenie w treści wskazań zawartych w wyroku Sadu Rejonowego. W tym stanie przez "orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami (...)", o którym stanowi art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumieć należy zarówno orzeczenie wydawane w stosunku do osób nieprzekraczających 16 roku życia, jak też orzeczenie o zaliczeniu osoby niepełnosprawnej do innego niż znaczny stopnień niepełnosprawności (np. umiarkowanego), o ile w treści takich orzeczeń, w tym wypadku na skutek wyroku sądowego, zawarte zostały wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna osoby niepełnosprawnej w procesie jej leczenia, rehabilitacji i edukacji. Takim orzeczeniem niewątpliwie legitymowała się M. S., co jest okolicznością niesporną w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, że przy spełnieniu pozostałych przesłanek określonych w art. 17 powołanej ustawy opiekująca się nią matka –H. S., winna uzyskać prawo do żądanego świadczenia. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji, uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a , art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.