I SAB/Wa 25/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.), WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi B. W. i G. N. oraz M. N. na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 25 marca 2019 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ulicy O., ozn. jako proj. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz B. W. i G. N. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz M. N. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Pismem z [...] stycznia 2020 r. B. W. i G. N. wniosły skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] marca 2019 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako proj. hip. [...]. Skarżące zarzuciły organowi naruszenie art. 12 § 1 i 35 § 1 i 3 k.p.a. Wniosły o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę B. W. i G. N. organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w niniejszej sprawie na rzecz stron G. N., B. W. i J. N., w dniu [...] czerwca 2016 roku Prezydent [...] wydał decyzję o ustaleniu odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945r., Nr 50, poz. 279) nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącą z "[...]", projektowany hip. nr [...], która obecnie wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Decyzja ta jest ostateczna. Pismem z [...] marca 2019 roku ww. strony wniosły o przyznanie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości warszawskiej - budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w [...]. Obecny adres ul. [...] (a właściwie [...]), która obejmuje swym zakresem różne dawne nieruchomości hipoteczne, w tym proj. hip. nr [...], ale także [...] oraz [...]. W ww. wniosku powołano się na udział, który przysługiwał poprzednikom prawnym stron w całej nieruchomości o pow. [...] m2. Powyższe znacznie komplikuje ustalenie zakresu wniosku, a w szczególności, czy decyzją z [...] czerwca 2016 roku nie rozpoznano już wszelkich kwestii odszkodowawczych przysługujących ww. stronom. Organ wskazał, że obecnie trwa sporządzanie opracowania geodezyjnego mającego na celu ustalenie stanu prawnego i faktycznego wszystkich dawnych nieruchomości obejmujących adres [...], także w związku z innymi postępowaniami administracyjnymi toczącymi się lub które toczyły się przed tut. organem, w tym z wniosków złożonych na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945r., Nr 50, poz. 279). Skomplikowanie i złożoność sprawy oraz zakres wyjaśnień, które są konieczne do rozpoznania wniosku ww. stron sprawiają, że rozpoznanie podania i wydanie decyzji nie może nastąpić w czasie tak krótkim, jak oczekiwałyby strony. Pominięcie koniecznych wyjaśnień czy rezygnacja ze zgromadzenia dodatkowych dowodów mogłoby odbić się na prawidłowości i zgodności z prawem wydawanej decyzji administracyjnej. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach o ustalenie odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Pismem z [...] maja 2020 r. skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] marca 2019 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako proj. hip. [...] wniósł również M. N. Skarżący również zarzucił organowi naruszenie art. 12 § 1 i 35 § 1 i 3 k.p.a. Wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę M. N. organ wniósł o jej oddalenie podnosząc te same okoliczności co w odpowiedzi na skargę B. W. i G. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I SAB/Wa 135/20, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. I SAB/Wa 135/20 (ze skargi M. N.) oraz I SAB/Wa 25/20 (ze skargi B. W. i G. N.) oraz zarządził prowadzenie ich pod sygn. I SAB/Wa 25/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] marca 2019 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...][...], ozn. jako proj. hip. [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy B. W., J. N. i G. N. pismem z [...] marca 2019 r. wystąpili z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako proj. hip. [...]. Pismem z [...] lipca 2019 r. ww. strony wystąpiły do Prezydenta [...] z ponagleniem. W dniu [...] stycznia 2020 r. sporządzono opinię geodezyjną w sprawie przedmiotowej nieruchomości. Organ pismem z [...] lutego 2020 r. poinformował strony o aktualnym stanie sprawy praz przewidywanym terminie jej zakończenia. Z powyższych względów, nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałaby obejście jednej z naczelnych zasad k.p.a., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 k.p.a. Przy czym, pamiętać trzeba, że przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, nie zmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Podsumowując, powyższe determinuje ocenę, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 3 i 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).