I OZ 1686/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 115/16 w sprawie ze skargi K. K. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Wyrokiem z 15 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Po 115/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi K. K. ( dalej skarżący) na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, umorzył postępowanie w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, umorzył postępowania w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz zasądził od Starosty [...] na rzecz skarżącego kwotę 148 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku, w części odnoszącej się do jego punktu IV, Sąd podał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a." w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a. Na zasądzone koszty w łącznej wysokości 148 zł składa się: wpis od skargi – 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 48 zł, odpowiadające 1/10 stanowiącej punkt odniesienia stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Powołując się na treść art. 206 P.p.s.a., Sąd wskazał, że przepis ten dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Sąd miał na uwadze, iż stosownie do treści art. 201 § 1 P.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu, także w przypadku umorzenia postępowania, z uwagi na dokonanie przez organ autokontroli. Wskazany wyżej przepis znajduje zastosowanie w przypadku, gdy w wyniku wniesienia skargi na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania, organ wyda akt lub podejmie czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do którego pozostawał w bezczynności, przewlekłości. O powyższym przesądziła uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, Nr 4, poz. 63. Orzekając o wysokości kosztów postępowania Sąd odwołał się do treści art. 206 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zdaniem Sądu, do uzasadnionych okoliczności, o jakich mowa w powołanym powyżej przepisie należy zaliczyć fakt, że wniesienie przedmiotowej skargi nie wymagało szczególnego nakładu sił i wiedzy pełnomocnika. Co więcej, skarżący reprezentowany był przez członka swojej rodziny zamieszkałego pod tym samym adresem, a nadto jego skarga jest tożsama przedmiotowo do wielu innych skarg wniesionych do tutejszego Sądu (sygn. akt II SAB/Po 108/16, II SAB/Po 116/16, II SAB/Po 118/16, II SAB/Po 3/17, II SAB/Po 4/17, II SAB/Po 7/17) i co szczególnie znamienne bardzo do nich podobna zarówno w formie, jak i w treści. Powyższe w połączeniu z treścią wniosków kierowanych do organów w tych sprawach świadczy o próbie uczynienia sobie przez pełnomocnika strony stałego źródła zarobkowania z prowokowania, a następnie zaskarżania bezczynności organów przy rozpoznawaniu wniosków o udostępnienie informacji publicznej i co za tym idzie o wykorzystywaniu dotyczących dostępu do informacji publicznej niezgodnie z celem ich wprowadzenia do sytemu prawnego. Zażalenie na pkt IV wyroku w zakresie zwrotu kosztów postępowania wniósł skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego A. K.. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 200 P.p.s.a., art. 201 § 1 P.p.s.a., art. 206 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 15 ust. 1-3 oraz § 16 zd. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym - w wysokości stanowiącej 1/10 stawki minimalnej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie, jako niewymagającej przeprowadzania rozprawy, właściwe było zasądzenie zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości stawki minimalnej; ewentualnie: b) art. 200 P.p.s.a., art. 201 § 1 P.p.s.a., art. 206 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - kosztów wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym - w wysokości stanowiącej 1/10 stawki minimalnej, bez dokładnego uzasadnienia, jakiż to "uzasadniony przypadek" zachodzi w przedmiotowej sprawie i uzasadnia tak drastyczne miarkowanie zwrotu kosztów. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 15 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 115/16 w części, tj w zakresie punktu IV i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez zasądzenie od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżącego kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zwrot kosztów przysługuje także skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a. (stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a.). Przepis art. 205 § 2 P.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach. Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 P.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 P.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. Zastosowanie przez sąd tego przepisu nie może być zatem postrzegane jako naruszenie art. 205 § 2 P.p.s.a., o ile sąd wskaże i uzasadni, że w konkretnej sprawie można mówić o "uzasadnionym przypadku" w rozumieniu art. 206 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, nie jest uzależnione wyłącznie od tego, czy doszło do częściowego uwzględnienia skargi. Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Orzekając o kosztach na podstawie art. 206 P.p.s.a., warunkiem prawidłowego zastosowania przez sąd pierwszej instancji instytucji z ww. przepisu jest wyjaśnienie podstawy jego zastosowania, wskazanie dlaczego sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Podkreślić należy, że wprawdzie treść art. 206 P.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednak w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11, CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Naczelny Sąd Administracyjny, aprobując orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie miarkowania zwrotu kosztów postępowania sądowego uznał, że uzasadnienie Sądu pierwszej instancji powyższe wymogi spełnia, gdyż wyjaśniono w nim dlaczego zastosowano tę instytucję. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, jakie przesłanki wpływające na ustalenie wynagrodzenia pełnomocnika Sąd miał na uwadze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zasądzając zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie niższej niż przewidziane w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, prawidłowo zwrócił uwagę na nieskomplikowany charakter sprawy oraz związany z tym wkład pracy pełnomocnika skarżącego. Aktywność radcy prawnego w niniejszej sprawie sprowadzała się bowiem w istocie tylko do powielenia treści skarg złożonych przez niego w tożsamych sprawach oraz złożenia pisma w sprawie, zawierającego aktualne stanowisko procesowe wobec udostępnienia żądanych informacji publicznych. Czynności te, z uwagi na nieskomplikowaną materię sprawy, nie wymagały zatem szczególnego nakładu pracy. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że skarżący – reprezentowany każdorazowo przez radcę prawnego A. K.– członka swojej rodziny zamieszkałego pod tym samym adresem, wniósł do wojewódzkich sądów administracyjnych szereg zbliżonych do siebie skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, które oparte są na tożsamych żądaniach. W takiej sytuacji – wbrew argumentacji podniesionej w zażaleniu, miarkowanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznać należy w tym zakresie za prawidłowe, mieszczące się w graniach uznania. Wskazać można, że pogląd dotyczący miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego jest ugruntowany w orzecznictwie (por. postanowienia NSA: z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16, z 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16, z 6 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 709/16 oraz z 14 lipca 2016 r., sygn. akt I OZ 686/16) Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji