II FSK 1219/06

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 1346/05 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 września 2005 r. [...] w przedmiocie zarzutów na postanowienie egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 180,00 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 16 września 2005 r. w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) wprowadził zasadę, że konieczność uzyskania stanowiska wierzyciela dotyczy wszystkich zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. Jedyny wyjątek odnosi się do egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym i zarzutu opartego na art. 33 pkt 8 u.p.e.a, a więc zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Od dnia 30 listopada 2001 r. wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W związku z powyższym stanowisko organu egzekucyjnego w zakresie oceny zasadności zarzutu, opartego na przepisie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. dotyczącego nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jest trafne. Skoro bowiem wierzyciel w trybie przewidzianym w art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., wyraził stanowisko o braku zasadności tego zarzutu, organ egzekucyjny był związany tym poglądem, gdyż wypowiedź wierzyciela jest wiążąca. W tym zakresie organ rozpoznający zarzuty nie przeprowadza postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wbrew stanowisku skarżącego również trafnie uznano w zaskarżonym postanowieniu, że nie są zasadne pozostałe zarzuty. Zdaniem zobowiązanego egzekucja jest niedopuszczalna albowiem prowadzona jest na podstawie nieobowiązującego przepisu art. 90 e ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej. Podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego powinna być ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2004 r. Wprawdzie ma rację skarżący, że z tym dniem ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej przestała obowiązywać. Jednak fakt ten nie może przesądzić o zasadności rozpoznawanego środka odwoławczego. Zobowiązany bowiem nie dokonał obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w 2003 r., a więc po rządami wówczas obowiązującej ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. W związku z tym zastosowanie miał przepis art. 90 e ust. 1 tej ustawy, który stanowił, że osoba fizyczna lub prawna, która nie dopełnia obowiązku zawarcia urnowy ubezpieczenia, zgodnie z ogólnymi warunkami tego ubezpieczenia, jest obowiązana wnieść opłatę. Stosownie zaś do treści art. 90 e ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy należności z tytułu tej opłaty podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z dniem 1 stycznia 20O4 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 z późn. zm). Tenże akt prawny, istotnie w przedmiotowym zakresie, zastąpił ustawę z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej. Jednakże zgodnie z art. 159 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. w sprawach roszczeń Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z tytułu opłat za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego przepisy ustawy mają zastosowanie do zdarzeń zaistniałych po dniu wejścia ustawy w życie. Stosownie zaś do treści art. 159 § 1 i 2 tej ustawy do postępowań dotyczących roszczeń Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy toczą się według przepisów dotychczasowych. Innymi słowy o dopuszczalności stosowania przepisów odpowiedniej ustawy decyduje data zdarzenia. Jeśli zatem opłata za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego dotyczy okresu sprzed dnia 1 stycznia 2004 r., zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej. Natomiast, gdy obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej powstał po tej dacie to wówczas stosuje się unormowania ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Z tych też względów zasadnie uznano w zaskarżonym postanowieniu, że zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, oparty na przepisie art. 33 pkt 6 u.p.e.a., nie jest trafny. W związku z powyższym prawidłowa jest ocena trzeciego zarzutu podniesiona przez zobowiązanego, dokonana przez organ egzekucyjny. Skoro bowiem podstawą prawną prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej to trafnie w tytule wykonawczym wskazano ten akt prawny. Dlatego też w sposób prawidłowy wystawiono przedmiotowy tytuł wykonawczy, zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. Stąd też zarzut z art. 33 pkt 10 u.p.e.a. nie jest zasadny. Powyższy wyrok zaskarżył W.K. w całości i zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej między innymi art. 256, który uchylił z dniem 1 stycznia 2004 roku obowiązywanie ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o działalności ubezpieczeniowej (j.t. Dz.U. z 1996, Nr 11, poz. 62 z późn.zm. ) - w tym art. 90 e, który stanowił dla Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Warszawie podstawę prawną do wydania w dniu 4 sierpnia 2004 r. tytułu wykonawczego przeciwko skarżącemu W.K. i podstawę do wszczęcia, na podstawie takiego wadliwego tytułu wykonawczego, postępowania egzekucyjnego, przed organami skarbowymi, o opłatę kamą, w kwocie 3.400 zł, związaną z rzekomym brakiem ubezpieczenia OC samochodu osobowego. Zarzucił, że przy wydaniu zaskarżonego wyroku nastąpiło naruszenie art. 159 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych, który stanowi, że w sprawach roszczeń Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z tytułu opłat za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego przepisy ustawy mają zastosowanie do zdarzeń zaistniałych po dniu wejścia w życie ww ustawy, czyli po 1 stycznia 2004 roku. Taka sytuacja zaistniała w omawianym przypadku. Zdarzeniem zaistniałym było tutaj doręczenie mu wezwania sporządzonego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny do uiszczenia karnej opłaty za rzekome niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC pojazdu. Doręczenie takiego wezwania nastąpiło jednak dopiero w roku 2004 i dlatego wobec niego zastosowanie mają przepisy zliberalizowane. tj. m.in. przepis art. 31 ust. 1 przywołanej ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych (przenoszący na nabywcę pojazdu uprawnienia przysługujące zbywcy z umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i to na cały okres ubezpieczenia objętego umową, a nie jedynie na 30 dni od dnia zbycia pojazdu, jak było poprzednio). W ocenie autora skargi kasacyjnej, o zasadności takiej wykładni przekonuje zarówno ratio legis takiego unormowania, jak też sposób regulacji sformułowany w art. 159 omawianej ustawy. Ustawodawcy chodziło bowiem o zlikwidowanie sprzecznej z Konstytucją nierówności praw miedzy ubezpieczycielem a ubezpieczonym (podwójna składka ubezpieczeniowa, a tylko jedno odszkodowanie). Art. 159 w ust.1 i 2 wyraźnie stanowi, że "stare, restrykcyjne" (uwaga autora skargi kasacyjnej) przepisy mają zastosowanie jedynie do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 roku. W wypadku W.K. wszczęcie postępowania nastąpiło - jak już wspomniano - dopiero w roku 2004. Zdaniem skarżącego ust. 3 art. 159 omawianej ustawy wyraźnie wprowadza pojecie "zdarzeń zaistniałych po dniu wejścia ustawy w życie" np. wezwań do uiszczenia karnej opłaty w związku z niespełnieniem obowiązku ubezpieczenia OC, doręczenia tytułu wykonawczego itp., nie używa natomiast pojęcia obowiązku ubezpieczenia zaistniałego po dniu wejścia ustawy w życie". Gdyby ustawodawcy o takie uregulowanie chodziło, użyłby ostatnio przytoczonego zwrotu. Oznacza to, ze chodziło zatem ustawodawcy o zdarzenia faktyczne, a nie o obowiązek prawny. Zarzucił, że przy wydaniu zaskarżonego wyroku naruszono przepisy obowiązującego wówczas, a uchylonego obecnie § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia o odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz.U. Nr 26, poz. 310 ze zm.), - który nakładał obowiązek ubezpieczenia OC jedynie w wypadku wprowadzenia pojazdu do ruchu. W.K. pojazdu, o jakim mowa w sprawie, do ruchu nigdy nie wprowadził. Zatem nigdy nie powstał po jego stronie obowiązek ubezpieczenie OC omawianego pojazdu. Podnosząc te zarzuty i przywołując podstawy skargi kasacyjnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego przeciwko W.K. bądź uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu wg norm przepisanych lub wg spisu kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jednolity: Dz.U. z 1996 r., Nr 11, poz. 62 ze zm.) ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów jest ubezpieczeniem obowiązkowym. Oznacza to, że posiadacz pojazdu z mocy prawa ma obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC z dowolnie wybranym zakładem ubezpieczeń. Szczegółowy tryb dotyczący terminu zawarcia umowy określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz.U. Nr 26, poz. 310 ze zm.). W myśl § 8 ust. 4 cyt. rozporządzenia w razie zbycia pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC, na nabywcę pojazdu przechodzą prawa i obowiązki zbywcy wynikające z tej umowy. Umowa OC ulega rozwiązaniu po upływie 30 dni od dnia nabycia pojazdu, nie później jednak niż 1) z dniem zarejestrowania pojazdu na nabywcę, 2) z chwilą zawarcia przez nabywcę nowej umowy ubezpieczenia OC, 3) z końcem okresu na jaki umowa została zawarta. Jak wynika z akt administracyjnych, W.K. nabył w dniu 19 lipca 2003 r. samochód marki Fiat 126 p. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem § 8 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, najpóźniej do dnia 17 sierpnia 2003 r. winien zawrzeć umowę ubezpieczenia OC. Ponieważ nie dopełnił w tym terminie ustawowego obowiązku, zgodnie z art. 90 e ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej obowiązany jest wnieść opłatę w wysokości trzykrotnej średniej podstawowej rocznej składki ubezpieczeniowej należnej w roku kalendarzowym, za którą nie dopełnił obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia. Reasumując należy stwierdzić, iż skoro zobowiązanie dotyczy 2003 r. przepisami prawa materialnego, które maja zastosowanie w sprawie są przepisy obowiązujące w dniu powstania obowiązku, a więc w rozpoznawanej sprawie przepisy ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej. Wobec tego zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za bezzasadne i na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 204 pkt 1 cytowanej ustawy.