II OZ 1059/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 12 września 2011 r., sygn. akt II SO/Op 16/11 o oddaleniu wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Pismem z dnia 13 stycznia 2011 r. Z. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Następnie, pismem z dnia 7 czerwca 2011 r., skarżąca złożyła wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w WSA w Gliwicach od rozpoznania jej skargi, z uwagi na "realność zagrożenia prawidłowego rozstrzygnięcia wskutek zmanipulowanej treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji (...), wskazujących na z góry powzięty zamiar i cel wyeliminowania firmy M. (prowadzonej przez skarżącą - dopisek Sądu), z małej energetyki wodnej." Zdaniem wnioskodawczyni powyższe jest konsekwencją działań ówczesnego Wicewojewody Śląskiego, pracownika WSA w Gliwicach Sędziego Teresę Randak. Ponadto przedmiotowy wniosek uzasadnia okoliczność "zmanipulowania" przez organ odwoławczy treści zawartych w odpowiedzi na skargę, które miały zostać poddane ocenie Sądu w miejsce oceny legalności kwestionowanych aktów, stosownie do art. 135 i 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wskazała również, że wpływ na wynik rozpoznania skargi ma prawdopodobieństwo udziału Sędziego Teresy Randak w podejmowaniu i redagowaniu uzasadnień zaskarżonych rozstrzygnięć oraz działania Sędziów I i II Wydziału oraz treść uzasadnień sporządzanych w oderwaniu od rzeczywistego stanu rzeczy. Zarzuciła także, że zaskarżone decyzje oparte zostały na fałszywych dowodach i twierdzeniach, z bezpośrednim zamiarem przejęcia majątku skarżącej. Natomiast w/w sędzia zatuszowała skutki "rabunkowej gospodarki wodami rzeki Warty, przez współwłaścicieli Małej Elektrowni M. ". Dalej skarżąca zakwestionowała prawidłowość i legalność postępowania przed organami administracji w sprawie przedłużenia pozwolenia wodnoprawnego, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i Kodeksu postępowania administracyjnego oraz błędną wykładnię przepisów prawa. Końcowo podkreśliła, że niezależnie od dokonanej przez Sąd kontroli zaskarżonych aktów manipulacje przeprowadzone przez organy zostaną poddane badaniu przez organy śledcze. W związku ze złożonym wnioskiem orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, w których stwierdzili, że brak jest podstaw do wyłączenia ich z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 tej ustawy. Postanowieniem z dnia 12 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. W stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA w Gliwicach nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku, jak i w kolejnych pismach procesowych oraz zawarte w aktach dokumenty, nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przyczyn uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, wskazane we wniosku ogólne twierdzenia dotyczące "zmanipulowania treści" uzasadnień zaskarżonych decyzji oraz odpowiedzi na skargę, a także działań sędziów orzekających w WSA w Gliwicach, którzy sporządzają uzasadnienia w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie wskazała bowiem na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Podobnie o zasadności wniosku skarżącej nie mogą świadczyć zarzuty, które odnoszą się do legalności i prawidłowości działań podejmowanych przez organy administracji publicznej we wszczętym przez skarżącą postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Skarżąca w swojej argumentacji nie zgadza się z treścią kwestionowanych aktów administracyjnych i zarzuca organom naruszenie przepisów postępowania poprzez ich niezastosowanie bądź błędną wykładnię. W istocie skarżąca odnosi się do merytorycznego stanowiska organów w sprawie przedmiotowego pozwolenia, nie akceptując wydanego rozstrzygnięcia. Tymczasem powyższe zarzuty mogą stanowić przedmiot rozważań Sądu w zakresie dokonywanej kontroli legalności zaskarżonych aktów, natomiast nie są to okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów. Jeszcze raz zatem powtórzyć wypada, iż samo subiektywne przeświadczenie Z. A. o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd odnotował, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów orzekających w WSA w Gliwicach, których dotyczy wniosek, wynika, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy na podstawie art. 18 p.p.s.a., a także nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Natomiast skarżąca nie wykazała we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem Sędzia jest wyłączony w sprawach: 1) w których sędzia jest stroną bądź pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) małżonka sędziego, krewnych sędziego lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia oraz powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z sędzią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których sędzia był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których sędzia świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których sędzia brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego sporządzonego z jego udziałem lub rozpoznanego przez niego, a także w sprawach, w których występował jako prokurator, 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, 7) w których sędzia brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powyższy przepis wymienia przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Treść art. 18 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że zawarte w tym przepisie wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na wskazany wyżej charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (vide: postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2004 r., GZ 4/04, ONSAiWSA 2004/1/7). Art. 19 p.p.s.a. zakreśla natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W każdym ze wskazanych wypadków podstawowym celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie. Podstawą do wyłączenia sędziego nie mogą być natomiast zarzuty odnoszące się do prawidłowości działań podejmowanych w sprawie skarżącej przez organy administracji publicznej. Jak trafnie również zauważył Sąd I instancji subiektywne przekonania skarżącej o braku bezstronności sędziów także nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do ich wyłączenia tak samo jak wcześniejsza działalność wskazanych przez skarżącą sędziów w organach administracji publicznej z których to czynności podejmowanych przez te organy skarżąca była niezadowolona. Wobec powyższego skoro nie można stwierdzić aby w sprawie niniejszej zachodziły uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów orzekających w WSA w Gliwicach to należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 września 2011 r., oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.