I OW 141/19

SENTENCJA Dnia 20 listopada 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta [..] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Prezydentem [..] a Wójtem Gminy T. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku T. B. o udzielenie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych postanawia: wskazać Prezydenta [..] jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Pismem z dnia 5 czerwca 2019 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [..] [..], działający z upoważnienia Prezydenta [..], wniósł o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego między Prezydentem [..] a Wójtem Gminy T.. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku T. B. z dnia 20 lutego 2019 r. o przyznanie świadczenia w formie udzielenia tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 28 lutego 2019 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [..] wpłynął wniosek T. B. - osoby bezdomnej przebywającej na terenie schroniska dla osób bezdomnych przy ul. [..] w W. w Pensjonacie Socjalnym "[..]" - o przyznanie świadczenia w formie udzielenia tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji i rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że T. B. przebywał w schronisku przy ul. [..] od 18 lutego 2019 r. po opuszczeniu mieszkania treningowego [..] Misji Pomocy Społecznej i krótkim pobycie w przestrzeni publicznej. Ostatnim miejsce zameldowania wnioskodawcy była miejscowość [..] Powiat B. Dalej organ wskazał, że pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r., uznając się za niewłaściwy w sprawie, przesłał wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..]. Pismem z dnia 22 maja 2019 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [..] odesłał wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [..] z uwagi na treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2010 r. o pomocy społecznej, podnosząc, że W. jest dla strony miejscem zamieszkania, gdyż T. B.przebywa na terenie W. z zamiarem stałego pobytu. Zdaniem Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [..] T. B. jest osobą bezdomną. W następstwie czego zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2 cyt. ustawy, który stanowi, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. T. B. ostatnio był zameldowany w Gminie T. w miejscowości [..]. Oznacza to, iż właściwym do rozpoznania wniosku T.B. jest Wójt Gminy Tl. W ocenie organu, w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 101 ust. 3 ustawy. W odpowiedzi na wniosek z dnia 20 sierpnia 2019 r. Wójt Gminy T., uznał, że niniejsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem aktualna sytuacja bytowa T. B.jest nieznana i brak wiarygodnych informacji o posiadaniu przez niego statusu osoby bezdomnej. W sprawie istotne znaczenie ma fakt, że wnioskodawca od dawna nie mieszka na terenie Gminy T. Z ustaleń pracowników socjalnych wynika, że wnioskodawca od szeregu lat nie przebywa pod adresem zameldowania [..]. Zgodnie natomiast z art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swoich czynności życiowych w danej miejscowości. Mając na uwadze fakt, że centrum spraw życiowych wnioskodawcy przeniesione zostało do W., a obecnie nie przebywa on w Pensjonacie Socjalnym "[..]" w W., stwierdzić należało, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego stał się bezprzedmiotowy, a właściwym do rozpoznania wniosku jest Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [..]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór w rozpoznawanej sprawie jest sporem o właściwość i ma charakter sporu negatywnego. Dotyczy on ustalenia organu właściwego w sprawie przyznania pomocy w formie pobytu w schronisku dla bezdomnych. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej, zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej zawarta została definicja legalna pojęcia osoby bezdomnej, zgodnie z którą jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Co istotne, w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest z kolei gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sytuacja życiowa T. B. pozwala uznać go za osobę bezdomną. Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organy pozostające w sporze wynika, że T. B. ma 58 lat. W 12 roku życia został umieszczony w Domu Dziecka w Z. i od tego czasu nie utrzymuje kontaktów z rodziną. Po opuszczeniu tej placówki centrum swoich interesów życiowych przeniósł do W. Przez wiele lat pracował w [..] w U. W toku postępowania T. B. oświadczył, że ostatnim miejscem jego zameldowania była W., ul. [..]. Z lokalu pod tym adresem został on eksmitowany w czerwcu 2017 r. Pracownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] zweryfikował te informacje w Urzędzie Dzielnicy [..] i ustalił, że T. B. nie był zameldowany w W. Ostatnim miejscem zameldowania T. B. był [..] Powiat B., z którego to miejsca został wymeldowany w 2006 r. Od dzieciństwa T. B. nie mieszkał jednak na terenie Gminy [..]. W ostatnim czasie przebywał jednak bez wątpienia w W. Decyzją z dnia [..] grudnia 2018 r., nr [..] Prezydent [..] orzekł o przyznaniu T. B. świadczenia z pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych [..] Misji Pomocy Społecznej w W. w Pensjonacie Socjalnym przy ul. [..] na okres od dnia 7 grudnia 2018 r. do dnia 28 lutego 2019 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ uznał się za właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy w formie schronienia na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przyjmując, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie. Organ stwierdził, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że T.B.od długiego okresu przebywa w W., korzysta tam również ze świadczeń zdrowotnych. Następnie decyzją z dnia [..] stycznia 2019 r., nr [..] Prezydent [..] zmienił decyzję z dnia [.] grudnia 2018 r., ustalając okres przyznania świadczenia do dnia 17 grudnia 2018 r. z uwagi na to, że w dniu 17 grudnia 2018 r. T. B. opuścił Schronisko przy ul. [..] w W. i zamieszkał w mieszkaniu treningowym [..]j Misji Pomocy Społecznej w W. Po opuszczeniu mieszkania treningowego i krótkim pobycie w przestrzeni publicznej, T. B.pozostał na terenie W., przebywając w schronisku dla osób bezdomnych "[..]". Z uwagi na koncentrację interesów życiowych T. B. w W., pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [..] poinformował T. B., że ma on możliwość korzystania z pomocy instytucji wspierających osoby w kryzysie bezdomności przebywające na terenie [..], tj.: ogrzewalni Praskiego Centrum Pomocy Bliźniemu [..] przy ul. K. w W., noclegowni Stowarzyszenia [..] przy ul. S. i P., 8 jadłodajni, łaźni i Pogotowia Interwencji Społecznej, Stowarzyszenia Pomocy i Interwencji Kryzysowej przy ul. N. Od 14 marca 2019 r. T. B. uczestniczył w zamkniętej terapii dla osób uzależnionych od alkoholu w [..] ul.. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach faktycznych sprawy, wyznaczenie organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej prowadziłoby do nieuzasadnionego zignorowania szczególnej sytuacji osobistej ubiegającego się o świadczenie, o której mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W orzecznictwie przyjmuje się, że sytuacje, do których ma zastosowanie powyższa regulacja, występują wówczas, gdy wnioskodawca z obiektywnych przyczyn nie ma możliwości ubiegać się o przyznanie świadczenia w organie, którego właściwość wynikałaby z przepisu art. 101 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby bezdomnej można też mówić w kontekście podjęcia przez nią działań zmierzających do związania swojego ośrodka życia z danym miejscem pobytu w celu stabilizacji życiowej. Za szczególnie uzasadnioną sytuację osobistą osoby bezdomnej ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, uzasadniającą zastosowanie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, należy bowiem uznać trwałą utratę związku między daną osobą a gminą ostatniego miejsca jej zameldowania na pobyt stały (por. post. NSA z 19 lipca 2017 r., sygn. akt I OW 77/17, post. NSA z 28 maja 2014 r., sygn. akt I OW 19/14, post. NSA z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OW 14/19, post. NSA z 6 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 169/19). W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne świadczą, że T. B. nie wykazuje obecnie żadnych związków z gminą ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Od dłuższego czasu przebywa bowiem w W., gdzie w ostatnim czasie korzystał ze wsparcia udzielanego przez schroniska dla bezdomnych oraz [..] Misję Pomocy Społecznej. Tutaj udzielano mu również świadczeń zdrowotnych. Okoliczności faktyczne sprawy świadczą o tym, że T. B. podjął działania zmierzające do związania swojego ośrodka życia z miejscem aktualnego pobytu, tj. W. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu w przedmiocie rozstrzygnięcia sporu o właściwość ocenie podlegają okoliczności faktyczne istniejące w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Nie może ujść uwadze fakt, że okoliczności faktyczne stanowiące uprzednio podstawę do uznania przez wnioskodawcę swej właściwości w sprawie zakończonej decyzją z dnia [..] grudnia 2018 r. o przyznaniu T.i B.świadczenia z pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych były tożsame z okolicznościami faktycznymi istniejącymi w dacie złożenia przedmiotowego wniosku. Centrum życiowe ubiegającego się o przyznanie świadczenia koncentrowało się bowiem nadal w W. Uwzględniając powyższą sytuację faktyczną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaistniały szczególne podstawy do ustalenia organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z uwzględnieniem miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 4, 15 §1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.