III SA/Gl 472/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w B. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Stowarzyszenie " A" z siedzibą w B. (dalej w skrócie jako "Stowarzyszenie") zaskarżyło postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z [...] r. o numerze [...], stwierdzające niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia od decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z [...] r., nr [...], zmieniającej decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z [...] r., nr [...] zatwierdzającą plan ruchu zakładu górniczego "B". Jak wynika z uzasadnienia tego postanowienia przyczyną stwierdzenia niedopuszczalności odwołania Stowarzyszenia był fakt, iż nie brało ono udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o dopuszczenia go do udziału w postępowaniu i nie doręczono mu decyzji tego organu, a co z tego wynika, nie ma legitymacji do złożenia odwołania. Jako podstawę prawną postanowienia Prezes WUG wskazał przepis art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze na to postanowienie Stowarzyszenie wskazało, że pismem z 8 listopada 2019 r. wystąpiło do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. o przyznanie mu statusu strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego "B". Dodało przy tym, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego uchyla się od zweryfikowania prawidłowości wydanych przez siebie decyzji pomimo wielu nieprawidłowości popełnionych w toku postępowania, w szczególności w zakresie przepisów dotyczących ochrony środowiska. W odpowiedzi na skargę Prezes WUG wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Dodał, że pismo z 8 listopada 2019 r., które wpłynęło do organu 19 listopada, dotyczyło przyznania "statusu strony w postępowaniu dot. ewentualnego zatwierdzenia planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego kruszywa naturalnego "B" na okres od 3 września 2019 r. do bliżej nieokreślonej daty... " Wniosek ten nie dotyczył zatem przyznania "statusu strony" w postępowaniu w przedmiocie zmiany zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego, a więc wskazanie, że Stowarzyszenie nie wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany zatwierdzonego planu ruchu zakładu górniczego jest uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Przedmiotem zaskarżenia, a zatem i sądowej kontroli zgodności z prawem podlega postanowienie Prezesa WUG stwierdzające niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia. Tylko zatem ta kwestia podlega ocenie Sądu, mianowicie - czy organ miał prawo stwierdzić niedopuszczalność odwołania z tego powodu, że wniósł je podmiot, który nie miał legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. Nie może być przedmiotem sądowej kontroli decyzja zatwierdzająca plan ruchu zakładu górniczego, ani zmieniająca ją decyzja z [...] r., ponieważ nie doszło do ich zaskarżenia do Sądu. Dlatego w ramach tego postępowania Sąd nie mógł ocenić tych wywodów Stowarzyszenia, które zmierzają do wykazania nieprawidłowości w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o zatwierdzeniu planu ruchu zakładu górniczego, ani prowadzić w tym kierunku postępowania wyjaśniającego i przeprowadzać dowody z dokumentów, o których Stowarzyszenie napisało w skardze. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 134 k.p.a. o treści Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jedną z przyczyn niedopuszczalności odwołania jest jego wniesienie przez podmiot nieposiadający legitymacji do dokonania tej czynności procesowej. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Tak więc co do zasady uprawnioną do wniesienia odwołania jest strona postępowania. Stowarzyszenie mogło uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.), a zatem mogło nabyć prawo do wniesienia odwołania, gdyby zostało dopuszczone do udziału w nim w takim charakterze. Tu konieczny był wniosek Stowarzyszenia do organu pierwszej instancji złożony przed wydaniem decyzji przez ten organ i taki wniosek w takim terminie został przez Stowarzyszenie złożony. Zdaniem Sądu wniosek ten zawarty był w piśmie z 8 listopada 2019 r., którego treść została zinterpretowana przez organ zbyt formalistycznie, wbrew zasadzie wynikającej z art. 8 k.p.a., w myśl której Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nie można było ograniczyć znaczenia tego wniosku do wybranego cytatu i wskazania, że dotyczył postępowania dotyczącego zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego, a już nie dotyczył postępowania w przedmiocie zmiany decyzji o zatwierdzeniu planu ruchu zakładu górniczego. Obydwa postępowania dotyczyły planu ruchu zakładu górniczego, pierwsze w tym wymiarze, że go zatwierdzało, a drugie w tym, że go zmieniało. Z pisma z 8 listopada wynika jasno, że Stowarzyszenie jest zainteresowane postępowaniem, którego przedmiotem jest plan ruchu zakładu górniczego, a obydwa te postępowania go dotyczyły. Należało zatem potraktować ten wniosek jako dotyczący dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. i go rozpoznać. Wniosek ten został złożony przed wydaniem decyzji. Stwierdzenie zatem, że odwołanie zostało złożone przez podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji jest prawdziwe, ale opiera się na zaniechaniu rozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, który powinien być rozpoznany przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji. W tym sensie zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 8 i art. 134 k.p.a. i z tej przyczyny Sąd uznał, że skarga Stowarzyszenia zasługuje na uwzględnienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2019 r., poz. 2325). Sprawa powinna wrócić do organu pierwszej instancji, który powinien rozpoznać wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowania. W razie pozytywnego rozstrzygnięcia tego wniosku koniecznym stanie się doręczenie decyzji Stowarzyszeniu, dla którego otworzy się termin do złożenia odwołania. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w takim trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie z uwagi na jej przedmiot ograniczony do kwestii dopuszczalności odwołania. Materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy jest wystarczający do oceny legalności tego postanowienia. Jak to już zostało nadmienione, nie są przedmiotem oceny Sądu kwestie dotyczące zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego bądź jego zmiany i prowadzenie w tym kierunku postępowania na rozprawie byłoby wykroczeniem poza granice sprawy.